ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ΤΟΥΡΚΙΑ, ΤΟ «A LA CARTE» ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ Η «ΞΕΧΑΣΜΕΝΗ» ΡΗΤΡΑ ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ENΩΣΗΣ

Γράφει ο Κουκάκης Γεώργιος*

Αφορμή για την εκπόνηση της παρούσας ανάλυσης αποτέλεσαν οι δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών (ΥΠΕΞ) της Τουρκίας, Mevlüt Çavuşoğlu, περί μοιράσματος των εσόδων που θα προκύψουν από την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων Φυσικού Αερίου που έχουν ανακαλυφθεί στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και η γενικότερη επιθετική και αναθεωρητική Εξωτερική Πολιτική της Τουρκίας απέναντι στη χώρα μας. Σύμφωνα με ελληνικό δημοσίευμα,i ο Τούρκος ΥΠΕΞ σε δήλωσή του σε τουρκικό δίκτυο ανέφερε ότι η Τουρκία λειτουργεί σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο έχοντας παραχωρήσει στα ελληνικά νησιά χωρικά ύδατα 6 ναυτικών μιλίων και πως το ψευδοκράτος της Τουρκικής Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ) έχει παραχωρήσει άδεια στην Τουρκία για τη διεξαγωγή ερευνών και την εκμετάλλευση κοιτασμάτων σε συγκεκριμένες περιοχές.

 

Ως προς τη στάση που τηρεί η χώρα μας, την κατηγόρησε για μαύρη προπαγάνδα, αναφέροντας ότι οι «Τούρκοι της Δυτικής Θράκης» καταδιώκονται και ότι η Ελλάδα παραβιάζει το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης των νησιών. Σε παλαιότερη ανάρτηση μάλιστα του Τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών αναφέρεται ότι μία από τις επιδιώξεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο είναι η δίκαιη οριοθέτηση των θαλασσίων συνόρων.ii Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) το Διεθνές Δίκαιο (International Law) «ορίζει τις νομικές ευθύνες των κρατών όσον αφορά τη μεταξύ τους συμπεριφορά και τη μεταχείρισή τους προς τα άτομα εντός των κρατικών συνόρων, […] περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων διεθνούς ενδιαφέροντος, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο αφοπλισμός, το διεθνές έγκλημα, οι πρόσφυγες, η μετανάστευση, τα προβλήματα εθνικότητας, η μεταχείριση των κρατουμένων, η χρήση βίας και η διεξαγωγή πολέμου, και […] ρυθμίζει τα παγκόσμια κοινά, όπως το περιβάλλον και η αειφόρος ανάπτυξη, τα διεθνή ύδατα, το διάστημα, οι παγκόσμιες επικοινωνίες και το παγκόσμιο εμπόριο».iii

Βάση δε του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί ο Καταστατικός Χάρτηςiv (KX) του ΟΗΕ, ο οποίος και είναι δεσμευτικός για τα κράτη-μέλη του. Στο πλαίσιο της λειτουργίας του ΟΗΕ, το Συμβούλιο Ασφάλειας (Security Council) αυτού εκδίδει σχετικές αποφάσεις όποτε διαπιστώσει ότι απειλείται η ειρήνη και η ασφάλεια, οι οποίες περιλαμβάνουν την αποστολή ειρηνευτικών αποστολών, την επιβολή κυρώσεων, τη χρήση βίας, κ.ά., ενώ το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγηςv (International Court of Justice) αποτελεί το βασικό όργανο επίλυσης διαφορών μεταξύ των κρατών. Όσον αφορά δε τις υποθέσεις που σχετίζονται με τις Θαλάσσιες Ζώνες, το νομοθετικό πλαίσιο που τις διέπει καθορίζεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσαςvi [United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS)] που υπογράφηκε στις 10 Δεκεμβρίου 1982 στο Montego Bay, ενώ η εκδίκαση οποιασδήποτε διαφοράς πραγματοποιείται από το Διεθνές Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσαςvii [International Tribunal for the Law of the Sea (ITLOS)].

