Γράφει ο Γιώργος Τσουκαλάς
«Από το ρόδο του χτες έμεινε το όνομα· δεν έχουμε παρά ονόματα κενά» («Stat rosa pristina nomine, nomina nuda tenemus» – Bernard de Cluny στο «De Contemptu Mundi» (1140). Αν η Μακεδονία είναι το ρόδο, μήπως η Ελλάδα κράτησε τελικά κενά ονόματα με την Συμφωνία των Πρεσπών; Τελικά η Συμφωνία των Πρεσπών (2018) μεταξύ Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας επιβάλλει στην Ελλάδα να αναγνωρίζει στο εσωτερικό της, την γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας, ως «μακεδονική»; Η θέση που λαμβάνεται παρακάτω, είναι πως η Συμφωνία των Πρεσπών δεν υποχρεώνει την Ελλάδα να αποκαλεί ως «μακεδονική» την γλώσσα αυτή στο εσωτερικό της.
Η ΔΙΑΤΑΞΗ 27 ΤΟΥ ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ «ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ».
Στις 28 Ιουλίου 2022, το Ειρηνοδικείο Φλωρίνης εξέδωσε την υπ’ αριθμόν 27 Διάταξή του με την οποία αναγνώρισε ένα σωματείο με την επωνυμία «Κέντρο Μακεδονικής Γλώσσας στην Ελλάδα». Περίληψη της αναγνώρισης του σωματείου δημοσιεύτηκε στο Δελτίο Δικαστικών Δημοσιεύσεων (05271/Α/17-10-2022).
Ήταν όμως ορθό, δυνάμει της Συμφωνίας των Πρεσπών, να αναγνωριστεί ως «μακεδονική γλώσσα στην Ελλάδα», η γλώσσα των Σλαβομακεδόνων;
Ως γνωστόν, η ρίζα της ονοματολογικής διαφοράς των Ελλήνων με τους Σλαβομακεδόνες, είναι η απαρασάλευτη επιμονή των τελευταίων, τουλάχιστον επί έναν αιώνα, να θεωρούν πως είναι οι «Μακεδόνες», που ομιλούν την «μακεδονική γλώσσα» και πως η χώρα τους λέγεται «Μακεδονία», παραβλέποντας την ελληνική προέλευση των όρων αυτών.
Τελικά η Συμφωνία των Πρεσπών (2018) ήρθε για να επιλύσει την διαφορά, εξαναγκάζοντας τους πείσμονες Σλαβομακεδόνες να μην μονοπωλούν τους ελληνικούς όρους «Μακεδονία», «Μακεδόνας», «μακεδονικός» και να σεβαστούν την αρχαιότατη ελληνική μακεδονική κληρονομιά.
Όμως, ύστερα από την υπ’ αριθμ. 27/28ης Ιουλίου 2022 Διάταξη του Ειρηνοδικείου Φλωρίνης, τέθηκε το ερώτημα, τι τελικά προβλέπει η Συμφωνία των Πρεσπών για την «μακεδονική» γλώσσα.
Η «ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ» ΓΛΩΣΣΑ ΩΣ ΔΙΕΘΝΩΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ.
Σύμφωνα με την κρατούσα άποψη και κατά τους γλωσσολόγους, η σλαβομακεδονική γλώσσα είναι μια διακριτή γλώσσα.
Το ζήτημα που εύλογα ενδιέφερε την Ελλάδα είναι εάν θα λέγεται διεθνώς «μακεδονική».
Είτε αποκρύφτηκε από την ελληνική κοινωνία είτε απλώς η ελληνική κοινή γνώμη δεν ενδιαφέρθηκε για το ζήτημα επί δεκαετίες, η σλαβομακεδονική γλώσσα έχει διεθνώς αναγνωριστεί ως «μακεδονική», κατά το μακρυνό 1977, στην Παγκόσμια Συνδιάσκεψη του Ο.Η.Ε. για την Τυποποίηση των Γεωγραφικών Ονομάτων (Standardization of Geographical Names), που μάλιστα έλαβε χώρα στην Αθήνα.
