ΤΟΜ ΜΠΑΡΑΚ: ΕΝΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ ΣΤΟ ΤΙΜΟΝΙ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΠΡΕΣΒΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΓΚΥΡΑ

Γράφει ο Κωνσταντίνος Νικολετόπουλος*

Ο 78χρονος Τόμ Μπάρακ αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα πρόσωπα στη Μέση Aνατολή. Γεννήθηκε στις 28 Απριλίου 1947 στο Λός Άντζελες από οικογένεια Λιβανέζων μεταναστών. Σπούδασε οικονομικά στο πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνας και νομική στο πανεπιστήμιο του Σαν Ντιέγκο. Το 1970 μετανάστευσε για ένα διάστημα στην Σαουδική Αραβία όπου ξεκίνησε τις πρώτες του επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Μπάρακ και Τραμπ ξεκινάνε να έχουν επαγγελματικές σχέσεις από το 1980. Εκείνη την εποχή ασχολιόντουσαν με την αγορά ακινήτων και θεωρούνταν αμφότεροι εξέχουσες προσωπικότητες στην πολιτεία της Νέας Υόρκης. Το 1982 ο Μπάρακ έχει την πρώτη του επαφή με την πολιτική, καθώς υπηρετεί στην κυβέρνηση του Ρόναλντ Ρίγκαν ως υφυπουργός εσωτερικών. Ακολουθεί μία σειρά από εντυπωσιακά βήματα στον επιχειρηματικό στίβο, ενδεικτικά του πρακτικού πνεύματος που τον διακατέχει και του πάθους του για επιτυχία:

To 1991 ο Μπάρακ ιδρύει την εταιρεία Colony Capital. Η συγκεκριμένη εταιρία διαχειρίζεται μέχρι σήμερα 16 ακίνητα και Funds, συνολικής αξίας 34 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Την περίοδο 1994-2007 εντάχθηκε στο διοικητικό συμβούλιο της αεροπορικής εταιρείας Continental Airlines, Inc. Μίας εκ των μεγαλυτέρων στις ΗΠΑ. Το 2012 ίδρυσε την εταιρεία Colony American Homes η οποία ασχολιόταν με την ενοικίαση μονοκατοικιών.

Τον Ιανουάριο του 2014 γίνεται μεγαλομέτοχος στη Γαλλική εταιρεία Carrefour S.A, η οποία αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία παγκοσμίως στις πωλήσεις προϊόντων λιανικής. Στις εκλογές του 2016 υποστήριξε θερμά τον πρόεδρο Τραμπ.

Παράλληλα όμως, το 2017 ο κύριος Μπάρακ κατηγορήθηκε για φοροδιαφυγή ύψους 170 εκατομμυρίων δολαρίων στην Ιταλία. Σύμφωνα με τις ιταλικές αρχές, ο Μπάρακ κατηγορείται μέσω της εταιρείας Colony Capital ότι προσπάθησε (μέσω εικονικών εταιρειών που είχαν έδρα το Λουξεμβούργο) να γλιτώσει την φορολογία .

Ο Αμερικανός επιχειρηματίας φαίνεται ότι προχώρησε στην πώληση του θέρετρου Costa Smeralda από την Colony το 2012 στο Κατάρ για 600 εκατομμύρια ευρώ.

