Γράφει ο Κωνσταντίνος Νικολετόπουλος*

Πρόλογος :Τον Αύγουστο του 2026 υπογράφεται μια συμφωνία- τομή στην ιστορία της Κεντρικής και Νότιας Ασίας, καθώς και της Μέσης Aνατολής. Συγκεκριμένα, Σαουδική Αραβία –Τουρκία και Πακιστάν υπογράφουν τη «Συμφωνία της Μέκκας». Ένα σύμφωνο που βρίσκεται ουσιαστικά στα πρότυπα του ΝΑΤΟ. Η συμφωνία αυτή αποτελεί παράθυρο ευκαιρίας για την αναβάθμιση των 3 κρατών στον τομέα της Άμυνας και της Ασφάλειας. Ωστόσο αποτελεί και ένα κρας τεστ ειδικότερα για την Τουρκία και το Πακιστάν.

Η έναρξη της συμμαχία Πακιστάν -Σαουδικής Αραβίας

Σαουδική Αραβία και Πακιστάν είχαν αρχίσει τις διεργασίες για μια ισχυρή στρατιωτική συμμαχία ήδη από το 2025. Όλο το προηγούμενο διάστημα, η Σαουδική Αραβία παρακολουθούσε με προσοχή την πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στο Ισραήλ κατά την διάρκεια του πολέμου στη Γάζα. Η ισραηλινή επιδρομή στη Ντόχα την 9 η Σεπτεμβρίου του 2025 αποτέλεσε το έναυσμα έτσι ώστε το Ριάντ να στείλει μήνυμα στην Ουάσινγκτον πως θα πρέπει να μπουν όρια στον πόλεμο του Ισραήλ, σε Γάζα και Λίβανο. Παράλληλα, το Ριάντ από το 2019 είχε κατανοήσει ότι οι ΗΠΑ δεν του προσέφεραν τη βοήθεια που θα ήθελε απέναντι στους
Χούθι. Έτσι λοιπόν, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας Μπιν Σαλμάν αναζήτησε νέες εγγυήσεις ασφαλείας για τη χώρα τις οποίες φαίνεται πως βρήκε στο Πακιστάν.

Στις 28 Φεβρουαρίου 2026 Ισραήλ και ΗΠΑ επιτίθενται μαζικά κατά του Ιράν, με στόχο την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Το Ιράν προχωράει στο κλείσιμο των στενών του Ορμούζ. Η ενέργεια αυτή της Τεχεράνης οδήγησε σε μια μεγάλη μείωση των εξαγωγών και των εισαγωγών στη Μέση Ανατολή -Κεντρική και Νότια Ασία. Όπως είναι γνωστό, το Πακιστάν
προμηθεύεται από το Ριάντ λιπάσματα, τα οποία με το κλείσιμο των στενών είναι αδύνατο να φτάσουν στην πακιστανική επικράτεια.
Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεμπχάζ Σαρίφ, συνοδευόμενος από τον de facto ηγέτη του Πακιστάν στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ επισκέφτηκαν τη Σαουδική Αραβία. Οι πληροφορίες που υπήρχαν τις πρώτες ώρες έκαναν λόγο για υπογραφή συμφωνίας μεταξύ Ριάντ και Ισλαμαμπάντ, για την ανάληψη κοινών δράσεων στην Ερυθρά θάλασσα. Στο συνασπισμό εντάχθηκε και η Τουρκία, ως σύμμαχος και «αδερφήχώρα» με το Πακιστάν. Τα τρία αυτά έθνη μοιράζονται έντονες, κοινές ανησυχίες σε σχέση με:

1. Την αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή , η οποία οφείλεται στον πόλεμο Ισραήλ- ΗΠΑ κατά του Ιράν. Πόλεμος ο οποίος έχει εμπλέξει σχεδόν όλα τα κράτη της Μέσης Ανατολής και του Αραβικού κόσμου.
2. Επίσης, το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ έχει πλήξει την παγκόσμια ναυσιπλοΐα, με ποικίλες σοβαρές συνέπειες. Με εκατοντάδες πλοία να περιμένουν στο στενό του Ορμούζ, είτε την έγκριση του Ιράν, είτε εκείνη των ΗΠΑ!
3. Προβληματισμός υπάρχει επίσης σε σχέση με τα συνεχή χτυπήματα που δέχεται ο μουσουλμανικός κόσμος στη Μέση Ανατολή. Τα τρία κράτη στοχεύουν στο να δημιουργήσουν ένα δίχτυ προστασίας προς τον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο ο οποίος βάλλεται από ΗΠΑ και Ισραήλ στη συγκεκριμένη περιοχή.

