Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος

Με έντονο το στοιχείο της προσφυγικής καταγωγής των κατοίκων της, αλλά και συνυφασμένη με σπουδαίες ιστορικές μνήμες, η συνοικία των Αμπελοκήπων. Έως και το πέρας του 19-ου αιώνα οι Αμπελόκηποι αποτελούσαν εξοχική κατοικία της Αθήνας. Διάστικτη απο πυκνή βλάστηση κήπους και αμπέλια. Σ΄ αυτήν κατέφευγαν οι Αθηναίοι για να αγοράσουν απο τους παραγωγούς τα φρούτα και τα λαχανικά τους. Η δόμηση στα πρώτα χρόνια ήταν αραιή και τα λίγα σπίτια που υπήρχαν ήταν αγροτικές κατοικίες και παραθεριστικές επαύλεις. Με χαρακτηριστικότερη βεβαίως την έπαυλη Θών. Ορόσημο για την οικιστική εξέλιξη της περιοχής το 1926. Οι Αμπελόκηποι τότε εντάχθηκαν στο σχέδιο πόλης της Αθήνας και ξεκίνησε η οικιστική τους ανασυγκρότηση. Σ΄ αυτούς συνέρρευσαν μεγάλες μάζες του προσφυγικού στοιχείου, αλλά και πλήθος αναπήρων απο την μικρασιατική εκστρατεία. Κομβική οδική αρτηρία των Αμπελοκήπων είναι η οδός της Λουίζης Ριανκούρ, που ονοματοδοτήθηκε πρός τιμήν της φιλέλληνος Λουίζης Ντε Ριανκούρ. Η έξοχη αυτή ηθικά Γαλλίδα απο νεαρή ηλικία εξεδήλωσε φιλελληνικά αισθήματα. Αυτοδίδακτη και με την ορμέμφυτη φιλομάθειά της έμαθε ελληνικά μόνη της, ενώ την γοήτευε το εθνικοαπελευθερωτικό όραμα του αλύτρωτου ελληνισμού. Παντρεύτηκε τον κόμη Ριανκούρ και απέκτησε μαζί του έναν γιό. Ξεχωριστό ενδιαφέρον εκδήλωσε για τον Μακεδονικό αγώνα του οποίου εξελίχθηκε σε λάτρη. Σ΄ αυτό το πλαίσιο το 1900 εντάχθηκε στην πατριωτική εταιρεία «Ο Ελληνισμός» που κεντρικό της μέλημα είχε την διαφύλαξη της ελληνικότητας της Μακεδονίας μας. Αφότου απεβίωσε ο σύζυγός της ήλθε στην Ελλάδα με τον γιό της Ραούλ και αφιερώθηκε στις αξίες και τις ιδέες του ελληνισμού. Ήλθε σε επαφή με τον απαράμιλλο Παύλο Μελά και μυήθηκε βαθιά στους σκοπούς του Μακεδονικού αγώνα. Πρός αυτή την κατεύθυνση βοήθησε με όλη την ηθική ικμάδα, αλλά και τους οικονομικούς της πόρους για την απελευθέρωση της Μακεδονίας μας. Στον δρόμο της Λουίζης Ριανκούρ που φέρει τιμητικά το όνομά της, σε μεγαλοπρεπές οίκημα της ιδιοκτησίας της στέγαζε και προσέτρεχε οικονομικά παιδιά Μακεδονομάχων, ενώ ανάπτυξε παράλληλα πολυεπίπεδο φιλανθρωπικό έργο. Με Βασιλικό Διά-ταγμα έλαβε την ιθαγένεια Ελληνίδος πολίτου, όπως επίσης και ο γιός της Ραούλ. Απεβίωσε πλήρης δόξης και ημερών σε ηλικία 95 ετών στις 27 Φεβρουαρίου του 1941.

Παραθέτουμε παρακάτω μερικά χαρακτηριστικά οικήματα των Αμπελοκήπων, άρρηκτα συνδεδεμένα με το πολιτισμικό και ιστορικό φορτίο της Αθήνας.