Τότε, κατά ειρωνεία της τύχης, όχι μόνο η Ελλάδα δεν προέβαλε αντιρρήσεις για την διεθνή ονομασία της γλώσσας αυτής ως «μακεδονικής», η οποία έκτοτε τυποποιήθηκε με το Πρότυπο ISO 639 που ακολουθεί το Πρότυπο 3166, αλλά αναγνώρισε ρητώς πως στην τότε Γιουγκοσλαβία ομιλούνταν δυο γλώσσες, η σερβοκροατική και η «μακεδονική» (makedonski, Macedonian).
Οι πολιτικοί λόγοι που η Ελλάδα προέβη σε μία τέτοια αναγνώριση το 1977, μάλλον εξηγούνται από την βούληση των Ελλήνων να μην θεωρείται πως οι Νοτιοσλάβοι της περιοχής ομιλούν την βουλγαρική, όπως προβάλλει ο βουλγαρικός μεγαλοϊδεατισμός που ταλάνισε την Μακεδονία στις αρχές του 20ου αιώνα, αλλά και λόγω της συμμαχίας της Ελλάδας με την τότε Γιουγκοσλαβία.
Μετά το 2007, και ενώ η Ελλάδα είχε παραλείψει να καταγγείλει το θέμα της «μακεδονικής» γλώσσας, τόσο στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν αναγνωρίστηκε διεθνώς το γειτονικό κράτος ως ανεξάρτητο, όσο και το 1995 όταν υπογράφηκε η Ενδιάμεση Συμφωνία, έγιναν από μέρους της Ελλάδας μερικές προσπάθειες να αλλάξει η διεθνής ονομασία της γλώσσας αυτής, οι οποίες όλες απέτυχαν, λόγω ακριβώς του παγιωμένου διεθνούς καθεστώτος, το οποίο άλλωστε έχαιρε από παλιά της ελληνικής αναγνώρισης.
Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ (2018) ΚΑΙ Ο ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΡΟΣ «ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ» ΓΛΩΣΣΑ (makedonski, Macedonian) ΤΗΣ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ Ο.Η.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΤΟΥ 1977.
Τι προβλέπει η Συμφωνία των Πρεσπών για την «μακεδονική» γλώσσα;
Το διεθνές καθεστώς για την «μακεδονική» γλώσσα δεν μπορούσε να αλλάξει με μία διμερή συνθήκη σαν την Συμφωνία των Πρεσπών. Άλλωστε, άπαξ και η Ελλάδα αναγνώρισε το 1977 την γλώσσα αυτή διεθνώς ως «μακεδονική» (makedonski, Macedonian), τούτο δεν μπορούσε να αλλάξει μισόν αιώνα μετά.
Αυτό που μπορούσε να συμβεί μέσω μιας διμερούς συμφωνίας, ήταν οι αναγκαίες διακρίσεις, ώστε να μην συγχέεται διεθνώς η γλώσσα αυτή, με την ελληνική μακεδονική κληρονομιά και τον ελληνικό πολιτισμό – όπως και έγινε.
Η Συμφωνία των Πρεσπών ρυθμίζει δηλαδή το σημαινόμενο του διεθνούς όρου «μακεδονική» γλώσσα (makedonski, Macedonian), αναγνωρίζοντας πως η γλώσσα αυτή, όπως καταχωρήθηκε διεθνώς στην Συνδιάσκεψη του Ο.Η.Ε. το 1977, δεν έχει σχέση με την ελληνική Μακεδονία και την πολιτιστική της κληρονομιά.
Συνεπώς, αντικείμενο ρύθμισης της Συμφωνίας των Πρεσπών, είναι η ερμηνεία του διεθνούς όρου «μακεδονική» γλώσσα (makedonski, Macedonian), όπως περιλαμβάνεται στην Παγκόσμια Συνδιάσκεψη του Ο.Η.Ε. για την Τυποποίηση των Γεωγραφικών Ονομάτων (Standardization of Geographical Names) του 1977,
και όχι η αναγνώριση μιας «μακεδονικής γλώσσας στην Ελλάδα», όπως όλως εσφαλμένως θεώρησε το Ειρηνοδικείο Φλωρίνης.
