Toυ Δρ Αθανάσιου.Ε.Δρούγου*

Στις εκλογές της 24ης Ιουνίου η επικράτηση του Τούρκου προέδρου ήταν καθολική αναφορικά με τις προεδρικές, ενώ σε κοινοβουλευτικό επίπεδο παρά την απώλεια 19-20 εδρών  του κυβερνώντος κόμματος AKP η ισχυρή προεκλογική σύμπραξη με τον ακροδεξιό ηγέτη Μπαχτσελί(του κόμματος Εθνικιστικής Δράσης ΜΗP)  του παρέχει ισχυρότατη κοινοβουλευτική πλειοψηφία , για την εφαρμογή του προγράμματος του , βάσει του νέου ισχυρότατου προεδρικού συστήματος διακυβέρνησης κι την υιοθέτηση των 18 και πλέον αλλαγών που ενέκρινε ο Τουρκικός λαός στο δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου του 2017. Βάσει των νέων δεδομένων θα ήθελα να κάνω μία σειρά επισημάνσεων.

Πρώτο: Οι επιπτώσεις της επικράτησης Ερντογάν  θα είναι πλέον ενδυναμωμένες και πολυδιάστατες σε όλο το φάσμα των θεμάτων της εξωτερικής,αμυντικής. πολιτιστικής ως  και ευρύτερης πολιτικής της Άγκυρας.Η Τουρκία θα εξακολουθήσει να διατηρεί υψηλούς τόνους και παρουσία σε θέματα Μέσης Ανατολής-Υπερκαυκασίας-Βαλκανίων-Ανατολικής Μεσογείου-Αφρικής-διασυμμαχικά-ενδο-Ισλαμικά-καταπολέμησης της τρομοκρατίας κα, ενώ θα προσπαθήσει να ενισχύσει ακόμα πιο πολύ την θέση του  στην περιοχή της Μεσοποταμίας.Εκτιμώ ότι θα εξακολουθήσει να επιδιώκει διεύρυνση της Τουρκικής παρουσίας και ανατολικά του Ευφράτη στην Βόρειο και ΒΑ Συρία, κάτι που θα εξακολουθήσει να προκαλεί σοβαρούς τριγμούς στις σχέσεις του με τις ΗΠΑ. Οι αεροπορικοί και άλλοι βομβαρδισμοί  κατά των Κούρδων στο βουνό  Καντίλ θα συνεχίζονται,ενώ θα επεκτείνει τις 11 μικρές βάσεις που έχει εγκαταστήσει  με άκρα μυστικότητα στο Ιρακινό Κουρδιστάν.

Δεύτερο: Δεν υπάρχει περίπτωση Τουρκικής αποχώρησης από το ΝΑΤΟ. Η Άγκυρα κυρίως βρίσκεται σε “αντιπαράθεση” με τους Αμερικανούς και εκβιάζει καταστάσεις.Δεν έχει παρατηρηθεί μέσα στους κόλπους του ΝΑΤΟ στην διάρκεια των τελευταίων τριών χρόνων , κάποια έντονη εσωτερική διάσταση απόψεων της Τουρκίας με τις άλλες σύμμαχες χώρες. Δεν έχει υπάρξει καμία σοβαρή διαφοροποίηση της στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο, στην Επιτροπή Αμυντικού Σχεδιασμού , σε θέματα πυρηνικής στρατηγικής, δομής δυνάμεων, αντιπυραυλικής άμυνας, αποστολή στρατιωτικών τμημάτων της Συμμαχίας  σε άλλα σημεία του πλανήτη κλπ. Αντίθετα παρατηρείται μία λογική παρουσία  της Άγκυρας μέσω συμμετοχικών διαδικασιών στο Στρατηγείο Χερσαίων Δυνάμεων στην Σμύρνη, μία δυναμική αναβάθμιση του εγκεκριμένου από το ΝΑΤΟ, Κέντρου Άριστείας γι την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας στην Άγκυρα,αλλά και στο πολυεθνικό Σώμα Ταχείας Ανάπτυξης/Αντίδρασης  στην Κωνσταντινούπολη.Παράλληλα η Τουρκία διατηρεί κανονική παρουσία στις αποστολές του ΝΑΤΟ σε Κόσοβο κι Αφγανιστάν. Ο Ερντογάν έχει αποφύγει τις εντάσεις σε πολυμερή βάση. “κοντράρεται ” με τις ΗΠΑ σε διμερή θέματα , όπως και με το Βερολίνο κάτι που είδαμε στην περίπτωση της αποχώρησης τελικά των Γερμανικών αεροσκαφών από το Ιντσιρλίκ/Άδανα.