Αυτοί οι παράγοντες οδήγησαν Ριάντ, Ισλαμαμπάντ και Άγκυρα να υπογράψουν τη συμφωνία της Μέκκας. Η συμφωνία, κατά κύριο λόγο, προβλέπει ότι σε περίπτωση που δεχτεί κάποιο από τα υπογράφοντα μέρη επίθεση, τότε τα άλλα δύο είναι υποχρεωμένα να το συνδράμουν. Στη συμφωνία τονίζονταν επίσης οι δεσμοί αδελφοσύνης και αλληλεγγύης που υπάρχουν σε όλο το μουσουλμανικό κόσμο. Στην ουσία, με αυτή την συμφωνία οι 3 χώρες στέλνουν το μήνυμα ότι δεν νιώθουν ασφαλείς με τις ΗΠΑ, και εκφράζεται (κυρίως από την Σαουδική Αραβία) μία έντονη δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι η υπερδύναμη δεν κατάφερε να προστατεύσει το Βασίλειο από τις ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις. Το Ριάντ δεν επιθυμεί αποχώρηση των ΗΠΑ από την Μέση Ανατολή, αλλά πιστεύει ότι με την συμφωνία αυτή αναβαθμίζεται γεωπολιτικά ενώ ενισχύεται και η ασφάλεια των πολιτών του. Ουσιαστικά, αναζητά νέους συμμάχους σε μία ρευστή και τεταμένη περίοδο.

Στην Τουρκία, ο εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου άμυνας διαβεβαίωσε ότι η συμφωνία ενισχύει την ασφάλεια και την σταθερότητα στην περιοχή και δεν στρέφεται εναντίον κανενός. Παρόλα αυτά, δυνάμεις στο χώρο της τουρκικής ακροδεξιάς αλλά και της Κεμαλικής αντιπολίτευσης θεωρούν ότι η συμφωνία της Μέκκας δίνει περιθώρια στην Τουρκία να προωθήσει την αναθεωρητική της πολιτική σε Αιγαίο και Μεσόγειο θάλασσα, χωρίς όμως να προχωρήσει και σε κινήσεις που θα προκαλούσαν την δυναμική αντίδραση της Αθήνας. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τράμπ εξέφρασε τον ενθουσιασμό του
για την υπογραφή της συμφωνίας αυτής. Ο ενθουσιασμός του Αμερικανού προέδρου οφείλεται κατά την προσωπική μου άποψη στο γεγονός ότι του δίνει την ευκαιρία να αποσυρθεί σταδιακά από τις χώρες του Κόλπου. Να θυμίσουμε εδώ ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εμφανίστηκαν εξαιρετικά αναποτελεσματικές στην υπεράσπιση των κρατών του Κόλπου. Ο Τραμπ θεωρεί ότι το Πακιστάν μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τα κράτη της Μέσης Ανατολής από τις ιρανικές επιδρομές. Ταυτόχρονα, δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η Αμερική βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο (το Νοέμβριο στις ΗΠΑ έχουμε τις ενδιάμεσες
εκλογές για τον έλεγχο βουλής και γερουσίας). Ο αμερικανός πρόεδρος είναι σίγουρο ότι θέλει να επαναπατρίσει στρατεύματα πίσω στην πατρίδα, έτσι ώστε να φέρει ξανά στο
ρεπουμπλικανικό κόμμα υποστηρικτές του MAGA.

