Σχεδόν δύο χρόνια αφότου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τα σχέδια για μια «στρατηγική εταιρική σχέση» με την Αφρική και μετά από επανειλημμένες καθυστερήσεις, η πολυαναμενόμενη σύνοδος κορυφής ΕΕ-Αφρικανικής Ένωσης πλησιάζει.

Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η σύνοδος κορυφής στις 17-18 Φεβρουαρίου στις Βρυξέλλες θα πραγματοποιηθεί δια ζώσης. Εν τω μεταξύ, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ έχει αναλάβει μεγάλο μέρος της διπλωματικής εργασίας, διασχίζοντας την Αφρική και προσκαλώντας μια ομάδα Αφρικανών προέδρων για μια πρώτη συνάντηση στα μέσα Δεκεμβρίου.

Ο Μισέλ επιθυμεί μια επανεκκίνηση των σχέσεων μεταξύ Αφρικής και Ευρώπης, «απαλλαγμένη από τους δαίμονες του παρελθόντος». Αλλά μπορούμε να περιμένουμε ότι ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, η κυβέρνηση του οποίου ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ μέχρι τον Ιούλιο, θα προωθήσει ζητήματα που συνδέονται με την ευρύτερη μεταρρύθμιση της «Γαλλίας», ενόψει των γαλλικών προεδρικών εκλογών του Μαΐου.

Ο Μακρόν, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει τις σχέσεις της ΕΕ με την Αφρική ως «ολίγον κουρασμένες», έχει ορίσει έξι τομείς προτεραιότητας: χρηματοδότηση, εκπαίδευση, υγεία και κλίμα, ασφάλεια και μετανάστευση, αν και προς το παρόν δεν υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι αυτοί απέχουν επί της ουσίας πολύ από τους στόχους της ΕΕ.

Οι κύριοι στόχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι σαφείς και δεν έχουν αλλάξει ριζικά από το σχέδιο του Μαρτίου 2020: να προωθήσει την Παγκόσμια Πύλη της, η οποία υπόσχεται να κινητοποιήσει έως και 340 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2027 για τη στήριξη της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης σε όλο τον κόσμο, και ξεκίνησε την επομένη της λήξης μιας σημαντικής συνόδου κορυφής Κίνας-Αφρικής στο Ντακάρ της Σενεγάλης τον Οκτώβριο.

Θέλει επίσης η «Πράσινη Συμφωνία» της να αποτελέσει το χρυσό πρότυπο σε όλες τις πολιτικές για το περιβάλλον, το κλίμα, την ενέργεια και τη γεωργία.

«Θα επενδύσουμε με την Αφρική για να δημιουργήσουμε μια αγορά πράσινου υδρογόνου που θα συνδέει τις δύο ακτές της Μεσογείου», δήλωσε τον Οκτώβριο η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Η πράσινη μετάβαση βρίσκεται στο επίκεντρο της «Ατζέντας 2063 – ‘Η Αφρική που θέλουμε’» της Αφρικανικής Ένωσης και μια ομάδα χωρών με επικεφαλής το Μαρόκο, αυξάνει ταχέως την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Ωστόσο, οι Αφρικανοί ηγέτες θα αγωνιούν να διασφαλίσουν ότι ο μηχανισμός προσαρμογής των συνόρων της ΕΕ στον άνθρακα δεν θα πλήξει τις αφρικανικές εξαγωγές ορυκτών καυσίμων και ορυκτών.

Επισημαίνουν ότι η αφρικανική ήπειρος αντιπροσωπεύει περίπου το 3% των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και ότι τα κράτη της ΕΕ, καθώς και άλλα πλούσια έθνη, δεν έχουν καταφέρει να παράσχουν τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη χρηματοδότηση του μετριασμού της.

Διανομή εμβολίων

Η παγκόσμια διανομή των εμβολίων, η οικονομική και κοινωνική ανάκαμψη από την πανδημία έχει προσθέσει μια νέα διάσταση στις μακροχρόνιες συζητήσεις για το εμπόριο, την ασφάλεια, τη μετανάστευση και την κινητικότητα, την κλιματική αλλαγή και τον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Η πανδημία COVID άλλαξε τις πολιτικές προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης, ιδίως στην αφρικανική πλευρά. Έχει επίσης αλλάξει τη δυναμική της σχέσης.

Με επικεφαλής τον πρόεδρο της Νότιας Αφρικής Σίριλ Ραμαφόζα, εξακολουθεί να υπάρχει διάχυτος εκνευρισμός μεταξύ των Αφρικανών ηγετών για την ευρωπαϊκή αποθησαύριση των εμβολίων και τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς που επικεντρώνονται στην Αφρική.

Ο Ραμαφόσα και ο Κενυάτης ομόλογός του Ουχούρου Κενυάτα έχουν κατηγορήσει την Ευρώπη για «εμβολιαστικό απαρτχάιντ». Αυτή η ρητορική έχει φέρει σε δύσκολη θέση τον Μισέλ και άλλους ηγέτες της ΕΕ.

Ένα βασικό ερώτημα θα είναι αν η ΕΕ και η Αφρικανική Ένωση μπορούν να βρουν συμβιβασμό για την παραγωγή εμβολίων. Η ΕΕ παραμένει ένας από τους κύριους πολέμιους μιας προσωρινής απαλλαγής από την πνευματική ιδιοκτησία, υποσχόμενη αντίθετα να στηρίξει τα αφρικανικά συστήματα υγείας και την παραγωγή εμβολίων.