Τρίτο: Η ισχυρή-επί του παρόντος συμμαχία με τον Μπαχτσελί θα ενδυναμώνει παράλληλα και την εσωτερική-εθνικιστική ατζέντα, αφού τα δύο κόμματα συγκλίνουν στον μεγαλοιδεατικό ρεβιζιονισμό , και διατηρούν υπολογίσιμες επαφές με κράτη του Ισλαμικού κόσμου, της Μέσης Ανατολής, του Καυκάσου κα. Ο Ερντογάν θα επιδιώξει την εκ νέου εκλογή της Τουρκιάς μέσα στα προσεχή 2 χρόνια ως μη-μονίμου μέλους του ΣΑ/ΟΗΕ και αναμένεται να τύχει υποστήριξης από τα Μουσουλμανικά-Αφρικανικά και Ασιατικά κράτη. Άλλωστε έχει πραγματοποιήσει πολλά ταξίδια σε Αφρική-Ασία-Λατινική Αμερική , ενώ μέσα από το G20 θα έχει την υποστήριξη κρατών , όπως του Μεξικού, της Νότιας Κορέας , της Ινδονησίας κα. Προφανώς η επί του παρόντος καλή σχέση της Άγκυρας με την Μόσχα και το Πεκίνο θα ενισχύει κάποιες θέσεις του, ενώ σε αρκετά ζητήματα θα είναι δύσκολο γι την Δύση να τον μπλοκάρει, αφού οι εκβιαστικές του τακτικές είναι γνωστές κι αρκετά επιτυχείς τα  τελευταία χρόνια.

Εκτιμώ ότι μέσα στην διάρκεια της νέας προεδρικής του θητείας θα προσπαθήσει να εμφανίσει την χώρα του , ότι είναι στους κορυφαίους διεθνείς παράγοντες μέσα σε ένα ασταθή, πολυπολικό και ρευστό κόσμο.

Τέταρτο: Το θέμα των Κούρδων θα εξακολουθεί να κυριαρχεί στην Τουρκία, ενώ η ικανοποιητική εμφάνιση του φυλακισμένου ηγέτη του HDP σε προεδρικό και κοινοβουλευτικό επίπεδο έδειξε αρκετά.Η εκ νέου δυναμική εμφάνιση του κόμματος στις περιοχές του Χακάρι, Βαν, Ντιγιαρμπακίρ, Σιρνάκ κα με υψηλά ποσοστά,αλλά και εκείνα που έλαβε σε μεγάλα μητροπολιτικά κέντρα όπως σε Αττάλεια-΄Άγκυρα-Κωνσταντινούπολη-Σμύρνη κα , αναμφίβολα θα έχουνε σταδιακά αντίκτυπο στην εσωτερική πλευρά της χώρας .Πολλά θα κριθούν και από τις εξελίξεις στην Β.Συρία αλλά και από τiς Αμερικανο-Κουρδικές σχέσεις. Παρά τις εσωτερικές διαφορές τους οι Κούρδοι, εξακολουθούν να διαδραματίζουν τον δικό τους ρόλο στην ευρύτερη περιοχή. Υποστηρίζονται από το Ισραήλ , ενώ στο πόλεμο κατά των τζιχαντιστών στην Μεσοποταμία συνέδραμαν στις Δυτικές επιχειρήσεις για την ανακατάληψη Ιρακινών και Συριακών πόλεων.κάτι που το λαμβάνουν υπόψη τους οι Αμερικανοί.(αναφέρομαι στο χερσαίο μέρος της Συμμαχίας των 69 κρατών με την επωνυμία ΙΝΗERENT RESOLVE.

