Οι σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ έχουν πλέον εισέλθει σε μια πολύ πιο συγκρουσιακή φάση, μετά και την απόφαση του Ταγίπ Ερντογάν να εκδόσει διεθνές ένταλμα σύλληψης για τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Ποιες όμως είναι οι βαθύτερες αιτίες του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο χωρών στην Ιστορία;

Κατά τη διάρκεια μεγάλου μέρους του Ψυχρού Πολέμου, η Τουρκία ακολούθησε στενή ευθυγράμμιση με το δυτικό μπλοκ και διατήρησε συνεργατικές σχέσεις με το Ισραήλ. Ωστόσο, διάφορες εξελίξεις , συμπεριλαμβανομένων των εντάσεων με τους δυτικούς συμμάχους σχετικά με την Κύπρο, των απογοητεύσεων από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και των μεταβαλλόμενων περιφερειακών συνθηκών, ενθάρρυναν σταδιακά την Τουρκία να επαναπροσδιορίσει τις στρατηγικές της προτεραιότητες.

Τα τελευταία 10 χρόνια η σχέση τους ορίζεται από αντικρουόμενα περιφερειακά συμφέροντα ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο στη Γάζα που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2023 και η τελευταία επιδείνωση αντανακλά ευρύτερους γεωπολιτικούς μετασχηματισμούς και όχι προσωρινές πολιτικές διαφωνίες ή προσωπική αντιπαλότητα μεταξύ των ηγετών. Διότι το Ισραήλ κατηγορεί σταθερά την Τουρκία ότι επιδιώκει επιθετικές περιφερειακές φιλοδοξίες και έχει εκφράσει ανησυχία για οποιαδήποτε ενίσχυση των τουρκικών στρατιωτικών δυνατοτήτων. Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, έχει καταδικάσει τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, τη Συρία και τον Λίβανο, προειδοποιώντας ότι οι ισραηλινές πολιτικές απειλούν όχι μόνο τα γειτονικά κράτη αλλά και την ίδια την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας.

Τέσσερις βασικοί τομείς καθορίζουν τη σύγκρουση τους.

Ο πρώτος είναι η Παλαιστίνη, η οποία παραμένει η πιο διαχρονική πηγή διαφωνίας. Η τουρκική προσήλωση στην παλαιστινιακή υπόθεση έχει πολύ βαθύτερες ιστορικές ρίζες και αντανακλά τόσο την οθωμανική κληρονομιά όσο και τις εμπειρίες της πρώιμης Τουρκικής Δημοκρατίας, οι ηγέτες της οποίας θεωρούσαν την Παλαιστίνη σημαντικό μέρος του ιστορικού και στρατηγικού τους περιβάλλοντος. Το Ισραήλ θεωρεί ολοένα και περισσότερο την Τουρκία ως τον κύριο εξωτερικό υποστηρικτή της Χαμάς, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία φιλοξενεί ανώτερα στελέχη της Χαμάς, διευκολύνει τις οικονομικές δραστηριότητες της οργάνωσης και διοχετεύει ανθρωπιστική βοήθεια με τρόπους που ενισχύουν την επιρροή της Χαμάς στη Γάζα.

Το δεύτερο σημαντικό σημείο αντιπαράθεσης είναι η Συρία μετά τον Άσαντ. Το Ισραήλ δεν υποδέχθηκε θετικά ούτε την ανάδειξη της νέας κυβέρνησης της Συρίας, υπό ισλαμιστική ηγεσία, ούτε την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας εκεί. Ενώ το Ισραήλ συνεχίζει στρατιωτικές επιχειρήσεις με στόχο τον περιορισμό πιθανών απειλών εντός της Συρίας, η Τουρκία έχει καταστεί ένας από τους στενότερους συμμάχους της νέας συριακής κυβέρνησης, βοηθώντας στην ανασυγκρότηση των ενόπλων δυνάμεών της και επεκτείνοντας τη στρατιωτική συνεργασία.

Η ενέργεια αποτελεί τον τρίτο σημαντικό τομέα σύγκρουσης καθώς η Τουρκία αντιτίθεται έντονα σε πρωτοβουλίες που υποστηρίζονται από το Ισραήλ για τη μεταφορά φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου μέσω της Ελλάδας και της Κύπρου . « Ο Ερντογάν είναι ένας αντισημίτης δικτάτορας, ο οποίος έχει διαπράξει σφαγές εναντίον Κούρδων, φιλοξενεί τρομοκράτες της Χαμάς, κατέχει το ήμισυ της Κύπρου και φυλακίζει αριθμό-ρεκόρ δημοσιογράφων και πολιτικών που αντιτίθενται σε αυτόν. Τώρα επιδιώκει να επεκτείνει τη μετριοπαθή του επιθετικότητα εναντίον του Ισραήλ και στη Συρία. Το Ισραήλ δεν θα το ανεχθεί», ανέφρε σε σκληρό μήνυμά του ο Νετανιάχου. «Η αξιολύπητη προσπάθεια του Ερντογάν να εκφοβίσει τους ηγέτες και τους στρατιώτες του Ισραήλ, της μοναδικής πραγματικής δημοκρατίας στη Μέση Ανατολή, δεν θα έχει αποτέλεσμα», τόνισε επίσης.

Ένα τέταρτο και ολοένα σημαντικότερο ζήτημα αφορά την ευρύτερη ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Μετά τις στρατιωτικές επιτυχίες κατά της Χεζμπολάχ και την αυξημένη πίεση προς το Ιράν, το Ισραήλ επιδίωξε να αναδιαμορφώσει το περιφερειακό στρατηγικό τοπίο προς όφελός του. Η Τουρκία απάντησε ενισχύοντας τη συνεργασία της με το Πακιστάν, τη Σαουδική Αραβία με την συμφωνία της Μέκκας στην οποία πιθανότατα να ενταχθεί και η Αίγυπτος.

Παρότι η Άγκυρα παρουσιάζει αυτή την πρωτοβουλία ως μηχανισμό περιφερειακής σταθερότητας, τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης την ερμηνεύουν ολοένα και περισσότερο ως τη δημιουργία ενός περιφερειακού συνασπισμού που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της ισραηλινής επιρροής και στην αποτροπή της ισραηλινής στρατηγικής κυριαρχίας.

Παρά τον αυξανόμενο ανταγωνισμό, μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση, λένε ξένοι αναλυτές ότι παραμένει απίθανη. Η Τουρκία αναγνωρίζει ότι ούτε οι περιφερειακές ούτε οι διεθνείς συνθήκες ευνοούν σήμερα έναν πόλεμο, ενώ το Ισραήλ κατανοεί ότι η αντιπαράθεση με ένα ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ θα συνεπαγόταν σημαντικούς στρατιωτικούς και πολιτικούς κινδύνους. Ωστόσο όλοι συμφωνούν ότι η σκληρή αντιπαράθεση αναμένεται να συνεχιστεί.

Πηγή: Νewsbeast.gr

Share on Facebook

Tweet