Του Παναγιώτη Σφαέλου
Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα έχει βιώσει μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τα τελευταία χρόνια των μνημονίων. Ευτυχώς όμως στάθηκε όρθιο με μεγάλες θυσίες. Η ρευστότητα διατηρήθηκε αλλά τα πράγματα είναι ακόμη δύσκολα. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες (Alpha Bank, Eurobank, Πειραιώς και Εθνική) διατηρηθήκαν στην ζωή με συνεχείς ενέσεις ρευστότητας από τον Μηχανισμό Έκτακτης Ρευστότητας (ELA) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το γεγονός ότι πρόσφατα μειώθηκε η χρηματοδότηση από τον ELA κατά 1 δις είναι καλό σημάδι. Η ρευστότητα επέρχεται αργά αλλά σταθερά και, συμφώνα με τον Πολ Τόμσεν, ένα αχνό φως ανάκαμψης διαφαίνεται στον ορίζοντα.
Η τραπεζική κρίση όμως δεν έχει ξεπεραστεί ακόμα και υπάρχει μακρύς δρόμος μπροστά μας μέχρι η χώρα να βγει στις αγορές. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η καυτή πατάτα των τραπεζών είναι τώρα η διαχείριση των κόκκινων δανείων. Οι συστημικές τράπεζες για πρώτη φορά ενώνουν τις δυνάμεις τους σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα πωλήσεων και μεταβίβασης των κόκκινων δανείων εκατοντάδων χιλιάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων (περισσότερων από 300.000). Χαρακτηριστικά, ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων στα επιχειρηματικά χαρτοφυλάκια των τραπεζών ανέρχεται σε 44.4 % με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση επισφαλειών στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (στοιχεία Ιουνίου 2017). Τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα των τραπεζών πρέπει να κατέβουν από τα 103 δις στα 66.7 μέχρι το τέλος του 2019. Αυτό είναι ένα κρίσιμο στοίχημα του τραπεζικού συστήματος ώστε να ανακάμψει πλήρως.
Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά την κατάσταση των συστημικών τραπεζών. Η Alpha Bank διαθέτει την μεγαλύτερη ενσωμάτωση (8,5 δις) από τις συστημικές τράπεζες και την χαμηλότερη συμμέτοχη πιστωτικών αιτήσεων στα βασικά της κεφάλαια. Η Eurobank κατέγραψε ένα ακόμα θετικό τρίμηνο στη σειρά τα αποτελέσματα της έχουν ενισχυθεί και 55 εκατομμύρια ευρώ από την πώληση της Eurolife. Η Τράπεζα Πειραιώς εμφάνισε βελτίωση πιστωτικού ρίσκου κατά 18 μονάδες βάσης. Η Εθνική Τράπεζα, τέλος, είναι ίσως η μόνη τράπεζα από τις τέσσερις με την καλύτερη σχέση δάνειων προς καταθέτες και την μικρότερη εξάρτηση από τον ELA.
Συμφώνα με το Bloomberg, oι τραπεζες θα κληθουν να περασουν τεστ αντοχής (stress tests) τον Φεβρουάριο του 2018, δηλαδή αρκετα νωριτερα από την ολοκλήρωση του προγράμματος τον Αύγουστο του 2018. Όπως δηλωσε ο υπουργός οικονομικών Γιώργος Χουλιαράκης, αυτό το γεγονός ενδεχομένως να υποδηλώνει έναν άτυπο συμβιβασμό ανάμεσα στους ευρωπαίους πιστωτές και το ΔΝΤ προκειμένου το δεύτερο να αποσύρει την αξίωση του για διενέργεια ελέγχου στο ενεργητικό των τραπεζών.
Συνολικά, μπορούμε να πούμε ότι οι συστημικές τράπεζες έχουν ξεπεράσει τον μεγάλο κίνδυνο καθώς σταδιακά παύουν να εξαρτώνται από τον ELA, αλλά χρειάζεται ακόμη σκληρή δουλειά για να περάσουμε σε μια νέα φάση εύρωστου τραπεζικού συστήματος. Η διαχείριση των κόκκινων δανείων θα είναι καθοριστική για την περαιτέρω πορεία του τραπεζικού μας συστήματος. Τα stress tests πρέπει να πάνε καλά ώστε στο τέλος του προγράμματος τον Αύγουστο του 2018 να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το μέλλον των συστημικών τραπεζών και του ελληνικού τραπεζικού συστήματος εν γένει.