Πέμπτο: Τα ενεργειακά θα καθορίσουν πολλά μέσα στην προσεχή πενταετία , ειδικά στον στρατηγικής σημασίας χώρο της Ανατολικής Μεσογείου.Οι ενεργειακοί πόροι θα σχετίζονται ποικιλόμορφα με το Κυπριακό, ενώ εκτιμώ ότι-εκτός αν υπάρξουν σαρωτικές αλλαγές-η Άγκυρα θα συνεχίσει την αποσταθεροποιητική της παρουσία  στην περιοχή. Οι ανταγωνισμοί θα ενταθούν , ειδικά όταν προχωρήσει σε γεωτρήσεις σε οικόπεδα(κυρίως  σε μη αδειοδοτημένα) της Κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης Το πλωτό γεωτρύπανο “Πορθητής”, θα είναι η αιχμή του δόρατος της Τουρκικής ενεργειακής εμπλοκής, ενώ δεν μπορεί να αποκλειστεί μία νέα σειρά εντάσεων, που μπορούν να προκαλέσουν θερμό επεισόδιο. Η Κύπρος είναι σε αδύναμη θέση και να μην περιμένει να έρθουν σε υποστήριξη των στρατιωτικών και άλλων εμφανέστατων αδυναμιών της το Τελ Αβίβ ή το Κάιρο.Και ας ληφθεί υπόψη ότι ήδη από την παρακώλυση των γεωτρήσεων στο ενεργειακό τομέα απέναντι στην Ιταλική ΕΝΙ  έχουνε ήδη προκληθεί ανησυχίες ως και κάποιες μη-εμφανείς επιπλοκές…

Έκτο: Τα τεράστια και φρενήρη εξοπλιστικά προγράμματα της Τουρκίας, στην νέα εποχή  Ερντογάν αναμένεται να εξελιχθούν με ακόμα πιο γρήγορους ρυθμούς, ενώ η εγχώρια παραγωγή διευρύνεται κατά γεωμετρική πρόοδο. Η Άγκυρα πλέον μέσα στα επόμενα 10 χρόνια  θα κατασκευάζει σχεδόν τα πάντα, ενώ με αμείωτη ένταση θα συνεχίζονται τα συμπαραγωγικά αεροναυτικά εξοπλιστικά προγράμματα. Ειλικρινά λυπάμαι γιατί είμαστε  ουραγοί  κενώ  κάποιοι ή ζούνε σε παράλληλο σύμπαν ή ασυναρτησιολογούν σε Ελληνικά ΜΜΕ   ή δεν γνωρίζουν τις εντυπωσιακές μελλοντικές ενέργειες της Τουρκίας σε βάθος αναφορικά στον καθοριστικό τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.

Έβδομο: Πολλά ασφαλώς θα κριθούν στην δεύτερη προεδρική θητεία του Ερντογάν , σε ότι σχετίζεται με τις ΗΠΑ, και μάλιστα σε μία περίοδο αναδιάταξης των διμερών σχέσεων των Αμερικανών με πολλές χώρες.Η εντυπωσιακή πρόοδος της Τουρκίας έχει ανησυχήσει τους Ισραηλινούς, ενώ τα ισχυρά συμφέροντα των ΗΠΑ στην Μ.Ανατολή και την Αραβική χερσόνησο προβληματίζονται από την διείσδυση των Ρώσων και των Ιρανών.Οι ΗΠΑ δεν θέλουνε με τίποτα να χάσουνε τις βάσεις κατασκοπείας, αντιπυραυλικής άμυνας ως και εκείνης του Ιντσιρλίκ, αλλά η ένταση των τελευταίων δύο χρόνων έχει ενδυναμώσει τους γενικότερους προβληματισμούς. Η έκδοση του ιμάμη Γκιουλέν που είναι ο θανάσιμος εχθρός του Τούρκου Προέδρου είναι μία επιλογή προς κάποιας μορφής αποκλιμάκωση  ,αλλά δεν είναι και εύκολη…στο να υλοποιηθεί.

Όγδοο: Το προσφυγικό είναι σε φάση ιδιαίτερα οριακή, ενώ καθορίζει σε πολύ μεγάλο βαθμό τις δύσκολες σχέσεις της ‘Αγκυρας με την Ευρώπη.Νέα υποτροπή δεν μπορεί να αποκλειστεί, ενώ ο σημαντικός αριθμός αντισυστημικών κυβερνήσεων σε διάφορες Ευρωπαϊκές  χώρες προσθέτει επιπρόσθετους πονοκεφάλους. Σε συνδυασμό με τις παράλληλες και ανεξέλεγκτες τάσεις στην Κεντρική Μεσόγειο, ενδέχεται να πυροδοτήσει νέες εντάσεις με απρόβλεπτες επιπτώσεις. Ας μην λησμονούμε ότι η λαθρομετανάστευση και τα προσφυγικά ρεύματα είναι ασύμμετρες απειλές , και η Τουρκία έχει να διαδραματίσει κυρίαρχο ρόλο, που μπορεί να επιφέρει απερίγραπτες καταστάσεις στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με τα ενδογενή προβλήματα και χαοτικές  διαφορές μεταξύ των μελών της.. Ο Ερντογάν θα συνεχίζει να“εκβιάζει” μέσω του προσφυγικού.

