Του Παναγιώτη Αλιμήση*

Μετά τις δηλώσεις «υποστήριξης» της ΕΕ προς την Ελλάδα και την Κύπρο, έρχεται τώρα η ανώμαλη προσγείωση εκείνων που πίστεψαν στην χιλιοτραγουδισμένη αλληλεγγύη των κρατών μελών. Ηδού η πραγματικότητα: Η Τουρκία ναύλωσε γερμανικό πλοίο για «έρευνες» στην κυπριακή και ελληνική ΑΟΖ την ίδια ώρα που η Γερμανία επικρίνει –υποτίθεται- την τουρκική προκλητικότητα ενώ παράλληλα, δίνει τεχνολογία στους Τούρκους για να φτιάξουν το δικό τους πολεμικό άρμα το λεγόμενο Altay. Τα ίδιο και η Αγγλία, που έχει ισχυρή παρουσία στη Κύπρο, κάλεσε την Άγκυρα να μαζέψει τα πλοία της από την ΑΟΖ και ταυτόχρονα προσφέρει τεχνογνωσία για τα επιθετικά της ελικόπτερα. Ακόμα και η πρόσφατα θιγμένη Ιταλία, υλοποιεί προγράμματα συμπαραγωγής με την Τουρκική πολεμική βιομηχανία!

Οι λεγόμενοι «ευρωπαϊστές» οι οποίοι πανηγύρισαν με τις δηλώσεις συμπόνιας Τούσκ και Μακρόν, λοιδορούν εμάς τους «καταστροφολόγους» που κάνουμε λόγο για επιλεκτική αλληλεγγύη της ΕΕ. Ξεχνούν όμως ότι η Τουρκία έχει υπογράψει με τους Εταίρους εμπορικές και στρατιωτικές συμφωνίες δισεκατομμυρίων δολαρίων και σε καμία περίπτωση δεν θα ήθελαν ια οι δυο πλευρές να χαλάσουν τα συμβόλαιά τους.

Η ΕΕ δεν ενδιαφέρεται αν η Τουρκία γίνει ή όχι πλήρες μέλος. Αρέσκεται σε μια ‘ειδική’ οικονομικοστρατιωτική σχέση που εξυπηρετεί και τους δυο. Άλλωστε, όλοι ξέρουν αλλά δεν παραδέχονται το γεγονός πως ο Ερντογάν και κανένας Τούρκος Πρόεδρος, δεν θα κάτσει να συζητήσει με τους Ολλανδούς βουλευτές, τους Γερμανούς φιλόζωους και τον πρωθυπουργό του Λιχτενστάιν για «ανθρωπιστικά» ζητήματα… Η Τουρκία, βλέπετε, είναι ειδική στις στρατιωτικές παρελάσεις…

 Το οικονομικό και γεωπολιτικό διακύβευμα

Αν τυχόν διακοπούν οι εμπορικοί δεσμοί ΕΕ-Τουρκίας, η γείτονα θα χάσει ένα τεράστιο κομμάτι του ΑΕΠ της. Το ίδιο όμως θα συμβεί και αντίστροφα. Η ΕΕ αποτελεί τον μεγαλύτερο εισαγωγικό και εξαγωγικό εταίρο της Άγκυρας, όντας η τελευταία έβδομη στις εισαγωγικές και πέμπτη στις εξαγωγικές αγορές της Ευρώπης. Συγκεκριμένα, οι εξαγωγές της Τουρκίας προς την ΕΕ αφορούν κυρίως ηλεκτρονικό εξοπλισμό, μηχανήματα, εξοπλισμό μεταφορών και διάφορα βιομηχανικά προϊόντα υψηλής τεχνολογίας. Στον αντίποδα, στις εξαγωγές της ΕΕ προς την Τουρκία κυριαρχούν τα μηχανήματα, ο εξοπλισμός μεταφορών και τα χημικά προϊόντα. Τα τελευταία χρόνια, έρχεται να προστεθεί και η τουρκική πολεμική βιομηχανία με ανταλλαγή τεχνογνωσίας και συμπαραγωγές.

Ενδεικτικά σε απλούς αριθμούς: Το εμπόριο ΕΕ-Tουρκίας αυξήθηκε κατά 22% από το 1996 ως το 2014. Μπορεί το μέλλον της Τουρκίας για πολλούς βρίσκεται στις αγορές της Ασίας και της Μέσης Ανατολής, όπου θα μπορούσαν να ανθήσουν οικονομικές συναλλαγές και εξαγωγές, ωστόσο το 41% του τουρκικού εμπορίου γίνεται με την ΕΕ.

Και φυσικά οι αριθμοί διατηρούν ανοδική πορεία, καθιστώντας την γείτονα τον νούμερο ένα εμπορικό εταίρο. Αυτό που έχει καταφέρει η τουρκική εξωτερική πολιτική σε αντίθεση με την Ελλάδα, είναι να χτίσει μια σταθερή οικονομία στηριζόμενη στο πλάνο που ξεκίνησε ο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ το 1977.