Κατά την διάρκεια της πρώτης θητείας Τραμπ κατηγορήθηκε ότι έδρασε ως πράκτορας για Ηνωμένα Aραβικά Eμιράτα, εναντίον των ΗΠΑ. Μάλιστα, με την αλλαγή κυβέρνησης στις ΗΠΑ κατηγορήθηκε από την Δικαιοσύνη και πέρασε από δίκη. Η διαδικασία ξεκίνησε στις 26 Ιουλίου 2021 με τον Μπάρακ να κατηγορείται εκτός από την κατασκοπεία υπέρ των Η.Α.Ε., και για παρεμπόδιση του έργου της Δικαιοσύνης. Στην εναρκτήρια συνεδρίαση δήλωσε αθώος και αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση 250 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η δίκη του κράτησε 7 εβδομάδες Τελικά αθωώθηκε από όλες τις κατηγορίες. Η αθώωση του σύμφωνα με αναλυτές οφείλεται στο γεγονός ότι ο Μπάρακ δικάστηκε με βάση ένα νόμο του Ψυχρού Πολέμου ο οποίος είναι σχετικά ασαφής και δύσκολα εφαρμόσιμος. Σύμφωνα με το συγκεκριμένο νόμο, για να θεωρηθεί κάποιος κατάσκοπος θα πρέπει να αποδειχθεί ότι είχε επαφές με κυβερνητικούς αξιωματούχους της ξένης χώρας. Κάτι τέτοιο ο δικηγόρος της αμερικανικής κυβέρνησης δε μπόρεσε να το αποδείξει, δεδομένου ότι ο Μπάρακ ήταν επιχειρηματίας και την περίοδο 2017-2021 δεν είχε (επισήμως) σχέση με καμία κυβέρνηση.

Στις 21 Ιανουαρίου 2025 ο πρόεδρος Τραμπ πρότεινε τον Τόμ Μπάρακ για την θέση του πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία. Παράλληλα, ο αμερικανός πρόεδρος του ανέθεσε την εφαρμογή των συμφωνηθέντων στο Λίβανο. Η σημαντικότερη αποστολή του όμως ήταν η θέση του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ στην Συρία. Ειδικότερα, ο πρόεδρος Τραμπ του ανέθεσε την βελτίωση των σχέσεων της χώρας με τις ΗΠΑ αλλά και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας στην Συρία, μετά την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ.

Στις 2 Απριλίου ο Μπάρακ κατέθεσε στην επιτροπή εξωτερικών της αμερικανικής Γερουσίας, προκειμένου να εγκριθεί η θέση του ως πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία. Στην κατάθεση του ο αμερικανός επιχειρηματίας κάλεσε τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να αποφύγει τις εντάσεις με την κυβέρνηση Τραμπ.

Παράλληλα χαρακτήρισε την Τουρκία ως ένα εξαιρετικά σημαντικό εταίρο στο ΝΑΤΟ, αλλά και στην Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα ευχαρίστησε την κυβέρνηση Ερντογάν για την παραχώρηση της βάσης του Ιντσιρλίκ, αλλά και της Σμύρνης προς όφελος της συμμαχίας. Ωστόσο, κάλεσε την Τουρκία να ευθυγραμμιστεί με τις γεωπολιτικές προτεραιότητες των ΗΠΑ. Στο μέτωπο της Συρίας ο κύριος Μπάρακ κράτησε αποστάσεις από τους Κούρδους τονίζοντας ότι στόχος του δεν είναι η ενδυνάμωση των Κούρδων της Συρίας, αλλά ο τερματισμός των εντάσεων στην χώρα.

Και πράγματι, η υποψηφιότητα του εγκρίθηκε τελικά με 60 ψήφους υπέρ και 36 κατά .

Στις 24 Μαΐου 2025 ο Τόμ Μπάρακ είχε την πρώτη του συνάντηση με τον πρόεδρο της Συρίας Αλ Σάρα. Κατά την συνάντηση αυτή, ο κύριος Μπάρακ ανακοίνωσε την απόφαση της Ουάσινγκτον για άρση των κυρώσεων. Όπως τόνισε, οι ΗΠΑ αποφάσισαν να προχωρήσουν στην άρση των κυρώσεων προς την Δαμασκό καθαρά για ανθρωπιστικούς λόγους. Οι ΗΠΑ θεωρούν μέχρι σήμερα τον Αλ Σαρά ως το μοναδικό πολιτικό και στρατιωτικό ηγέτη που μπορεί να δημιουργήσει μια στοιχειώδης πολιτική σταθερότητα στην Συρία. Στόχος των ΗΠΑ είναι να δημιουργηθούν όλες οι απαραίτητες υποδομές έτσι ώστε ο συριακός λαός να ζήσει με τα λιγότερα δεινά. Λίγες μέρες μετά, άνοιξε και επίσημα (έπειτα από 13 χρόνια) η κατοικία του Αμερικανού πρέσβη στην Συρία. Με την κίνηση αυτή οι ΗΠΑ έστελναν το μήνυμα ότι δε θα έμπαιναν σε πόλεμο με την Συρία για την υπεράσπιση των συμφερόντων του Ισραήλ ,καθώς επίσης και ότι η Ιερουσαλήμ έπρεπε να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με την Δαμασκό.

