Κατεβαίνοντας τα σκαλοπάτια που οδηγούν στους υπόγειους χώρους των καταφυγίων-κρατητηρίων, θα νοιώσετε το χρόνο να γυρίζει 80 και πλέον χρόνια πίσω. Θα δείτε στους τοίχους σημάδια που μαρτυρούν την αγωνία και τον πόνο των κρατουμένων, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα την ευαίσθητη η ακόμη και κωμική πλευρά του χαρακτήρα τους. Αφού τα γραπτά μηνύματα, οι στίχοι και τα αυτοσχέδια σχέδια, τους βοηθούσαν ψυχολογικά στις δύσκολες καταστάσεις που βίωναν στα υπόγεια του γερμανικού φρουραρχείου.

Μερικά από τα μηνύματα: «24 ώρες χωρίς φαΐ και νερό. Μόνο μυρίζοντας γιασεμί» γράφει ο Δ. Μωραΐτης. «Ένα πρωί κάθομαι μες στο περιβολάκι και έρχονται δυο ρουφιάνοι χωροφυλάκοι και με παραδίδουνε στους Γερμανούς» ο Κ. Χάλαρης. «Από ελληνική ρουφιανιά», προφανώς η σύλληψή του, ο Λάμπρος Τζίτζας και κάποιοι ίσως με τραγική κατάληξη, όπως ο Λουδοβίκος Μαριόλας: «Ποινή Θανάτου».Στο πρώτο υπόγειο, οι θάλαμοι Ι και ΙΙ εικάζεται πως δεν αποτέλεσαν χώρους κράτησης. Σήμερα εκτίθεται εκεί η ναζιστική σημαία που κυμάτιζε στον τελευταίο όροφο του μεγάρου. Στον ίδιο χώρο υπάρχουν προθήκες με προσωπικά αντικείμενα κρατουμένων που βρέθηκαν την περίοδο της αποκατάστασης των χώρων. Ο θάλαμος ΙΙΙ χρησιμοποιήθηκε ως χώρος κράτησης ή προφυλάκισης μέχρι το 1943, ενώ στον θάλαμο ΙV διακρίνονται τα ίχνη έξι μικρών χώρων που αποτελούσαν τα κελιά απομόνωσης. Τέλος, ο θάλαμος VII προοριζόταν κατά περιόδους αποκλειστικά για την κράτηση γυναικών, όπως μαρτυρεί το πλήθος γυναικείων ονομάτων, σκίτσων και υπογραφών που συνοδεύουν τα μηνύματα στους τοίχους και τις πόρτες.

Μετά την κατοχή

Στις 12/10/1944 τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής αποχώρησαν από την Αθήνα, και ενώ η Εθνική Ασφαλιστική ετοιμαζόταν να εγκατασταθεί στο κτήριο της στις 31 Οκτωβρίου του ίδιου έτους, το Μέγαρο επιτάχθηκε για τρίτη φορά από το ΕΑΜ. Στις αρχές Ιανουαρίου 1945 βρίσκονται «ήδη στρατωνισμέναι προσωρινώς Αγγλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις» και μόλις αυτές αποχωρούν το κτήριο ξαναεπιτάσεται από την Ελληνική Κυβέρνηση για να στεγασθούν «αι Ηλεκτρικαί Εταιρίαι Μεταφορών και Διανομής».