Τούτου δοθέντος, με την Συμφωνία των Πρεσπών, κατά το άρθρο 1 (παρ. 3 γ΄) διευκρινίζεται πως ρυθμιζόμενο ζήτημα είναι αποκλειστικώς και μόνον ο διεθνής όρος «μακεδονική» γλώσσα, όπως αυτός καταχωρήθηκε στην Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Τυποποίηση των Γεωγραφικών Ονομάτων το 1977, και ο τρόπος ερμηνείας και διασάφησης αυτού δυνάμει του άρθρου 7, ορίζοντας πως,
«Η επίσημη γλώσσα του Δευτέρου Μέρους θα είναι η «Μακεδονική γλώσσα», όπως αναγνωρίσθηκε από την Τρίτη Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Τυποποίηση των Γεωγραφικών Ονομάτων, που διεξήχθη στην Αθήνα το 1977, και περιγράφεται στο άρθρο 7 (3) και (4) της παρούσας Συμφωνίας».
Συνεπώς, πλέον ορίζεται με το άρθρο 1 παρ. 3 γ΄ της Συμφωνίας των Πρεσπών, πως ο διεθνής όρος «μακεδονική» γλώσσα, όπως αυτός καταχωρήθηκε στην Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Τυποποίηση των Γεωγραφικών Ονομάτων το 1977, θα ερμηνεύεται με το άρθρο 7 (παρ. 3 και 4) της εν λόγω διμερούς συνθήκης,
ώστε να μην συγχέεται διεθνώς η γλώσσα αυτή με την ελληνική ιστορία και τον ελληνικό πολιτισμό της Μακεδονίας.
Αυτή είναι η τελεολογία (ratio) του άρθρου 1 παρ. 3 γ΄ της Συμφωνίας των Πρεσπών,
η διασάφηση του διεθνούς όρου, και όχι η αναγνώριση στο εσωτερικό της Ελλάδας, «μακεδονικής γλώσσας στην Ελλάδα»
όπως εσφαλμένως διέταξε το Ειρηνοδικείο Φλωρίνης κατά παρερμηνεία.
Μάλιστα, το άρθρο 1 παρ. 3 γ΄ της Συμφωνίας των Πρεσπών, έχει την ακριβώς αντίθετη τελεολογία μιας τέτοιας αναγνώρισης στο εσωτερικό της Ελλάδας, όπως εκτίθεται παρακάτω δυνάμει όσων ορίζονται στο άρθρο 7 (παρ. 3 και 4), καθώς, αφού αποσκοπεί στο να μην συγχέεται εφ’ εξής ο διεθνής όρος «μακεδονική» γλώσσα όπως καταχωρήθηκε στην ανωτέρω Συνδιάσκεψη του Ο.Η.Ε. το 1977, με την ελληνική κληρονομιά,
πολλώ δε μάλλον δεν επιτρέπει μια τέτοια σύγχυση στο εσωτερικό της Ελλάδας όπου ο όρος «μακεδονική γλώσσα» δεν χρησιμοποιείται καθόλου στην ελληνική γλώσσα για να περιγράψει την γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.
Μάλιστα, ακριβώς βάσει του άρθρου 7 (παρ. 3 και 4) της Συμφωνίας των Πρεσπών, ορίζεται και πως για τον διεθνή όρο «μακεδονική», ως επιθετικό προσδιορισμό αναφορικά με την γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας – που αποκαλείται Δεύτερο Μέρος στην σύμβαση, και ώστε να διακρίνεται από την ελληνική κληρονομιά και για να μην συγχέεται με ό,τι θεωρείται ως μακεδονική γλώσσα κατά την ελληνική ιστορία, ισχύουν τα κάτωθι:
«7. (3). Όταν γίνεται αναφορά στο Δεύτερο Μέρος, με αυτούς τους όρους νοούνται η επικράτεια, η γλώσσα, ο πληθυσμός και τα χαρακτηριστικά τους, με την δική τους ιστορία, πολιτισμό και κληρονομιά, διακριτώς διαφορετικά από αυτά που αναφέρονται στο Άρθρο 7 (2).»
«7. (4). Το Δεύτερο Μέρος σημειώνει ότι η επίσημη γλώσσα του, η Μακεδονική γλώσσα, ανήκει στην ομάδα των Νότιων Σλαβικών γλωσσών. Τα Μέρη σημειώνουν ότι η επίσημη γλώσσα και άλλα χαρακτηριστικά του Δευτέρου Μέρους δεν έχουν σχέση με τον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία, την κουλτούρα και την κληρονομιά της βόρειας περιοχής του Πρώτου Μέρους.»
Καθώς η παράγραφος 3 του άρθρου 7 παραπέμπει με την σειρά της, στην παράγραφο 2 του ιδίου άρθρου της Συμφωνίας των Πρεσπών, ρυθμίζεται πως στο εσωτερικό της Ελλάδας δεν μπορεί να μεταφέρεται ο διεθνής όρος «μακεδονική» γλώσσα για να περιγραφεί η γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας, γιατί αλλιώς θα προκύψει σύγχυση, και ως εκ τούτου, σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ. 2, ορίζεται, καταλαμβάνοντας και τον όρο «μακεδονική» γλώσσα εκ παραμπομπής από το άρθρο 7 παρ.3, πως:
«7. (2). Όταν γίνεται αναφορά στο Πρώτο Μέρος, με αυτούς τους όρους νοούνται όχι μόνο η περιοχή και ο πληθυσμός της βόρειας περιοχής του Πρώτου Μέρους, αλλά και τα χαρακτηριστικά τους, καθώς και ο Ελληνικός πολιτισμός, η ιστορία, η κουλτούρα και η κληρονομιά αυτής της περιοχής από την αρχαιότητα έως σήμερα».
Συνεπώς είναι ξεκάθαρο πως δυνάμει της Συμφωνίας των Πρεσπών δεν εισάγεται «μακεδονική γλώσσα στην Ελλάδα» καθώς στην ελληνική κληρονομιά και κατά την ελληνική ιστορία και πολιτισμό δεν αποκαλείται έτσι η γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας, ενώ ως γνωστόν, ως μακεδονική γλώσσα για τους Έλληνες θεωρείται η γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων, μια διάλεκτος της ελληνικής, ενώ υφίσταται στην ελληνική γλώσσα ο όρος σλαβομακεδονική ή αλλιώς γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας για τον προσδιορισμό της ξένης γλώσσας αυτής.
Άλλωστε αυτό εννοείται από τις ρυθμίσεις της Συμφωνίας των Πρεσπών, η οποία εφ’ όσον επιλύει την διεθνή σύγχυση που προέκυψε με την Συνδιάσκεψη του Ο.Η.Ε. το 1977, πολλώ δε μάλλον δεν δημιουργεί μια άλλη σύγχυση στο εσωτερικό των κρατών, για το οποίο ορίζεται, να κρατήσουν τα συμβαλλόμενα μέρη το σημαινόμενο που οι ιδιαίτερες κληρονομιές τους καθορίζουν με τον συναφή όρο.
Τέλος δε, το erga omnes (όλες οι χρήσεις) της παραγράφου 8 του άρθρου 1 της Συμφωνίας των Πρεσπών δεν αναφέρεται στον όρο «μακεδονική» γλώσσα, ως προς το εσωτερικό της Ελλάδας, αλλά αναφέρεται στις παραγράφους 9 και 10 του άρθρου 1, τις οποίες άλλωστε ρητά αναφέρει η παράγραφος 8, οι οποίες με την σειρά τους αναφέρονται σε υποχρεώσεις της Βόρειας Μακεδονίας (Δεύτερο Μέρος) όπως περιγράφονται στις παραγράφους αυτές (παρ. 9 και 10), σχετικά με άμεσες ενέργειές της για την αλλαγή του ονόματός της, σε όλες τις χρήσεις.