Τον Ιούλιο του 2025 είχαμε συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Συρίας με αφορμή τους διωγμούς και τις εκτελέσεις των Δρούζων από δυνάμεις των τζιχαντιστών. Ο Μπάρακ κατάφερε να εξασφαλίσει μια προσωρινή εκεχειρία, σώζοντας ουσιαστικά την κυβέρνηση Αλ Σάρα. Εδώ πρέπει να πούμε ότι η ισραηλινή αεροπορία διενέργησε επιδρομές στην Δαμασκό, βομβαρδίζοντας μάλιστα με σφοδρότητα και το Υπουργείο Άμυνας της Συρίας και προκαλώντας σημαντικές απώλειες σε προσωπικό. Παράλληλα, και οι Ισραηλινές ειδικές δυνάμεις διεξήγαγαν καταδρομικές επιχειρήσεις κατά δυνάμεων του Αλ Σάρα.

Στις 8 Δεκεμβρίου 2025, με αφορμή την πρώτη επέτειο πτώσης του καθεστώτος Άσαντ, ο πρέσβης Μπάρακ έστειλε μήνυμα συμφιλίωσης και ενότητας προς όλες τις κοινότητες της Συρίας.

Στις 15 Δεκεμβρίου 2025 ο Μπάρακ ήρθε σε νέα σύγκρουση με το Ισραήλ, καθώς δήλωσε δημόσια ότι θα θέσει κόκκινες γραμμές για την παρουσία του Ισραήλ στην Συρία, που κατά τον αμερικανό πρέσβη θέτει σε κίνδυνο τη σταθερότητα στην περιοχή. Για τον Μπάρακ, η διατήρηση του Αλ Σάρα στην θέση του προέδρου είναι απαραίτητη για την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων στην περιοχή. Στις 24 Δεκεμβρίου 2025 κράτησε σαφείς αποστάσεις από το Ισραήλ και τις ενέργειες του στον πόλεμο της Γάζας. Παράλληλα, άσκησε κριτική και στις λιβανέζικες ένοπλες δυνάμεις για την αδυναμία τους να αφοπλίσουν την Χεσμπολάχ. Προειδοποίησε ότι οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις θα μπορούσαν να εισβάλλουν κατά το επόμενο διάστημα στη χώρα.

Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ δεν έχει φυσικά καθόλου καλή γνώμη για τον Αμερικάνο πρέσβη. O κύριος Μπάρακ παίρνει αποφάσεις που αφορούν άμεσα την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ ,χωρίς να συνεννοείται με την κυβέρνηση Νετανιάχου.

Ο Αμερικανός πρέσβης έχει ασκήσει κριτική στις Ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις για τις πρόσφατες επιδρομές στα σύνορα Ισραήλ- Λιβάνου.

Στις 6 Ιανουαρίου 2026, με εισήγηση του Μπάρακ, δημιουργήθηκε ομάδα επικοινωνίας μεταξύ Ισραήλ και Συρίας με στόχο την αποκλιμάκωση. Ο κύριος Μπάρακ παράλληλα προωθεί την συμμετοχή της Τουρκίας και του Πακιστάν στην πολυεθνική ειρηνευτική δύναμη στην Γάζα, κάτι που έχει εξοργίσει το Ισραήλ.

Το διάστημα 13-20 Ιανουαρίου 2026 είχαμε γενικευμένη σύγκρουση μεταξύ τζιχαντιστών του Αλ Σάρα και των Κούρδων του YPJ.Ο Μπάρακ είχε επαφές και με τις δυο πλευρές, πιέζοντας για αποκλιμάκωση. Ο αμερικανός πρέσβης κάλεσε τον ηγέτη των Κούρδων της Συρίας στρατηγό Μαζλούμ Αμπιντί να εγκαταλείψει την Ράκα και την πόλη του Ντέιρ Αλ Ζόρ πράγμα που έγινε από τους Κούρδους αποδεκτό. Με την αποδοχή της απαίτησης αυτής οι κούρδοι εγκατέλειψαν όλη την περιοχή του Ευφράτη που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο τους.

Ο Αμερικανός πρέσβης χαρακτήρισε τους Κούρδους πολύτιμη δύναμη στον αγώνα κατά του Ισλαμικού κράτους, και κάλεσε τον Αλ Σάρα να προχωρήσει ταχύτατα την ένταξη τους στον νεοσύστατο συριακό στρατό.

Οι πολιτικές απόψεις και οι διπλωματικές κινήσεις του Τόμ Μπάρακ θα πρέπει να ανησυχήσουν έντονα την Αθήνα. Ο Αμερικανός πρέσβης σε συνέντευξη του χαρακτήρισε «απόστημα» το κυπριακό ζήτημα. Προσέθεσε επίσης ότι η λύση του Κυπριακού δεν αποτελεί την δεδομένη στιγμή προτεραιότητα για τις ΗΠΑ, αν και η θέση της Ουάσινγκτον παραμένει ξεκάθαρη για λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Το πιο ανησυχητικό από όλα είναι ότι ο Αμερικανός πρέσβης προωθεί λύση πακέτο, καθώς εντάσσει το Κυπριακό ζήτημα στις ευρύτερες ελληνοτουρκικές διαφορές.

Να μην ξεχνάμε και ότι η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκιλφόιλ δήλωσε ότι έχει άριστες σχέσεις με τον Τομ Μπάρακ. Ο κύριος Μπάρακ εμφανίστηκε να μην κατανοεί γιατί δυο γείτονες και σύμμαχες χώρες να έχουν έριδες για γεγονότα που έλαβαν χώρα πριν δεκάδες και εκατοντάδες χρόνια.

Συμπεράσματα: Ο Τόμ Μπάρακ είναι μια ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Αποδεικνύεται μεν ικανός ως διπλωμάτης, αλλά με την πολιτική του προκαλεί επίσης εντάσεις και διχασμό. Αυτό που κάνει ιδιαίτερα αρνητική εντύπωση είναι ότι συνδέει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ με τα προσωπικά του επιχειρηματικά συμφέροντα. Αυτό έχει γίνει εμφανές ιδιαίτερα στο μέτωπο της Συρία αλλά και της Γάζας. Ο Μπάρακ υποστήριξε στην περίπτωση της Συρίας την κυβέρνηση Αλ Σάρα εις βάρος των Κούρδων, αδιαφορώντας για το γεγονός ότι στο Ντέιρ Αλ Ζόρ και στην Ράφα κρατούνταν χιλιάδες τζιχαντιστές. Συνεπώς κατά την εκτίμηση μου θα έπρεπε να είναι πολύ πιο συγκαταβατικός με τους Κούρδους , καθώς ήταν οι μόνοι οι οποίοι εξασφάλιζαν μέχρι πρότινος την μη ανάδυση του Ισλαμικού κράτους.

Από την άλλη μεριά, στο μέτωπο της Γάζας προώθησε τη συμμετοχή του Πακιστάν και της Τουρκίας στην πολυεθνική ειρηνευτική δύναμη. Η πολιτική του αυτή έχει προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στο Ισραήλ , με αναλυτές να υποστηρίζουν ότι η στάση του οφείλεται στα επιχειρηματικά συμφέροντα που έχει με την Τουρκία. Κατά την εκτίμηση μου, η πολιτική που ασκεί στη Μέση Ανατολή φέρνει μακροπρόθεσμα σε σύγκρουση τις ΗΠΑ με το Ισραήλ.

Πηγές

https://www.sfgate.com/politics/article/tom–barrack–turkiye–ambassador-21309376.php