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημάνουμε ότι η Τουρκία δεν έχει υπογράψει την UNCLOS, γεγονός ωστόσο που δεν την απαλλάσσει από την υποχρέωση εφαρμογής της. Αυτό που ισχύει όσον αφορά το εύρος των Χωρικών Υδάτων (ΧΥ) σύμφωνα με το άρθρο 3 της UNCLOS είναι ότι «Κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της χωρικής του θάλασσας. Το εύρος αυτό δεν υπερβαίνει τα 12 ναυτικά μίλια, μετρούμενα από γραμμές βάσεως καθοριζόμενες σύμφωνα με την παρούσα σύμβαση». Παρ’ όλα αυτά η Τουρκία απειλεί την Ελλάδα με πόλεμο από το 1995, καθώς σχετικό ψήφισμα της Εθνοσυνέλευσής της έχει χαρακτηρίσει την επέκταση των ΧΥ από τα 6 ν.μ. στα 12 ν.μ. ως αιτία πολέμου (casus belli), παρά το γεγονός ότι αποτελεί – όπως προαναφέραμε – νόμιμο δικαίωμά της. Η συγκεκριμένη δε απόφαση αντίκειται και στις προβλέψεις του άρθρου 33 του ΚΧ του ΟΗΕ, σύμφωνα με το οποίο οι διαφορές μεταξύ των κρατών πρέπει να επιλύονται με ειρηνικά μέσα.

Όσον αφορά την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), το άρθρο 57 καθορίζει ότι «[…] δεν εκτείνεται πέραν των 200 ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το εύρος της χωρικής θάλασσας», ενώ το άρθρο 74 καθορίζει ότι η οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ κρατών με έναντι ή προσκείμενες ακτές πραγματοποιείται κατόπιν συμφωνίας με βάση το Διεθνές Δίκαιο, με σκοπό την επίτευξη δίκαιης λύσης. Το άρθρο 121 της UNCLOS καθορίζει επίσης ότι «[…] η χωρική θάλασσα, η συνορεύουσα ζώνη, η αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ) και η υφαλοκρηπίδα μιας νήσου καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις […] που εφαρμόζονται στις άλλες ηπειρωτικές περιοχές», κάτι που δεν δέχεται η Τουρκία μιας και υποστηρίζει ότι τα νησιά δεν δικαιούνται ΑΟΖ.

Αν και στις 23 Ιουνίου 1978 η Τουρκία υπέγραψε με την τότε Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ) Συμφωνία για την Οριοθέτησης της Υφαλοκρηπίδας στη Μαύρη Θάλασσα,viii στην οποία αναφέρεται ρητά ότι λαμβάνεται υπόψη το Διεθνές Δίκαιο, στις 21 Σεπτεμβρίου 2011, προχώρησε σε Συμφωνία με το ψευδοκράτος της ΤΔΒΚ,ix οριοθετώντας το θαλάσσιο τμήμα μεταξύ των δύο μερών με τη γραμμή οριοθέτησης εγγύτερα στο ψευδοκράτος ευνοώντας με αυτόν τον τρόπο τα συμφέροντα της Τουρκίας. Ως απάντηση, η Κυπριακή Δημοκρατία προχώρησε στις 4 Μαΐου 2019 στη μονομερή οριοθέτηση του Βόρειου και Βορειοδυτικού τμήματος της Αποκλειστικής Οικονομικής της Ζώνης και της Υφαλοκρηπίδας,x το οποίο (τμήμα) συνορεύει με το αντίστοιχο τμήμα της Τουρκικής Δημοκρατίας, αποστέλλοντας σχετικό έγγραφο στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.xi

Στις 27 Νοεμβρίου 2019 η Τουρκία υπέγραψε Μνημόνιο Κατανόησηςxii (Memorandum of Understanding) με την Κυβέρνηση Εθνικής Συμφιλίωσης [Government of National Accord (GNA)] της Λιβύης για την οριοθέτηση της ΑΟΖ, χωρίς να λάβει υπόψη της τα ελληνικά νησιά και την Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς – σύμφωνα με την Τουρκία – η Κύπρος ως νησί δεν δικαιούται ΑΟΖ. Αξίζει να σημειώσουμε ότι τόσο η Ελλάδαxiii, όσο και η Κύπροςxiv και η Αίγυπτοςxv κατήγγειλαν με επιστολή τους στον ΟΗΕ το εν λόγω Μνημόνιο, καθώς μεταξύ άλλων δεν συμπεριέλαβε τις εν λόγω χώρες στα συμβαλλόμενα μέρη ούτε έλαβε υπόψιν τα νησιάxvi που παρεμβάλλονται μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, παραβιάζοντας με αυτόν τον τρόπο φανερά το Διεθνές Δίκαιο. Ανάλογα έπραξε και η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία ψήφισε την ακύρωση του εν λόγω Μνημονίουxvii.

