Γράφει η Μίνα Μπουλέκου∗

 

«Τίποτε δεν μπορεί να αντισταθεί σε μια ιδέα που έχει έρθει η ώρα της» – Βίκτωρ Ουγκώ

Για τις οικογένειες των θυμάτων της τραγωδίας στα Τέμπη, η ιδέα αυτή έχει όνομα: Δικαιοσύνη. Μια δικαιοσύνη που δεν εξαντλείται σε δικογραφίες, αλλά αγγίζει την ίδια την αλήθεια για τον θάνατο των παιδιών τους. Και όσο κι αν η πολιτεία επιχειρεί να σιωπήσει, η φωνή τους θα συνεχίσει να ακούγεται ώσπου να πέσει φως και στην τελευταία σκιά.

Το ιερό δικαίωμα των γονιών

Οι γονείς που έχασαν τα παιδιά τους στο δυστύχημα δεν παραιτούνται από το δικαίωμα να μάθουν τι ακριβώς συνέβη. Ο Παναγιώτης Ρούτσι, μαζί με άλλους γονείς, θέτει στο επίκεντρο την ανάγκη για εκταφή και διενέργεια ειδικών ιατρικών τοξικολογικών εξετάσεων. Όχι από εμμονή, αλλά από χρέος: να αποκαλυφθεί ποια χημική ουσία προκάλεσε τον φρικτό θάνατο, αφήνοντας πίσω σώματα καμένα και ψυχές λαβωμένες.

«Δεν μπορούμε να πενθούμε με μισές απαντήσεις», λένε. Και η κοινωνία ακούει.

Στην πλατεία του Κάστρου Λάρισας, τα κεριά που ανάβουν οι οικογένειες των θυμάτων μοιάζουν με μικρές φλόγες που αντιστέκονται στη λήθη. Μητέρες και πατέρες με φωτογραφίες στα χέρια, νεανικά πρόσωπα που έμειναν για πάντα στην ηλικία των ονείρων τους. Κάθε μήνα, κάθε μνημόσυνο, η ίδια σιωπή βαραίνει τον αέρα: Γιατί;

Ο αγώνας του Παναγιώτη Ρούτσι: Η σιωπή που δοκιμάζει τη Δημοκρατία

Παρά την ήδη βεβαρημένη υγεία του και τη βροχή, ο Παναγιώτης Ρούτσι συνεχίζει την απεργία πείνας, αποφασισμένος να επιμείνει μέχρι να επιτευχθεί ο στόχος του. «Κάνω απεργία πείνας για κάθε παιδί που έχασε τη ζωή του», δηλώνει, επιμένοντας στην απαίτησή του για πλήρεις τοξικολογικές εξετάσεις στη σορό του γιου του.

Παρά την εισαγγελική παραγγελία για εκταφή, η άδεια περιορίζεται μόνο στην ταυτοποίηση, αφήνοντας ανεξιχνίαστα ερωτήματα που αφορούν όλη την κοινωνία. Αυτός ο αγώνας δεν είναι προσωπικός· είναι πολιτικός. Είναι μια υπενθύμιση ότι η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί με σιωπή και καθυστερήσεις, ούτε να αγνοεί τις φωνές που ζητούν λογοδοσία.

«Να μην τολμήσουν να πειράξουν τον τάφο του παιδιού μου χωρίς την έγκρισή μου», λέει με φωνή γεμάτη αποφασιστικότητα. «Θέλουμε την αλήθεια. Θέλουμε να ξέρουμε τι κατέκαψε τα παιδιά μας. Δεν ζητάμε τίποτα λιγότερο από το ιερό δικαίωμα που έχει κάθε γονιός: Να μάθει πώς πέθανε το παιδί του».

Η φωνή του βρίσκει ανταπόκριση σε δεκάδες άλλες οικογένειες που ενώνονται σε κοινό μέτωπο. Ο πόνος τους δεν έχει στεγνώσει· έχει μετατραπεί σε επιμονή για την απόδοση δικαιοσύνης.

Μαρτυρίες που ραγίζουν

Μια μητέρα λέει με σβησμένη φωνή: «Κάθε βράδυ ονειρεύομαι ότι το παιδί μου γυρίζει σπίτι. Και κάθε πρωί ξυπνάω με την ίδια ερώτηση: γιατί δεν μπορώ να ξέρω την αλήθεια; Γιατί να χρειάζεται να ζητάμε εκταφές, για να κάνουμε το αυτονόητο;»

Δίπλα της, άλλοι γονείς συγκρατούν τα δάκρυά τους. Στα μάτια τους, η οδύνη έχει γίνει αποφασιστικότητα. Η συλλογική τους φωνή δυναμώνει: «Δεν θα σταματήσουμε, μέχρι να μάθουμε».