Τούτο επιρρώννυται και από την διατύπωση του άρθρου 1 παρ. 3, όπου προσδιορίζεται στην περίπτωση α΄, πως το erga omnes σχετίζεται με το όνομα «Βόρεια Μακεδονία» – ενώ ως προς τις άλλες περιπτώσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 1, όπως για την «μακεδονική» γλώσσα της Συνδιάσκεψης του Ο.Η.Ε. του 1977 για την Τυποποίηση των Γεωγραφικών Ονομάτων (περ. γ΄) δεν προβλέπεται erga omnes χρήση που να καταλαμβάνει το εσωτερικό της Ελλάδας αλλιώς θα αναφέρονταν ρητώς (όπως στην περ. α΄), για δε τα ταξιδιωτικά έγγραφα (περ. β΄) ούτως ή άλλως erga omnes δεν απαιτείται καθώς δεν υφίστανται διπλά τέτοια έγγραφα, ενώ για τους όρους «Μακεδονία» και «Μακεδόνας» (περ. δ΄) ορίζεται ακριβώς η διαφορετική σημασία των δυο όρων στο εσωτερικό των δύο χωρών λόγω ακριβώς της διαφορετικής ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς τους.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Τούτων δοθέντων, το Ειρηνοδικείο Φλωρίνης έχει παρερμηνεύσει την Συμφωνία των Πρεσπών, εφαρμόζοντας αυτήν όλως εσφαλμένως με την Διάταξη 27 της 28ης Ιουλίου 2022 με την οποία αναγνώρισε σωματείο σχετικά με την «μακεδονική γλώσσα στην Ελλάδα».
Καθώς η γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας δεν ονομάζεται «μακεδονική» στην Ελλάδα, η δε κατά το καταστατικό του εν λόγω σωματείου προώθηση της γλώσσας αυτής ως «μακεδονικής» στις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας, απαγορεύεται από την Συμφωνία των Πρεσπών η οποία ρητά προνοεί (άρθρο 7 παρ. 2) για την προστασία της περιοχής και του πληθυσμού της ελληνικής Μακεδονίας, αλλά και για τα χαρακτηριστικά τους, καθώς και για τον Ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία, την κουλτούρα και την κληρονομιά αυτής της περιοχής από την αρχαιότητα έως σήμερα.
Ως «μακεδονική γλώσσα στην Ελλάδα» κατά την Συμφωνία των Πρεσπών μπορούν να νοούνται οι ελληνικές γλωσσικές διάλεκτοι της Μακεδονίας από την αρχαιότητα έως σήμερα, όπως προέκυψαν από τον ελληνικό πολιτισμό της περιοχής – όπως αντιστοίχως στην Βόρεια Μακεδονία θεωρείται ως «μακεδονική» γλώσσα, η γλώσσα του λαού της.
Διαφορετική δε ερμηνεία είναι contra legem καθώς θα παραβίαζε το δικαίωμα των ανθρώπων εκατέρωθεν να αποκαλούν ως μακεδονική γλώσσα την διάλεκτο των προγόνων τους, όπως κατοχυρώνεται τόσο στην Συμφωνία των Πρεσπών που ρυθμίζει το ζήτημα σε διακρατικό επίπεδο, όσο και από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) σε επίπεδο ατομικών δικαιωμάτων.
Τούτο δε, δεν πρέπει να συγχέεται με τον διεθνή όρο «μακεδονική» γλώσσα (makedonski, Macedonian), όπως περιλαμβάνεται στην Παγκόσμια Συνδιάσκεψη του Ο.Η.Ε. για την Τυποποίηση των Γεωγραφικών Ονομάτων (Standardization of Geographical Names) του 1977.
Πηγή: Anixneuseis.gr
Related Post
Leave a comment