Αξίζει επίσης να τονίσουμε ότι ήδη από το 2013 ο Frank La Rue – ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ για την ελευθερία της γνώμης και της έκφρασης – με επιστολή του προς Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (UN Human Rights Council) είχε εκφράσει τις ανησυχίες του σχετικά με τους περιορισμούς στην απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που είχαν επιβληθεί από το κράτος στους πολίτες της Τουρκίας,xviii και το 2020 έξι Αξιωματούχοι του ΟΗΕ, απέστειλαν κοινή επιστολή προς την Τουρκική Κυβέρνηση ζητώντας την αναθεώρηση του Νόμου 7145/2018 – με τον οποίο παραβιάζονταν μία πληθώρα ανθρώπινων δικαιωμάτων – και τη συμμόρφωση με το Διεθνές Δίκαιο, καθώς η Τουρκία κατείχε την πρώτη θέση όσον αφορά τη σύλληψη και φυλάκιση δημοσιογράφων σε παγκόσμιο επίπεδο.xix Όσον αφορά δε το ψευδοκράτος της ΤΔΒΚ, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι αφενός η Τουρκική εισβολή στην Κύπρο έχει καταδικαστεί σύμφωνα το Ψήφισμα 353/20-07-1974 του ΟΗΕxx και αφετέρου ότι ο ΟΗΕ δεν την έχει αναγνωρίσει ως κυρίαρχο κράτος.

Όσον αφορά τη Μουσουλμανική και όχι Τουρκική μειονότητα της Θράκης,xxi η Ελλάδα έχει δείξει έμπρακτα το ενδιαφέρον της για τους κατοίκους της εν λόγω περιοχής με πιο πρόσφατο παράδειγμα το νέο Νόμο για τον εκσυγχρονισμό των Μουφτείων.xxii Εξάλλου κατά το παρελθόν πολλά δημοσιεύματα ανέφεραν ότι τόσο ο Υπουργός Εξωτερικών όσο και ο Πρόεδρος της Τουρκίας είναι ανεπιθύμητοι στη Θράκη από την τοπική κοινότητα.xxiii Επιπλέον στις 9 Ιουνίου 2022 το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών δημοσίευσε 16 χάρτες, οι οποίοι καταδεικνύουν με τον καλύτερο τον αναθεωρητισμό της Τουρκίας καταρρίπτοντας τα επιχειρήματα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου. Εξάλλου όπως είχε αναφέρει σε δήλωσή του ο Έλληνας Υπουργός Εθνικής Άμυνας, «ό,τι απειλείται δεν αποστρατιωτικοποιείται»xxiv κάτι που προβλέπεται ρητά και από το δικαίωμα της αυτοάμυνας όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 51 του ΚΧ του ΟΗΕ.

Από όσα έχουμε αναφέρει μέχρι στιγμής διαπιστώνουμε ότι η Τουρκία αν και επικαλείται το Διεθνές Δίκαιο ως μέσο για την επίλυση των διαφορών της, στην πράξη το εφαρμόζει επιλεκτικά ανάλογα με το αν εξυπηρετεί ή όχι τα συμφέροντά της. Το ερώτημα επομένως που τίθεται είναι ποια μέσα έχει στη διάθεσή της η Ελλάδα για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης Τουρκικής προκλητικότητας και κατά πόσο μπορεί να ελπίζει στη βοήθεια τρίτων καθώς οι περισσότεροι υποστηρίζουν ότι από τη στιγμή που και η Τουρκία είναι κράτος-μέλος (κ-μ) του ΝΑΤΟ, τα υπόλοιπα κ-μ δεν θα πάρουν θέση σε μία ενδεχόμενη σύρραξη. Ως προς το πρώτο ερώτημα, το κύριο αποτρεπτικό μέσο της Ελλάδας είναι οι Ένοπλες Δυνάμεις της, οι οποίες έπειτα από την υπογραφή της Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσηςxxv με τη Γαλλία στις 28 Σεπτεμβρίου 2021 έχουν αναβαθμιστεί σημαντικά τόσο από πλευράς εξοπλισμών, με την προμήθεια των αεροσκαφών Rafale και τη σύμβαση προμήθειας Φρεγατών, όσο και από πλευράς εκπαίδευσης, μέσα από τις συνεκπαιδεύσεις που υλοποιούνται.