Η σιωπή των θεσμών, η κραυγή των οικογενειών

Μέχρι σήμερα, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Τι μετέφερε το μοιραίο τρένο; Ποιες ουσίες ελευθερώθηκαν στη σύγκρουση; Γιατί δεν έχει δοθεί πλήρης και επιστημονικά αδιάσειστη τεκμηρίωση για την αιτία που προκάλεσε έναν τόσο γρήγορο και βίαιο θάνατο;

Οι γονείς ζητούν το αυτονόητο: το δικαίωμα στην αλήθεια. Ένα δικαίωμα που δεν είναι μόνο προσωπικό, αλλά βαθιά κοινωνικό, που αφορά την ίδια τη σχέση εμπιστοσύνης των πολιτών με το κράτος.

Το κενό της δικαιοσύνης

Στις δικαστικές αίθουσες, οι διαδικασίες κινούνται αργά. Στους διαδρόμους, οι συγγενείς των θυμάτων κοιτούν ο ένας τον άλλον με την ίδια απορία: Είναι δυνατόν, σε μια χώρα που δηλώνει ευρωπαϊκή, να πρέπει να παλεύουμε για να γίνει το αυτονόητο;

Η απουσία απαντήσεων βαθαίνει το τραύμα. Οι επίσημες εκθέσεις δεν καλύπτουν τα ερωτήματα. Κι ενώ οι ευθύνες συχνά «μοιράζονται» σε γραφειοκρατικά επίπεδα, οι οικογένειες ζητούν να πέσει φως εκεί όπου σήμερα στέκει σκοτάδι.

Παραλείψεις και καθυστερήσεις

Οι οικογένειες καταγγέλλουν καθυστερήσεις στη συλλογή και αξιοποίηση αποδεικτικών στοιχείων. Δείγματα από τον τόπο της τραγωδίας δεν φυλάχθηκαν όπως θα έπρεπε. Εκθέσεις εμπειρογνωμόνων δεν ενσωματώθηκαν εξ αρχής στον φάκελο. Τώρα, η μόνη οδός που απομένει είναι η εκταφή και οι ειδικές τοξικολογικές εξετάσεις.

Ίσως τότε η κοινωνία πάψει να μιλά μόνο για «ανθρώπινο λάθος» και κοιτάξει κατάματα τις αλυσίδες παραλείψεων, αδιαφορίας και συγκάλυψης.

Η πολιτική ευθύνη δεν είναι διαπραγματεύσιμη

Ο αγώνας του Παναγιώτη Ρούτσι υπερβαίνει την προσωπική του απώλεια. Αποτελεί δοκιμασία για το ίδιο το κράτος και τους θεσμούς του. Η σιωπή απέναντι στην αλήθεια ισοδυναμεί με συνενοχή.

Η κοινωνία δείχνει ότι η δημοκρατία δεν μπορεί να μένει στα λόγια. Οι φωνές ενώνονται, η απαίτηση για δικαιοσύνη γίνεται συλλογική. Κάθε προσπάθεια συγκάλυψης ή καθυστέρησης θα συναντήσει αντίσταση. Η σιωπή δεν θάβεται, η αλήθεια δεν εκβιάζεται. Κάθε ημέρα που περνά χωρίς πλήρη διερεύνηση του θανάτου των παιδιών μας είναι μια μέρα που η δημοκρατία δοκιμάζεται.

Η στιγμή της αλήθειας

Ο Παναγιώτης Ρούτσι μετατρέπει τον προσωπικό του πόνο σε σύμβολο κοινωνικής αφύπνισης. Και η στιγμή της αλήθειας για τα Τέμπη δεν αργεί. Όσοι πιστεύουν ότι η σιωπή ή η αδιαφορία μπορούν να ξεγελάσουν την κοινωνία, υποτιμούν τη δύναμη της συλλογικής απαίτησης.

Η δικαιοσύνη δεν εκλιπαρεί, επιβάλλεται.

Ένα μέλλον που κρίνεται σήμερα

Ο αγώνας συνεχίζεται. Η δικαιοσύνη στα Τέμπη δεν αφορά μόνο το χθες· είναι υπόθεση του σήμερα και του αύριο. Να μην υπάρξει άλλη τραγωδία που θα σκεπαστεί με σιωπή. Να κατοχυρωθεί ότι ο θάνατος ενός παιδιού δεν μπορεί να μένει χωρίς απάντηση. Οι οικογένειες επιμένουν, γνωρίζοντας πως κάθε τους βήμα είναι πράξη αντίστασης απέναντι στη λήθη. Και μαζί τους, μια κοινωνία που αντιλαμβάνεται ότι οι λέξεις «αλήθεια» και «δικαιοσύνη» δεν είναι απλοί νομικοί όροι, αλλά βαθύ και ανθρώπινο αίτημα που μας αφορά όλους.

∗ Η Μίνα Μπουλέκου είναι Συγγραφέας – Μέλος του Ελληνικού Τμήματος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων

Σημ: Το άρθρο εκφράζει αποκλειστικά προσωπικές απόψεις του συντάκτη

Share on Facebook

Tweet