Ένατο: Σε ότι αφορά το Αιγαίο και την Κύπρο , ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις. Ο Τούρκος πρόεδρος είναι βαθύτατα αναθεωρητής και νεο-οθωμανός οραματιστής. Επιδιώκει υπολογίσιμες διασυνοριακές και άλλες αλλαγές προς ανατολάς και δυσμάς. Έχει εντάξει τις ρεβιζιονιστικές του θέσεις από κοινού με τα γιγαντιαία εξοπλιστικά προγράμματα στην υπηρεσία των συμφερόντων του.Συνεπώς η αμφισβήτηση της Ελληνικής ΑΟΖ, της Ελληνικότητας νησίδων και βραχονησίδων του Αιγαίου πελάγους , η συνέχιση της αμφισβήτησης των ορίων του εναερίου χώρου μας , και οι ύπουλες ως και υβριδικές κινήσεις σε βάρος μας θα συνεχιστούν.Ήταν τεράστιο το λάθος μας να αποχωρήσουμε το 1974 από το στρατιωτικό σκέλος της Ατλαντικής Συμμαχίας, γιατί στο διάστημα 1974-1980 η Τουρκία κάλυψε δικές μας αρμοδιότητες στα πλαίσια του ΝΑΤΟ. Έκτοτε οι Τούρκικοι σχεδιασμοί και ενέργειες προκαλούν σοβαρότατα κενά στον αεροναυτικό τομέα μας και έχουνε αδυνατίσει σε πολλά σημεία τις αντιδράσεις μας..

Στην Κύπρο μία εφικτή και δίκαιη λύση δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα , ενώ οι Τουρκικοί και Τουρκοκυπριακοί σχεδιασμοί έχουνε καταστεί όλο και πιο επιθετικοί και ουσιαστικά οι συνεχείς προκλήσεις των Τούρκων στην Κυπριακή ΑΟΖ  αποτελούν μορφή “τρίτου Αττίλα”..Η προκλητική συμπεριφορά της Άγκυρας από την Μαρμαρίδα μέχρι τις ακτές του Λιβάνου θα συνεχισθεί, χωρίς να αποκλείω τοπικές εντάσεις και θερμές αντιδράσεις…

Δέκατο: Οι πρόσφατες Τουρκικές εκλογές για την προεδρία της χώρας καθώς και για το Κοινοβούλιο θα έχουνε καταλυτικές επιπτώσεις για την παρουσία της Άγκυρας στο Μεσογειακό, Μεσανατολικό και ευρύτερο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό χάρτη.Μπορεί η οικονομία της χώρας να μαστίζεται από υπολογίσιμα προβλήματα,αλλά ο Ερντογάν έχει τα σχέδια του. Οι λεκτικές εξάρσεις, οι προκλητικές ενέργειες, οι μίνι-πόλεμοι στην Μέση Ανατολή. οι πρόσκαιρες-αμφιλεγόμενες  συμμαχίες του, η εκτενής και πολυδιάστατη προπαγανδιστική του μηχανή, η εκμετάλλευση των Τούρκων μεταναστών σε διάφορα κράτη, τα Φαραωνικά έργα του στον Βόσπορο , στην Ανατολική Θράκη και στην Ανατόλια θα συνεχισθούν προς το 2023 ,και στοχεύοντας στον ένα αιώνα σύγχρονης Τουρκίας. Ως εκ τούτου οι κίνδυνοι και οι απειλές για την Ελλάδα, την Κύπρο και τα άλλα κράτη της περιοχής θα αυξηθούν. Μέσω των πρόσφατων επιχειρήσεων του Τουρκικού στρατού σε Ευφράτη και Αφρίν , οι Τούρκοι “σφυγμομετρούν” τις αντιδράσεις και την στάση όλων των κρατών της περιοχής. και φυσικά χαράσσουν τα επόμενα βήματα τους. Εκτιμώ ότι τα προσεχή χρόνια θα είναι πάρα πολύ δύσκολα για τον Ελληνισμό , ενώ η μη-ύπαρξη ισχυρών και ικανών ηγετών από την δική μας πλευρά θα χειροτερεύσει ακόμα περισσότερο τα πράγματα.