Η ίδια Συμφωνία όμως προβλέπει και την προώθηση των κοινών συμφερόντων των δύο κρατών, ενώ στο άρθρο 2 αναφέρεται ρητά ότι «Τα Μέρη παρέχουν το ένα στο άλλο βοήθεια και συνδρομή, με όλα τα κατάλληλα μέσα που έχουν στην διάθεσή τους, κι εφόσον υφίσταται ανάγκη με τη χρήση ένοπλης βίας, εάν διαπιστώσουν από κοινού ότι μια ένοπλη επίθεση λαμβάνει χώρα εναντίον της επικράτειας ενός από τα δύο, σύμφωνα με το Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», προσδίδοντας στην εν λόγω Συμφωνία χαρακτηριστικά συμμαχίας. Αυτό που επίσης ξεχνάνε αρκετοί είναι ότι σύμφωνα με την παράγραφο 7 του άρθρου 42 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση το οποίο είναι γνωστό και ως «Ρήτρα αμοιβαίας άμυνας» προβλέπεται ότι «[…]σε περίπτωση κατά την οποία μια από τις χώρες της ΕΕ δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός της, οι άλλες χώρες της ΕΕ οφείλουν να της παράσχουν βοήθεια και να τη συνδράμουν με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

Εκτός όμως από τη «σκληρή» στρατιωτική ισχύ, η Ελλάδα έχει αναπτύξει το τελευταίο χρονικό διάστημα σε μεγάλο βαθμό τα διπλωματικά μέσα που διαθέτει αφενός κάνοντας γνωστές τις προθέσεις της Τουρκίας – οι οποίες την καθιστούν απειλή για την ασφάλεια και σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή – και αφετέρου μέσα από τη συμμετοχή της σε διάφορα περιφερειακά σχήματα, όπως η Τριμερής Συνεργασία με την Κύπρο και το Ισραήλxxvi και η αντίστοιχη με την Κύπρο και την Αίγυπτο,xxvii οι οποίες λαμβάνουν την υποστήριξη των ΗΠΑ και της ΕΕ. Όσον αφορά δε τις δηλώσεις της Τουρκίας εναντίον της χώρας μας, το μόνο που μπορούμε να δώσουμε ως απάντηση είναι πως:

«Όταν κάποιος κουνάει επιδεικτικά το δάχτυλό του σε κάποιον,

δεν πρέπει να ξεχνάει ότι τα υπόλοιπα τρία δείχνουν τον ίδιο»xxviii

 

*Ο Κουκάκης Γεώργιος είναι Αναλυτής στο Κέντρο Διεθνών Στρατηγικών Αναλύσεων (ΚΕΔΙΣΑ) .,Μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.)..,Μέλος του Παγκόσμιου Ελληνικού Δικτύου Αλληλεγγύης υπέρ των νέων ΆΛΛΗΛΟΝnet .,Research Associate of Hermes Institute of International Affairs, Security & Geoeconomy (I.I.A.S.GE.) Απόφοιτος του ΠΜΣ «Διακυβέρνηση, Ανάπτυξη και Ασφάλεια στη Μεσόγειο» του Πανεπιστήημίου Αιγαίου

 

i Τσαβούσογλου: Η λύση του ζητήματος της Ανατολικής Μεσογείου εξαρτάται από το μοίρασμα των εσόδων στην Κύπρο, ΣΚΑΪ, 23 Αυγούστου 2022, https://www.skai.gr/news/world/tsavousoglou-i-lysi-tou-zitimatos-tis-anatolikis-mesogeiou-eksartatai-apo-to-moirasma-tone (18/09/2022).

