ΡΕΣΑΛΤΟ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΣΕ ΠΛΟΙΑ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΣΚΙΩΔΟΥΣ ΣΤΟΛΟΥ: ΜΙΑ ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΔΥΤΙΚΩΝ ΚΥΡΩΣΕΩΝ

Γράφει ο Κωνσταντίνος Νικολετόπουλος∗

Από το 2023 και μετά την αποτυχημένη Ουκρανική αντεπίθεση το καλοκαίρι εκείνου του έτους, το Κίεβο βρίσκεται με την πλάτη στο τοίχο. Συγχρόνως, παρατηρείται και μια σχετική δυσαρέσκεια των ευρωπαϊκών κοινωνιών προς τις κυβερνήσεις τους, καθώς βλέπουν ότι η Ευρώπη εμπλέκεται όλο και περισσότερο σε έναν πόλεμο που οδηγείται σε αδιέξοδο.

Εκείνη τη χρονιά, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πάντα σε συνεργασία με το Κίεβο) υιοθέτησαν μια αμφιλεγόμενη τακτική, ίσως για πρώτη φορά στην ιστορία: την έφοδο και κατάληψη σε τάνκερ, για τα οποία υπάρχουν βάσιμες πληροφορίες ότι μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο. Στόχος Ευρώπης και Ουκρανίας είναι να πληγεί η Ρωσία στο νευραλγικό ενεργειακό τομέα.

Για την Ευρώπη, μία σημαντική μείωση της παραγωγής και διάθεσης πετρελαίου από πλευράς Ρωσίας θα είχε σαν άμεση συνέπεια την αντίστοιχη μείωση της χρηματοδότησης της ρωσικής πολεμικής μηχανής. Επίσης, με τις κυρώσεις στον πετρελαϊκό τομέα, η Ευρώπη πιστεύει ότι η ρωσική κοινωνία θα οδηγηθεί σε οικονομική δυσπραγία, ελπίζοντας (σε δεύτερη φάση) στην εκδήλωση αντιδράσεων κατά της πολιτικής της ηγεσίας.

Στις 19 Φεβρουαρίου 2025 η Ουκρανία έπληξε στη Μεσόγειο θάλασσα τρία δεξαμενόπλοια. Μάλιστα το εν εξ αυτών ήταν ελληνόκτητο και χτυπήθηκε στη βόρεια Ιταλία. Την άνοιξη του 2025 οι επιθέσεις επεκτείνονται και στη Βόρεια θάλασσα. Στις 15 Μαΐου 2025 η ολλανδική ακτοφυλακή έκανε ρεσάλτο στο φορτηγό πλοίο HAV Dolphin, το οποίο είχε ρωσικό πλήρωμα. Το ρεσάλτο έγινε καθώς υπήρχαν πληροφορίες ότι το πλοίο μετέφερε drones του ρωσικού στρατού. Κάτι που δεν επιβεβαιώθηκε τελικά στην πράξη.

Στις 9 Σεπτεμβρίου 2025, Γερμανοί καταδρομείς προχώρησαν σε ρεσάλτο στο φορτηγό πλοίο Scanlark, το οποίο κατέλαβαν για 24 ώρες. Το Βερολίνο είχε πληροφορίες ότι από το συγκεκριμένο πλοίο απογειωνόντουσαν drones.

Στις 30 Νοεμβρίου 2025 η Ουκρανία διενέργησε επιδρομή με υποβρύχια ντρόουνς κατά δύο τάνκερς του σκιώδους στόλου της Μαύρης θάλασσας. Πρόκειται για πλοία που οι ευρωπαίοι θεωρούν ότι μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο. Τα πλοία αυτά θεωρούνται και ως «πλοία φαντάσματα» : Μεταφέρουν ρωσικά προϊόντα τα οποία βρίσκονται υπό καθεστώς κυρώσεων (Δεν επιτρέπεται να εξαχθούν στην Ευρώπη και σε χώρες της Δύσης). Με τις κυρώσεις η Ευρώπη ελπίζει να διακόψει την χρηματοδότηση του ρωσικού πολέμου στην Ουκρανία.

