Του Χρήστου Στρυφτού∗
Τρία χρόνια μετά το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, το 1942 ο γερμανός στρατηγός Ρόμελ, ο οποίος βρίσκονταν στην γραμμή του Ελ Αλαμέιν σχεδίαζε να επεκταθεί προς την περιοχή του Σουέζ και της Μέσης Ανατολής. Ο εφοδιασμός των στρατευμάτων του Άξονα θα γινόταν μέσω μιας σιδηροδρομικής γραμμής στα Βαλκάνια.[1] Αμέσως η υπηρεσία S.O.E Καΐρου εκδίδει στις 25 Σεπτεμβρίου του 1942 διαταγή η οποία θα όριζε την επιχείρηση αναχαίτισης του συγκεκριμένου εφοδιασμού των στρατευμάτων του Ρόμελ με την κωδική ονομασία “HARLING”. Έτσι μέσω του κατασκοπικού οργάνου «Προμυθεύς II» οργανώθηκε μια ομάδα 12 Άγγλων καταδρομέων – αλεξιπτωτιστών οι οποίοι θα έπεφταν στο χωριό Κουκουβίτσα στην περιοχή της Γκιώνας. [2]
Οι Άγγλοι έσπευσαν να συναντηθούν με τις αντάρτικες αντιστασιακές ομάδες της περιοχής ώστε να οργανώσουν ένα καλό σαμποτάζ εναντίον των Γερμανών-Ναζί. Οι δυο επικεφαλείς των πιο γνωστών και δραστήριων αντιστασιακών ομάδων, ο αρχηγός του Ε.Δ.Ε.Σ στρατηγός Ναπολέοντας Ζέρβας και ο ηγέτης του Ε.Λ.Α.Σ Άρης Βελουχιώτης καλούνται από τον Άγγλο ταγματάρχη Κρίστ Γουντχάους να συνεργαστούν ενώνοντας τις δυνάμεις τους ώστε να επιτευχτεί ένα από τα μεγαλύτερα σαμποτάζ του Συμμαχικού στρατού. Ο Ζέρβας ήταν ιδιαίτερα πρόθυμος να συνεργαστεί με τους Άγγλους συμμάχους και με τη σειρά του έπεισε τον Βελουχιώτη να συμμετέχει κι εκείνος με τους άντρες του στην επιχείρηση. Η συνάντηση των δυο αντρών Ζέρβα και Βελουχιώτη πραγματοποιήθηκε στην Βίνιανη της Ευρυτανίας στις 12 Νοεμβρίου 1942. Ο Άγγλος συνταγματάρχης του μηχανικού Έντι Μάγιερς ύστερα από επισκόπηση της περιοχής που προέβηκε εντόπισε τρείς υποψήφιους στόχους για την διακοπή του εφοδιασμού των γερμανικών στρατευμάτων. Οι στόχοι αυτοί ήταν τα τρία γεφύρια α) του Γοργοποτάμου, β) της Παπαδιάς και γ) του Ασωπού.[3]
Εν τέλει ο στόχος που αποφασίστηκε για την επιχείρηση ήταν η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου και συνάμα το στρατηγείο των συμμάχων-ανταρτών μετέφερε την έδρα του από την σπηλιά της Γκιώνας στο Μαυρολιθάρι της Φωκίδας. Εκεί έγινε και η κατανομή των αποστολών της επιχείρησης. Ένας αριθμός αντρών του Ε.Λ.Α.Σ θα επιτίθονταν στο νότιο βάθρο της γέφυρας και άντρες του Ε.Δ.Ε.Σ στο βόρειο. Σε θέσεις βόρεια και νότια της γέφυρας θα βρίσκονταν 15 Ελασίτες αντάρτες και 2 Άγγλοι σαμποτέρ. Σε κεντρικές θέσεις της αποστολής θα συμμετείχε ένας σημαντικός αριθμός μικτής ομάδας ανδρών του Ε.Δ.Ε.Σ και του Ε.Λ.Α.Σ μαζί με βρετανούς αξιωματικούς .[4] Στη περιοχή Πλακωτό σχηματίστηκε η βάση του συμμαχικού στρατηγείου ώστε να υπάρχει καλή ορατότητα της Γέφυρας.
Ήταν 25 Νοεμβρίου του 1942 νύχτα και η μάχη ξεκίνησε στις 23:00 από έναν πυροβολισμό στα δεξιά της Γέφυρας. Έντονη αγωνία επικρατεί μέχρι την πρώτη έκρηξη στη Γέφυρα «…όπου η λάμψη της απλώθηκε σε όλα τα περίχωρα της Οίτης δίνοντας έτσι το σήμα της νίκης» όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Ζέρβας στα απομνημονεύματά του. Ύστερα από την ανατίναξη της Γέφυρας, η μάχη συνεχίστηκε μεταξύ Ιταλών και συμμάχων. Όταν έλαμψαν οι πράσινες φωτοβολίδες η μάχη είχε πλέον λήξει, μετρώντας πάνω από 30 νεκρούς Ιταλούς και από την πλευρά των συμμάχων-ανταρτών μόνο δυο τραυματίες.[5] Τα ξημερώματα της 26ης Νοεμβρίου βρήκαν τους δυο αντίθετους ιδεολογικά Έλληνες αντάρτες Ζέρβα και Βελουχιώτη να έχουν δώσει τα χέρια και να πανηγυρίζουν μαζί με τους Άγγλους συμμάχους για την επίτευξη του στόχου τους, την αντίσταση στους Ναζί κατακτητές.
Υποσημειώσεις
[1] ΓΕΣ/ΔΙΣ, «Αρχεία Εθνικής Αντίστασης (1941-1944) – Αντάρτικες Οργανώσεις ΕΟΕΑ – ΕΔΕΣ», Τομ. Β΄, εκδ. Δ Δ.Ι.Σ , Αθήνα, 1998, σελ 27-29
[2] Υποστρατήγου Αριστομένη Ν. Αντωνακέα, « Η Ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου-Ιστορία και Μύθος», εκδ. ΝΕΑ ΘΕΣΙΣ, Αθήνα , 1996, σελ 32-33
[3] Ναπολέοντα Ζέρβα, «Απομνημονεύματα Στρατηγού Ναπολέοντος Ζέρβα», εκδ. ΜΕΤΡΟΝ, Αθήνα, 2000, σελ 25-31
[4] Δ. Δημητρίου, «Γοργοπόταμος», εκδ. ΦΥΤΡΑΚΗΣ, 1975, Αθήνα, σελ 158-186
[5] Αντιστράτηγου Χρ. Απ. Παπαδάτου, «Εθνική Αντίσταση 1942-1945», Αθήνα, 1991, σελ 82-96
∗ Ο Χρήστος Στρυφτός είναι Ιστορικός
Leave a comment