ii Republic of Turkiye, Ministry of Foreign Affairs, Article by Foreign Minister Mevlüt Çavuşoğlu titled “Our Preference in Eastern Mediterranean is Diplomacy without Preconditions” published in Kathimerini, 15 September 2020, https://www.mfa.gov.tr/sayin-bakanimizin-kathimerini-makalesi.en.mfa (18/09/2022).

iii United Nations, Uphold International Law, https://www.un.org/en/our-work/uphold-international-law (18/09/2022).

iv Ηνωμένα Έθνη, Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης του ΟΗΕ, ΧΑΡΤΗΣ ΟΗΕ, https://unric.org/el/%CF%87%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%B7%CF%83-%CE%BF%CE%B7%CE%B5/ (20/09/2022).

v International Court of Justice, https://www.icj-cij.org/en (18/09/2022).

vi EURLex, Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, https://eurlex.europa.eu/legalcontent/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:21998A0623(01)&from=EL (18/09/2022).

vii International Tribunal for the Law of the Sea, https://www.itlos.org/ (18/09/2022).

viii Agreement between the Government of the Republic of Turkey and the Government of the Union of Soviet Socialist Republics concerning the Delimitation of the Continental Shelf Between the Republic of Turkey and the Union of Soviet Socialist Republics in the Black Sea23 June 1978https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/TREATIES/TUR-RUS1978CS.PDF (18/09/2022).

ix Συρίγος Μ. Άγγελος, Ελληνοτουρκικές σχέσεις. ΠΑΤΑΚΗ, Αθήνα, 2015, σσ. 717-718.

x Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αριθμός 5158, 6 Μαΐου 2019, https://www.un.org/Depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/DEPOSIT/Cyprus_Deposit.pdf (18/09/2022).

xi Deposit by the Republic of Cyprus of a list of geographical coordinates of points. pursuant to article 75, paragraph 2. and article 84. paragraph 2. of the convention https://www.un.org/Depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/mzn_s/MZN.144.2019.LOS-Cyprus.pdf (18/09/2022).

xii Memorandum of Understanding between the Government of the Republic of Turkey and the Government of National Accord-State of Libya on the Delimitation of the Maritime Jurisdiction Areas in the Mediterranean, https://www.un.org/Depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/TREATIES/Turkey_11122019_%28HC%29_MoU_Libya-Delimitation-areas-Mediterranean.pdf (18/09/2022).

xiii Letter dated 14 February 2020 from the Permanent Representative of Greece to the United Nations Addressed to the Secretary-General, https://undocs.org/en/a/74/706 (18/09/2022).

xiv Letter dated 24 April 2020 from the Permanent Representative of Cyprus to the United Nations Addressed to the Secretary-Generalhttps://undocs.org/en/a/74/824 (18/09/2022).

xv Note verbale dated 23 December 2019 from the Permanent Mission of Egypt to the United Nations addressed to the Secretary-Generalhttps://undocs.org/en/a/74/628. (18/09/2022).

xvi Νέδος Βασίλης, Μνημόνιο Τουρκίας με Λιβύη, 29 Νοεμβρίου 2019, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, https://www.kathimerini.gr/politics/1053976/mnimoniotoyrkiasmelivyi/ (18/09/2022).

xvii Η Βουλή της Λιβύης απέρριψε τη Συμφωνία με την Τουρκία, 3 Δεκεμβρίου 2019, ΤΑ ΝΕΑ, https://www.tanea.gr/2019/12/03/world/i-vouli-tis-livyis-aperripse-ti-symfonia-me-tin-tourkia/ (18/09/2022) και Χούντα Σοφία, Λιβύη: Απέρριψε η Βουλή του Χαφτάρ το μνημόνιο με την Τουρκία, 3 Δεκεμβρίου 2019, ΕΡΤnewshttps://www.ertnews.gr/eidiseis/diethni/kosmos/livyi-aperripse-i-voyli-toy-chaftar-to-mnimonio-me-tin-toyrkia/(18/09/2022).