Η φον ντερ Λάιεν υποσχέθηκε επενδύσεις ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ από την ΕΕ για την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας εμβολίων στην Αφρική, ξεκινώντας με τη χρηματοδότηση των κόμβων παραγωγής εμβολίων στη Ρουάντα και τη Σενεγάλη, όπου ο γερμανικός φαρμακευτικός γίγαντας BioNTech SE έχει συμφωνήσει να παράγει εμβόλια κατά της ελονοσίας και της φυματίωσης.

Ρώσοι μισθοφόροι

Με την πανδημία και την πράσινη συμφωνία να είναι τα κυρίαρχα θέματα στο τραπέζι και για τις δύο πλευρές, μπορούμε να περιμένουμε λίγες ενέργειες για το εμπόριο και την μετανάστευση.

Ωστόσο, με την ΕΕ να πρόκειται να επανεξετάσει τις αποστολές στρατιωτικής και αμυντικής συνεργασίας στην Αφρική, λόγω της αυξημένης παρουσίας της ρωσικής μισθοφορικής εταιρείας Wagner group σε κράτη και περιοχές όπου δραστηριοποιούνται αποστολές της ΕΕ, η σύνοδος κορυφής του Φεβρουαρίου θα μπορούσε να προσφέρει μια ευκαιρία για επαναπροσδιορισμό της πολιτικής ασφάλειας ΕΕ-Αφρικής.

Η περίπτωση του ομίλου Wagner υπογραμμίζει επίσης ότι εκτός του ενδιαφέροντος της ΕΕ για την Αφρική, υπάρχει και το ενδιαφέρον της Κίνας καθώς έχει διαμορφώσει τη θέση της ως σημαντικός επενδυτής υποδομών στην ήπειρο. Το Ηνωμένο Βασίλειο επιδιώκει να ενισχύσει τους εμπορικούς και επενδυτικούς δεσμούς με τα αγγλόφωνα έθνη, ενώ η Τουρκία και η Ρωσία ακολουθούν μια προσέγγιση επικεντρωμένη περισσότερο στην ασφάλεια.

Η σύνοδος κορυφής του Φεβρουαρίου θα πραγματοποιηθεί επίσης εβδομάδες πριν από τη σύνοδο κορυφής ΗΠΑ-Αφρικής που θα φιλοξενήσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, η κυβέρνηση του οποίου έχει υποσχεθεί να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες της αφρικανικής πολιτικής μετά από τέσσερα χρόνια παραμέλησης υπό τον προκάτοχό του Ντόναλντ Τραμπ.

Τόσο ο Μισέλ όσο και ο Μακρόν επιθυμούν οι επενδύσεις στην Αφρική -και η αναδιάρθρωση του χρέους- να είναι πιο ευρηματικές, αν και δεν έχουν ακόμη εξηγήσει πώς θα επιτευχθεί αυτό.

«Πρέπει να επιδείξουμε απόλυτη αλληλεγγύη προς τους Αφρικανούς. Πρέπει να εξετάσουμε τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ: μεταξύ 2020 και 2025, οι αφρικανικές οικονομίες θα έχουν ανάγκη για χρηματοδότηση ύψους 300 δισεκατομμυρίων ευρώ – επειδή θα υποστούν τις συνέπειες του COVID-19 και θα πρέπει να αντιμετωπίσουν μια πραγματική δημογραφική έκρηξη», δήλωσε ο Μακρόν τον Δεκέμβριο.

Ο επικεφαλής των εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ και η επίτροπος Διεθνών Εταιρικών Σχέσεων Γιούτα Ουρπιλάινεν ανέφεραν σε κοινή δήλωση ότι «η προσφορά της Ευρώπης προς τις χώρες εταίρους μας για την αντιμετώπιση των επενδυτικών αναγκών σε υποδομές είναι η οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη συνδεσιμότητα».

«Ούτε ‘λευκοί ελέφαντες’, ούτε ‘παγίδες χρέους’ αλλά έργα που είναι βιώσιμα και εξυπηρετούν τις ανάγκες των τοπικών πληθυσμών».

«Θα συνδυάσουμε τα θεσμικά όργανα και τις επενδύσεις, τις τράπεζες και την επιχειρηματική κοινότητα» – όπως δήλωσε η φον ντερ Λάιεν. Ωστόσο, αρκετά αφρικανικά κράτη έχουν παραπονεθεί ότι τα προηγούμενα επενδυτικά μέσα της ΕΕ που συνδύαζαν μικρά ποσά επενδύσεων μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ήταν δυσκίνητα, περίπλοκα και σπάνια απέφεραν οι επενδύσεις.

Υποσχέσεις χωρίς ουσία δεν θα δημιουργήσουν εταιρική σχέση, πόσο μάλλον την «εταιρική σχέση ίσων» που περιγράφεται από αξιωματούχους της ΕΕ.

Από Benjamin Fox | EurActiv.com | Μεταφρασμένο από Γεωργία Ευαγγελία Καραγιάννη

Photo: EU in 2022 Hub headers

4 Ιαν 2022 (ενημερώθηκε: 4 Ιαν 2022)

Πηγή: Euractiv.gr

Share on Facebook

Tweet