Στην περίπτωση της Τουρκίας, η ΕΕ αναμένεται να κάνει μεγάλες υποχωρήσεις και πιθανότατα δεν θα επιδιώξει τη ρήξη μαζί της. Σε διαφορετική περίπτωση, η Άγκυρα μπορεί να στραφεί στα μεγάλα ισλαμικά κεφάλαια της Μέσης Ανατολής και στη Ρωσία για να καλύψει τις οικονομικές της απώλειες, με ότι και αν σημαίνει αυτό για τους δυτικούς γεωπολιτικούς σχεδιασμούς.

Ούτε η ΕΕ ούτε οι ΗΠΑ θέλουν σε βάθος χρόνου η Τουρκία να συρθεί στο άρμα της Ρωσίας, καθώς στην νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ δεν υπάρχουν «εναλλακτικές». Το Ισραήλ έχει τα δικά του τοπικά γεωπολιτικά ζητήματα επικεντρωμένο κυρίως στην ασφάλεια της επικράτειάς του. Η μόνη χώρα που προβάλει ως ο υποσχόμενος «εγγυητής» των δυτικών συμφερόντων στην περιοχή, -δυστυχώς αλλά ρεαλιστικά-, είναι η Τουρκία.

Παρά τις κατραπακιές που τρώει στο Αφρίν, το τουρκικό καθεστώς σχεδιάζει να αυξήσει τις στρατιωτικές δαπάνες την επόμενη δεκαετία κατά 30%. Γιαυτό και ο Ερντογάν όλο αυτό το διάστημα που προκαλεί στην κυπριακή ΑΟΖ και αγκαλιάζει τους Ρώσους, το κάνει μεταξύ άλλων για πιέσει την Δύση να τον αποδεχθεί ως έναν από τους μεγάλους παίκτες.

Με βάση τους αριθμούς που προκύπτουν από την αλληλεξάρτηση ΕΕ-Άγκυρας, πρέπει να τονιστεί πως οι μεγάλες δυτικές οικονομίες θα κάτσουν να συνεργαστούν σοβαρά μόνο με χώρες που δείχνουν ότι έχουν μέλλον και προοπτική και σέβονται την ταυτότητά τους. Δεν θα πάνε με εκείνους που αγνοούν την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και που λένε «ναι» σε όλα. Αυτούς τους χρησιμοποιούν απλά για βάσεις, αποκλειστικά για τα δικά τους συμφέροντα χωρίς ουσιαστικά ωφελήματα.

Σίγουρα, δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια η σχέση της ΕΕ με την Τουρκία τις επόμενες δεκαετίες. Τα επιμέρους συμφέροντα αλλάζουν ταχύτατα όπως φάνηκε τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στον μείζονα χώρο της Μέσης Ανατολής. Όμως μην ξεχνάμε έναν βασικό κανόνα: Στις διεθνείς σχέσεις δεν προφητεύουμε, εκτιμούμε…

Σαν τουρκικό σινεμά…

Όταν κάποιοι φώναζαν πως οι τουρκικές σειρές εξυπηρετούν πολιτικούς σκοπούς του καθεστώτως Ερντογάν, πολλοί συμπατριώτες μας, μας έλεγαν ακραίους (Βέβαια, πως θα μπορούσε κάποιος να πείσει έναν λαό που ξημεροβραδιαζόταν στο Survivor και είχε απορροφηθεί από το Pokemon;…) Τώρα έφτασε η ώρα της αλήθειας. Ο Ερντογάν ετοιμάζει σε συνεργασία με το Χόλλυγουντ προπαγανδιστικές ιστορικές ταινίες για την οθωμανική αυτοκρατορία –τι άλλο;- και με κεντρικά πρόσωπα τον Μωάμεθ τον Πορθητή και τον σφαγέα των Ελλήνων και των Αρμενίων σουλτάνο Αμπτουλ Χαμίτ. Μάλιστα, προγραμματίζεται κάποιες σειρές να προβληθούν παγκοσμίως για να θαυμάσει η ανθρωπότητα τα επιτεύγματα του τουρκικού πολιτισμού.

Μόνο πέρυσι η Τουρκία είχε κέρδη 500 εκατομμύρια δολάρια από πωλήσεις ταινιών της στην Δύση, ενώ η εφημερίδα New York Times, έμεινε άφωνη με την ερμηνεία των Τούρκων ηθοποιών (αν και για να είμαστε δίκαιοι, κάποιοι φιλότιμοι αρθρογράφοι διέκριναν την σκοπιμότητα αυτών των ταινιών) Είναι περιττό δε, να αναφέρουμε το τι διαστρέβλωση επιχειρείται σε αυτές τις ταινίες. Είναι τόσο προκλητική η ιστορική παραποίηση που θα σοκάρει ακόμα και τους… νέας κοπής Έλληνες ιστορικούς.

Πέρα από τα κέρδη, σκοπός του «σουλτάνου» είναι να φανατίσει τον τουρκικό λαό παίζοντας με το πατριωτικό του αίσθημα, δημιουργώντας έτσι μια εικόνα ειδυλλιακή για τα δικά του επιτεύγματα. Μένει τώρα να μάθουμε, αν όντως τους προετοιμάζει και για κάτι μεγαλύτερο…

*Ο Παναγιώτης Αλιμήσης είναι δημοσιογράφος. Σπούδασε Σύγχρονη Ιστορία και Διεθνείς Σχέσεις στο πανεπιστήμιο London Metropolitan του Λονδίνου

[the_ad id=”17504″]

Share on Facebook

Tweet