xviii Frank La Rue, Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of the right to freedom of opinion and expression, United Nations, General Assembly, 17 April 2013, A/HRC/23/40, σσ. 15-ΧΧστο https://digitallibrary.un.org/record/756267?ln=en (18/09/2022).

xix Mandates of the Special Rapporteur on the promotion and protection of human rights and fundamental freedoms while countering terrorism; the Working Group on Arbitrary Detention; the Special Rapporteur on the promotion and protection of the right to freedom of opinion and expression; the Special Rapporteur on the rights to freedom of peaceful assembly and of association; the Special Rapporteur on the situation of human rights defenders; and the Special Rapporteur on the independence of judges and lawyers, 26 August 2020 στο https://nrdc.wpengine.com/wp-content/uploads/2020/09/UN-letter_Turkeys-Anti-Terror-Law.pdf (18/09/2022).

xx Ψήφισμα 353/1974 του ΣΑ/ΟΗΕ, http://unscr.com/en/resolutions/doc/353 (18/09/2022).

xxiΣε όλο το Τμήμα Γ’ (Προστασία των Μειονοτήτων) της Συνθήκης της Λωζάνης γίνεται λόγος για μουσουλμανική μειονότητα που βρίσκεται στα εδάφη της Ελλάδας. Για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε Ελληνική Βουλή, Συνθήκη Ειρήνης υπογραφείσα τη 24 Ιουλίου 1923, στο https://www.hellenicparliament.gr/onlinePublishing/DOD/011-057.pdf (20/09/2022).

xxii Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείο Εξωτερικών, Ανακοίνωση Υπουργείου Εξωτερικών αναφορικά με νέο Νόμο για τον εκσυγχρονισμό των Μουφτειών (04.08.2022), https://www.mfa.gr/epikairotita/diloseis-omilies/anakoinose-upourgeiou-exoterikon-anaphorika-me-neo-nomo-gia-ton-eksugkhronismo-ton-mouphteion-04082022.html (18/09/2022).

xxiii «Ανεπιθύμητος ο Ερντογάν στη Θράκη» -Ψήφισμα 22 τοπικών συλλόγων, 4 Δεκεμβρίου 2017, iefimeridahttps://www.iefimerida.gr/news/380671/anepithymitos-o-erntogan-sti-thraki-psifisma-22-topikon-syllogon και Σαββίδης Παναγιώτης, Έφτασε στη Θράκη ο Τσαβούσογλου συνοδεία δεκάδων τουρκικών ΜΜΕ – «Ανεπιθύμητος» από τους Πομάκους, 30 Απριλίου 2021, ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ, https://www.protothema.gr/politics/article/1128856/etoimazetai-gia-prokliseis-o-tsavousoglou-sti-thraki-sunodeia-dekadon-tourkikon-mme/ (18/09/2022).

xxiv Ν. Παναγιωτόπουλος: Ό,τι απειλείται, δεν αποστρατιωτικοποιείται, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 15 Απριλίου 2021, https://www.kathimerini.gr/politics/561364462/n-panagiotopoylos-o-ti-apeileitai-den-apostratiotikopoieitai-2/ (18/09/2022).

xxv Νόμος Υπ΄ Αριθμ. 4841, ΦΕΚ Α΄187/08.10.2021, http://www.et.gr/api/Download_Small/?fek_pdf=20210100187 (16/09/2022).

xxvi Κουκάκης Γεώργιος, Η τριμερής συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου & Ισραήλ και οι επιπτώσεις της στην ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, Τετράδια Γεωπολιτικής Ανάλυσης και Μελετών, Τεύχος 5, Ιούλιος 2022, Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ), https://elisme.gr/trimeris-ellados-kyproy-israil/ (20/09/2022).

xxvii Ελληνική Δημοκρατία, Πρωθυπουργός, 9η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ελλάδος-Κύπρου-Αιγύπτου: Κοινή Διακήρυξη, 19 Οκτωβρίου 2021, https://primeminister.gr/2021/10/19/27737 (20/09/2022).

xxviii Λαϊκή παροιμία.

(To άρθρο εκφράζει αποκλειστικά προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη) 

Πηγή:Infognomonpolitics.gr

 

Related Post

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *