ΑΠΟΨΕΙΣ
ΝΕΕΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ: ΠΛΕΙΟΔΟΣΙΑ ΣΤΑ ΛΟΓΙΑ, ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΑΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Γράφει ο  Κώστας Ράπτης*

Από τη μια οι ρητορικοί λεονταρισμοί. Και από την άλλη μία τακτική περισσότερο επιφυλακτική, που προς το παρόν αποτρέπει τις εντάσεις, με το βλέμμα ωστόσο πάντοτε στραμμένο στην κατοχύρωση των αναθεωρητικών βλέψεων της Άγκυρας.

Ο απόπλους την Τρίτη του τέταρτου, μεγαλύτερου και ισχυρότερου πλωτού γεωτρύπανου της Τουρκίας, ονόματι “Αμπντουλχαμίτ Χαν”, από το λιμάνι του Τάσουτζου της Μερσίνας δεν σημαδεύτηκε μόνο από τη θεαματική σκηνοθεσία, με από αέρος επιθεώρηση από τον Ταγίπ Ερντογάν και εντέλει προσνήωση με ελικόπτερο. Σημαδεύτηκε και από ομιλία του σε τόνους θριαμβολογικούς, για τα όσα πέτυχε η Τουρκία την τελευταία εικοσαετία, χωρίς να λείπουν και οι απειλητικοί προς την Ελλάδα υπαινιγμοί του Τούρκου προέδρου, ο οποίος θυμήθηκε τη Μάχη του Δομοκού κατά το “Μαύρο 1897”, οπότε το νεαρό ελληνικό βασίλειο διασώθηκε από την οθωμανική προέλαση χάρη στη μεσολάβηση των ευρωπαϊκών δυνάμεων.

Λίγο πριν από τον πρόεδρό του και ο υπουργός Άμυνας της γείτονος, Χουλουσί Ακάρ, σε ομιλία του στο συνέδριο των Τούρκων πρεσβευτών στην Άγκυρα επιστράτευσε παρόμοιες απειλές, αναφέροντας ότι το Καστελλόριζο “βρίσκεται σε απόσταση κολύμβησης των σπουδαστών των στρατιωτικών σχολών μας”. Απαντώντας, δε, σε παλαιότερες δηλώσεις του Έλληνα ομολόγου του Νίκου Παναγιωτόπουλου (“Ας έρθουν, αν μπορούν να κολυμπήσουν”), πρόσθεσε: “Αν το θέλει ο Θεός, μια ημέρα μπορεί να συμβεί και αυτό”.

Για να μην υπολείπεται, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, δήλωσε από πλευράς του: “Συνεχίζουμε την πολιτική μας για την ανατολική Μεσόγειο χωρίς συμβιβασμούς σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και την αρχή της ισότητας”. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι η χώρα του από κοινού με το ψευδοκράτος της Βόρειας Κύπρου “εμπόδισαν τον αποκλεισμό” τους “από τις ενεργειακές εξισώσεις”, με τις υποθαλάσσιες έρευνές τους και το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο και πλέον έχει δρομολογηθεί η αναζήτηση εναλλακτικών που θα περιλαμβάνουν και την τουρκική πλευρά. Στο δε Αιγαίο, για το οποίο επανέφερε εμφατικά το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, ανέφερε ότι η χώρα του θέλει “τα αλληλένδετα προβλήματα να αντιμετωπίζονται ολιστικά και να επιλύονται συνολικά, μόνιμα και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο”.

Εσωτερική γκρίνια

Επί του πεδίου, πάντως, οι εξελίξεις υπήρξαν λιγότερο θεαματικές. Για την ακρίβεια, η τουρκική πλευρά επέλεξε το ηπιότερο από τα σενάρια που ανοίγονταν με τον απόπλου του “Αμπντουλχαμίτ Χαν” σε σημείο μάλιστα να διατυπώνονται και επικρίσεις στο εσωτερικό της γείτονος.

Στόχος του πλωτού γεωτρύπανου, μήκους 238 μέτρων, πληρώματος 200 ατόμων και μέγιστου βάθους γεώτρησης 12.200 μέτρων, ανακοινώθηκε ότι είναι η θέση Yörükler-1, μεταξύ Τουρκίας και Κύπρου, σε απόσταση μόλις 55 χιλιομέτρων από τις ακτές του Γκαζίπασα στον κόλπο της Αττάλειας, εντός της δυνητικής τουρκικής ΑΟΖ. Η εν λόγω περιοχή δεσμεύθηκε με NAVTEX μέχρι τις 7 Οκτωβρίου.

Ήδη το Τουρκικό Κέντρο Θαλάσσιας και Παγκόσμιας Στρατηγικής σε ανάρτηση στο twitter σημειώνει: “Αυτό που φοβόμασταν έγινε πραγματικότητα! Ο πρώτος σταθμός υπηρεσίας του γεωτρύπανου Αμπντουλχαμίτ Χαν είναι το οικόπεδο Yörükler-1. Με άλλα λόγια, εντός του χάρτη της Σεβίλλης, που μας παγιδεύει μέσα στον κόλπο της Αττάλειας. Δεν ξέρουμε τι να πούμε…”. Υπενθυμίζεται ότι ο επίμαχος χάρτης είναι αυτός που εκπόνησε στις αρχές του αιώνα μας το πανεπιστήμιο της Σεβίλλης για λογαριασμό της Ε.Ε. απεικονίζοντας τη δυνητική θαλάσσια δικαιοδοσία των κρατών-μελών με βάση τη Διεθνή Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982.

Έστω και έτσι, ο Ταγίπ Ερντογάν συνέδεσε ευθέως τις νέες υποθαλάσσιες έρευνες με το δόγμα της “Γαλάζιας Πατρίδας”. Πρόσθεσε, δε, ότι οι έρευνες θα συνεχισθούν και αλλού, “χωρίς να ζητηθεί η άδεια κανενός”. Οι κινήσεις του όμως δεν χρειάζεται να είναι σπασμωδικές, όταν βρίσκεται σε εξέλιξη μια σύνθετη άτυπη διαπραγμάτευση με πολλούς συμμετέχοντες, ώστε από τη μια να προωθηθούν οι φιλοδοξίες της Τουρκίας για ανάδειξή της σε ηγεμονική δύναμη και στις τρεις θάλασσες που την περιβάλλουν και από την άλλη να διαφυλαχθούν κρίσιμες ισορροπίες σε καιρούς νεοψυχροπολεμικών κραδασμών.

Χωρίς “τρίτους”

Η πολυμέρεια δεν είναι βέβαια ιδιαίτερα αρεστή στην Άγκυρα. Προτιμά τις ανά ζεύγη διαπραγματεύσεις που θα υπακούουν στη λογική του συσχετισμού ισχύος. Εξού και η τουρκική πολιτική ηγεσία έχει το τελευταίο διάστημα ερεθιστεί περισσότερο από οτιδήποτε άλλο με την ισχυρή παρεμβολή τρίτων, διά της ανάπτυξης αμερικανικών βάσεων στην ελληνική επικράτεια.

Δεν πρόκειται ακριβώς για “αντιδυτικισμό”, αλλά, όπως φανερώνει η πρόσφατη στροφή της ρητορικής των Τούρκων ιθυνόντων εκ νέου σε φιλοδυτική κατεύθυνση (“Η Τουρκία είναι Ευρώπη” δήλωσε ο Τσαβούσογλου), για τη λογική ότι τοποτηρητής της Δύσης στην περιοχή είναι η Τουρκία αυτοπροσώπως – η χώρα, όπως αυτοπεριγράφεται, με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και τον κρίσιμο, υπέρ της κοινής υπόθεσης, ρόλο σε πολλαπλά μέτωπα, που δεν θα πρέπει να μπαίνει στο ίδιο ζύγι με τις “ιδιοτελείς παρενοχλήσεις”, όσων, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, “καταχρώνται” τη συμμετοχή τους στους ευρωατλαντικούς θεσμούς.

Τι έφερε το τετράωρο παζάρι Πούτιν-Ερντογάν

Προς νότον και προς δυσμάς οι συσχετισμοί είναι περίπλοκοι και οι προκλήσεις μεγάλες. Όμως προς Βορράν, οι φιλοδοξίες του Ερντογάν προωθούνται ικανοποιητικά, μέσω του condominium το οποίο η Τουρκία εγκαθιδρύει στη Μαύρη Θάλασσα (αξιοποιώντας και τη Σύμβαση του Μοντρέ που αποκλείει τη ναυτική παρουσία τρίτων) με τον κυριότερο δυνάμει ανταγωνιστή της, τη Ρωσία. Και το ιδιόμορφο αυτό μείγμα ανταγωνισμού και συνεργασίας προσδοκάται να εξαχθεί και σε άλλες περιοχές.

Ήδη η τετράωρης διάρκειας συνάντηση που είχε ο Τούρκος πρόεδρος την προηγούμενη εβδομάδα στο Σότσι με τον Ρώσο ομόλογό του κατέγραψε σημαντικές συμφωνίες στον οικονομικό τομέα: σταδιακή μερική αποδολαριοποίηση της αγοράς ρωσικού φυσικού αερίου από την Τουρκία, σύνδεση πέντε τουρκικών τραπεζών με το σύστημα πληρωμών Mir της Ρωσίας κ.ά. Η διαμόρφωση μιας κατάστασης win-win, όπου η Τουρκία γίνεται αποδέκτης ολοένα και περισσότερων τουριστών, εξαγωγών και επενδύσεων, με τρόπο που θα μπορούσε να παρακάμψει αθέατα και τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, αρχίζει ήδη να προβληματίζει και να ενοχλεί τις δυτικές πρωτεύουσες.

Μολονότι δε στο μέτωπο της Συρίας ο Ερντογάν εξακολουθεί να μην αποσπά το περιπόθητο “πράσινο φως” του Πούτιν για μια νέα τουρκική εισβολή σε κουρδικά εδάφη, το πνεύμα συνεννόησης δεν έχει εκλείψει. Η πρόθεση της Μόσχας να αναβιώσει το τουρκοσυριακό Σύμφωνο του Χαλεπίου του 1998, μεσολαβώντας για μια συμφιλίωση Άγκυρας και Δαμασκού, δίνει τη δυνατότητα για μια επίλυση του κουρδικού ζητήματος (και της αμερικανικής παρεμβολής στην ανατολική Συρία) που θα ικανοποιεί και τις τρεις πρωτεύουσες. 

*Ο Κώστας Ράπτης γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε γλωσσολογία στα Φιλολογικά Τμήματα του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ. Εργάζεται ως δημοσιογράφος από το έτος 2000, ασχολούμενος με διεθνή θέματα: κατά καιρούς στην “Απογευματινή”, το skai.gr, περιοδικές εκδόσεις και μέχρι σήμερα στην εφημερίδα “Κεφάλαιο” και το capital.gr, καθώς και τον ραδιοσταθμό “Αθήνα 9,84”, όπου παρουσιάζει την εκπομπή “Ω, τι κόσμος!”.

(Το άρθρο εκφράζει αποκλειστικά προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντακτη) 

Πηγή: Capital.gr

Related Post

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *