«ΦΩΤΙΑ» ΣΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΤΡΙΓΩΝΟ ΗΠΑ, ΚΙΝΑΣ, ΡΩΣΙΑΣ

Μια επιφανειακή ανάγνωση της διεθνούς κατάστασης στο κατώφλι του 2022 θέλει τις ΗΠΑ να ανταγωνίζονται, από τη μια πλευρά, τη Ρωσία σε γεωπολιτικό επίπεδο με αιχμή το ΝΑΤΟ (σε Ουκρανία, Λευκορωσία κ.λπ.) και, από την άλλη, την Κίνα σε εμπορικό, γεωστρατηγικό (AUKUS, Ταϊβάν, κινεζική διείσδυση σε Αφρική, Λατινική Αμερική) και ιδεολογικό επίπεδο (Χονγκ Κονγκ, Θιβέτ, Ουιγούροι, ανθρώπινα δικαιώματα).

Η εικόνα αυτή είναι σε γενικές γραμμές σωστή, με τη διαφορά ότι ανατρέπεται εντελώς όταν αγγίζουμε τα ευαίσθητα ενεργειακά και περιβαλλοντικά ζητήματα. Εκτός από υπ’ αριθμόν 2 δύναμη στον πλανήτη, η Κίνα τυγχάνει ένας τεράστιος καταναλωτής ενέργειας που δεν διαθέτει ίδιους πόρους σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και σχιστολιθικό αέριο, όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία. Είναι, λοιπόν, εξαρτημένη από αυτές και αναγκάζεται να πατάει σε δύο βάρκες, βάζοντας κατά μέρος σε αυτόν τον τομέα τον πλανητικό ανταγωνισμό της με την αμερικανική υπερδύναμη και θέτοντας έως και κοινούς στόχους με την Ουάσιγκτον για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, στο πλαίσιο του τελευταίου Cop26.

H απροσδόκητη σινοαμερικανική συνεργασία ξεδιπλώθηκε σε όλο της το μεγαλείο περίπου πριν από έναν μήνα, όταν ο Τζο Μπάιντεν απελευθέρωσε μέρος των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου των ΗΠΑ την ώρα που η Κίνα δοκιμαζόταν από μπλακάουτ, δελτία στο ρεύμα, αύξηση των τιμών της ενέργειας, προβλήματα στη θέρμανση των νοικοκυριών και στη λειτουργία των εργοστασίων της, λόγω των αυξημένων αναγκών σε άνθρακα. Το Πεκίνο είχε ήδη απελευθερώσει μέρος των πετρελαϊκών στρατηγικών αποθεμάτων του τον Σεπτέμβριο, καθώς μαζί με τις ΗΠΑ καταναλώνει 35 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας ζήτησης.

Σημειώνεται πως η Κίνα εισάγει 10 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα και οι ΗΠΑ 6 εκατ. βαρέλια, παρά τη θεωρητική αυτάρκειά τους (περισσότερα πλέον από τον Καναδά και λιγότερα από τις χώρες του ΟΠΕΚ). Με τις κινήσεις αυτές ο Μπάιντεν προσπάθησε να ρίξει τις τιμές των καυσίμων και να κατευνάσει τη λαϊκή δυσαρέσκεια για τη γενικότερη ακρίβεια λόγω των παρενεργειών της πανδημίας.

«Στο πλαίσιο μιας νέας εποχής πετρελαϊκής διπλωματίας οι ΗΠΑ του Μπάιντεν προσπαθούν να συντονιστούν με Κίνα και Ινδία, αφήνοντας πίσω τον εμπορικό πόλεμο του Τραμπ», σημείωσε ο Ντάνιελ Γέργκιν, ιστορικός του πετρελαίου και αντιπρόεδρος της IHS Markit.

Aυτό το περίεργο υβριδικό δόγμα «ψυχροπολεμικής αντιπαράθεσης με ταυτόχρονη ενεργειακή συνεργασία» έγινε πράξη στα μέσα του φθινοπώρου, όταν οι κρατικοί κινεζικοί κολοσσοί της ενέργειας, Sinopec και CNOOC (China National Offshore and Oil Company), προχώρησαν σε διαπραγματεύσεις μακροχρόνιων συμβολαίων με αμερικανικές εταιρίες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Aπό την εξίσωση δεν λείπει, βέβαια, η Ρωσία, τόσο ως τρίτο γεωπολιτικό μέγεθος του πλανήτη όσο και ως ενεργειακός κολοσσός, που χορεύει στο ταψί την Ευρώπη, ανοιγοκλείνοντας την κάνουλα του φυσικού αερίου.

Στην παρούσα φάση η ενίσχυση των γεωπολιτικών και στρατιωτικών δεσμών Πεκίνου και Μόσχας είναι δεδομένη. Τόσο με τη χάραξη κοινής γραμμής σε διεθνή ζητήματα (Συρία, Αφγανιστάν κ.λπ.) όσο και με κοινές ασκήσεις στον Ειρηνικό απέναντι στις συμμάχους των ΗΠΑ, όπως η Ν. Κορέα και η Ιαπωνία. Το σινορωσικό φλερτ εκδηλώνεται και με κινήσεις υψηλού συμβολισμού, όπως η παρουσία του Βλαντιμίρ Πούτιν δίπλα στον Σι Τζινπίνγκ στην τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων της Κίνας τον Φεβρουάριο, μιας διοργάνωσης που αποτελεί στόχο διπλωματικού μποϊκοτάζ των ΗΠΑ και αρκετών συμμάχων τους.

Κορωνίδα όμως του σινορωσικού άξονα αποτελεί η ενέργεια. Οπως σημείωσε λίγο πριν από τα Χριστούγεννα η ιστοσελίδα Nikkei.com, Μόσχα και Πεκίνο επιταχύνουν τις διαδικασίες για την κατασκευή ενός δεύτερου σιβηριανού αγωγού, που θα τροφοδοτεί με πετρέλαιο και αέριο την Κίνα. Αυτή η δεύτερη γραμμή θα βοηθήσει τους δύο ευρασιατικούς γίγαντες να οχυρωθούν καλύτερα απέναντι σε μια κρίση με τις ΗΠΑ. Παράλληλα η Gazprom ανακοίνωσε ότι οι παραδόσεις αερίου προς την Κίνα μέσω του μεγάλου σιβηριανού αγωγού θα συνεχιστούν σε ποσότητες πάνω και από τους αριθμούς των συμβολαίων, με προοπτική να αυξηθούν ακόμη περισσότερο το 2022.