Οι ευρωπαίοι υπολογίζουν ότι η δύναμη του στόλου ανέρχεται σε 1.470 πλοία, τα οποία φαίνεται ότι στην ανοικτή θάλασσα απενεργοποιούν τους ασυρμάτους και τα GPS έτσι ώστε να μη γίνονται αντιληπτά από τα ραντάρ. Το συμβάν έλαβε χώρα στην Μαύρη θάλασσα με τα δύο πλοία να παθαίνουν σοβαρές ζημιές. Όπως έγινε γνωστό, το ένα εκ των δύο ήταν το δεξαμενόπλοιο Βιράτ, που έφερε σημαία Γκάμπιας. Οι επιθέσεις αυτές υποστηρίχτηκαν και από τις ΗΠΑ.

Το Νοέμβριο του 2026 οι ΗΠΑ θα βρίσκονται σε προεκλογική περίοδο, καθώς έχουμε τις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο και την Γερουσία. Είναι δεδομένο λοιπόν ότι μεγάλο βάρος της προεκλογικής περιόδου θα πέσει στον ίδιον τον, συχνά απρόβλεπτο, πρόεδρο Τραμπ. O Αμερικανός πρόεδρος θέλει να αποδείξει ότι δεν είναι κοντά και δεν υποστηρίζει την Ρωσία, καθώς δέχεται συνεχή πυρά από τους Δημοκρατικούς, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι έχει εγκαταλείψει την Ουκρανία στο έλεος της Ρωσίας.

Στις 11 Δεκεμβρίου η Ουκρανία διενέργησε νέα επιδρομή στο δεξαμενόπλοιο του σκιώδους στόλου της Ρωσίας. Το πλοίο λεγόταν Ντασάμ και του είχαν επιβληθεί κυρώσεις τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά και την Αυστραλία.

Στις 19 Δεκεμβρίου 2025 ουκρανικά drones χτύπησαν τάνκερς του ρωσικού στόλου. Πρόκειται για το ρωσικό πετρελαιοφόρο Qendil, και είναι η πρώτη φορά που η Ουκρανία βομβαρδίζει ρωσικό πλοίο στην ουδέτερη θάλασσα της Μεσογείου. Η επίθεση προκάλεσε την οργή της Μόσχας που τόνισε ότι θα απαντήσει.

Τον Ιανουάριο του 2026 Γάλλοι κομάντος με την βοήθεια των Βρετανικών υπηρεσιών πληροφοριών προχώρησαν στην κατάσχεση του ρωσικού δεξαμενόπλοιου Grinch σε διεθνή ύδατα στη δυτική Μεσόγειο παραβιάζοντας το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Σύμφωνα με όσα έχει ανακοινώσει το Παρίσι, το πλοίο απέπλευσε από το Ρωσικό λιμάνι του Μούρμανσκ φέροντας σημαία των νήσων Κομόρων. Ρώσοι βουλευτές, όπως ο Αλεξέι Ζουραβλιόφ, κάλεσαν την ρωσική κυβέρνηση να προχωρήσει σε δυναμική στρατιωτική απάντηση.

Συμπεράσματα: Τα συνεχή ρεσάλτο και οι επιθέσεις κατά πλοίων του σκιώδους στόλου αποτελούν μια ριψοκίνδυνη και στην ουσία παράνομη, με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας τακτική καθώς θέτει σε κίνδυνο όχι μόνο Ρώσους αλλά και Ευρωπαίους πολίτες. Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα συνεχή ρεσάλτο θα μπορούσαν να αναγκάσουν την Ρωσία να ακολουθήσει παρόμοιες τακτικές ή να αποφασίσει να συνοδεύει εμπορικά πλοία με το Πολεμικό της Ναυτικό, με απρόβλεπτες συνέπειες για την διεθνή και ευρωπαϊκή ασφάλεια. Επιπρόσθετα θα πρέπει να τονίσουμε ότι η πρακτική αυτή της Ευρώπης, της Βρετανίας και των ΗΠΑ δεν αλλάζει ουσιαστικά την κατάσταση στο μέτωπο της Ουκρανίας, καθώς η Ρωσία αργά αλλά συστηματικά καταλαμβάνει συνεχώς νέα εδάφη.

Πηγές

https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2024/766242/EPRS_BRI(2024)766242_EN.pdf

https://www.atlanticcouncil.org/in-depth-research-reports/issue-brief/russias-growing-dark-fleet-risks-for-the-global-maritime-order/