Έπαυλις «Όασις»- Πύργος «Απόλλων»

Η παραπάνω έπαυλις υφίστατο στην διασταύρωση των οδών Πανόρμου και Λουίζης Ριανκούρ ανήκε στην ιδιοκτησία Καστριώτη ή Εγκαστρωμένου. Μεταβιβάστηκε στην οικογένεια Καστριώτη, ως προικείον της Αναστασίας Παυλίδη, εγγονής του επιφανούς πυριτοδοποιού της εθνεγερσίας Αλέξη Παυλή που κατείχε πολλά αγροκτήματα στην περιοχή των Αμπελοκήπων. Το 1885 οικοδομήθηκε στον χώρο απο την οικογένεια Παυλίδη κυνηγετικό περίπτερο που στην συνέχεια ανακατασκευάστηκε σε έπαυλη. Η τελευταία κατεδαφίστηκε το 1966. Στην θέση της ανηγέρθη ο πύργος «Απόλλων» που συνιστά και τον πρώτο ουρανοξύστη της Αθήνας. Αποτελείται απο 24 πατώματα με πλήθος κατοικιών.

Κοργιαλένειο – Μπενάκειο Νοσοκομείο, «Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός»

Το γνωστό μας νοσοκομείο ευρίσκεται επι της οδού Ερυθρού Σταυρού 1. Οικοδομήθηκε σε σχέδια του Αρ. Μπαλάνου και με την οικονομική χορηγία των Μαρίνου Κοργιαλένιου και Εμμανουήλ Μπενάκη. Πρός τιμήν τους εξάλλου πήρε και το όνομα «Κοργιαλένειο- Μπενάκειο Νοσοκομείο». Το νοσοκομείο παραδόθηκε στο κοινό το 1930, ταυτισμένο με τους σκοπούς του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού που ιδρύθηκε το 1877.

Πτωχοκομείο και Γηροκομείο Αθηνών

Το πτωχοκομείο βρίσκεται επι της οδού Κηφισίας 137. Συστήθηκε απο την «Εν Αθήναις Ελεήμονα Εταιρεία» η οποία ιδρύθηκε με κοινωφελείς φιλανθρωπικούς σκοπούς το 1865.Το πτωχοκομείο αρχικά φιλοξενήθηκε στην οικία Τράιμπερ επι της οδού Ερμού. Μεθύστερα στεγάστηκε σε κτίριο επι της οδού Βασιλίσσης Σοφίας απέναντι απο την «Ριζάρειο Σχολή» σε χώρο – στον οποίο σήμερα βρίσκεται η πρσβεία της Μεγάλης Βρετανίας- που παραχώρησε η Μονή Πετράκη. Με οικονομικές χορηγίες του μεγαλεπιχειρηματία Ανδρέα Συγγρού οικοδομήθηκαν μονώροφα κτίρια, καθώς και η εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Αργότερα το 1903 πάλι με την οικονομική αρωγή του Ανδ. Συγγρού  αποκτήθηκε το οικόπεδο στη Λεωφόρο Κηφισίας και οικοδομήθηκαν τα πέντε πρώτα λιθόκτιστα κτίριά του, αλλά και ο ναός του Αγίου Ανδρέου. Το νέο συγκρότημα ξεκίνησε την λειτουργία του το 1907 για να επακολουθήσει η ανοικοδόμηση και άλλων κτιρίων. Το 1920 οικοδομήθηκε το «Ευγηρίας Πρόνοια» με χορηγία του Ευστράτιου Λάμψα, ιδιοκτήτη εν άλλοις του ξενοδοχείου της «Μεγάλης Βρετανίας». Ο συνοικισμός του Γηροκομείου κατακλύσθηκε απο το προσφυγικό στοιχείο.

Το παρόν κείμενο είναι απόσπασμα από το Βιβλίο μου «ΑΘΗΝΑ, ζαφειρόπετρα….», που πραγματεύεται την κοινωνική, πολιτισμική και αυτοδιοικητική ταυτότητα της Αθήνας μας.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι υποψήφιος Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, στην Α΄ Αθηνών

www.panosavramopoulos.blogspot.gr

Πηγή: Athinaculture.blogspot.com

Share on Facebook

Tweet