Οι αντιδράσεις Ιράν και Χούθι

Όπως ήταν αναμενόμενο, η συμφωνία της Μέκκας προκάλεσε την οργή του Ιράν, το οποίο μέσω του υπουργού του Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί απείλησε με σκληρά χτυπήματα τη Σαουδική Αραβία σε περίπτωση που απειλήσει τα συμφέροντα της χώρας του. Η Ινδία από πλευράς της επίσης καταδίκασε τη συγκεκριμένη συμφωνία, δηλώνοντας σε πρώτη φάση ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Στο Νέο Δελχί υπάρχει πολύ έντονος προβληματισμός, που οφείλεται στο ότι Σαουδική Αραβία και Τουρκία θα μπορούσαν να εμπλακούν στο άμεσο μέλλον σε μια πολεμική σύρραξη στο πλευρό του Πακιστάν στην περιοχή του Κασμίρ.

Οι προκλήσεις για το Πακιστάν

Η συμφωνία της Μέκκας όμως αποτελεί μια τεράστια δοκιμασία για το Πακιστάν. Η πακιστανική κοινωνία έχει να διαχειριστεί την τελευταία πενταετία δύο πολύ δύσκολα μέτωπα: 1) Ινδία ( στην περιοχή του Κασμίρ), 2) Τρομοκρατία (πόλεμος κατά των ταλιμπάν και του Λαϊκού στρατού του Μπαλουχιστάν). Είναι εξαιρετικά πιθανό, ιδιαίτερα ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας να μπει σε μια νέα φάση. Με την αποστολή χιλιάδων στρατιωτών στην Σαουδική Αραβία έχουν αρχίσει να δημιουργούνται πολλά κενά στην άμυνα καίριων σημείων των συνόρων.

Ιδιαίτερα στο Μπαλουχιστάν εμφανίζονται αδυναμίες στην άμυνα των πόλεων της επαρχίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι από τα τέλη Ιουλίου μέχρι σήμερα έχουν σκοτωθεί 17 αστυνομικοί, ενώ 25 έχουν τραυματιστεί σε επιθέσεις ανταρτών των ταλιμπάν και του Λαϊκού στρατού του Μπαλουχιστάν σε καίρια σημεία των συνόρων. Ειδικά το τελευταίο διάστημα παρατηρείται μια αδυναμία επέμβασης του Πακιστανικού στρατού προς ενίσχυση των αστυνομικών δυνάμεων ασφαλείας.

Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις το τελευταίο διάστημα είναι πολύ πιο οργανωμένες και στοχευμένες, και στρέφονται κυρίως κατά αστυνομικών σταθμών . Η απουσία ισχυρών πακιστανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή κάνει την διατήρηση του ελέγχου των περιοχών του Μπαλουχιστάν και των περιοχών κοντά στα σύνορα
με το Αφγανιστάν εξαιρετικά δύσκολη.

Συμπεράσματα: Η συμφωνία της Μέκκας αποτελεί περισσότερο πρόκληση για τις 3 χώρες, παρά μια δεδομένη γεωπολιτική αναβάθμιση. Ιδιαίτερα στο Πακιστάν δε θα πρέπει να αποκλείσουμε μια κοινωνική εξέγερση ( σε περίπτωση που χρειαστεί να βοηθήσει στρατιωτικά μια εκ των δυο χωρών Τουρκία -Σαουδική Αραβία ) λόγω των δυσκολίων που αντιμετωπίζει ο κρατικός μηχανισμός στην αντιμετώπιση των τρομοκρατικών απειλών. Είναι χαρακτηριστικό ότι τους τελευταίους μήνες έχουν ενταθεί κατά πολύ οι τρομοκρατικές επιθέσεις στο Μπαλουχιστάν. Η Τουρκία από την άλλη αντιμετωπίζει την καίρια πρόκληση να
τηρήσει τις δεσμεύσεις της. Από της 15 Ιουλίου 2016 μέχρι και σήμερα έχουν απομακρυνθεί από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις 20.000 στελέχη. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη και τις απώλειες που έχει υποστεί ο τουρκικός στρατός στις επιχειρήσεις σε Ιράκ και Συρία, είναι σχεδόν βέβαιο ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει μία σχετική έλλειψη σε εμπειροπόλεμο στρατιωτικό προσωπικό.

Επίσης, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι σε πολλές υπηρεσίες του τουρκικού στρατού έχουν τοποθετηθεί άπειροι αξιωματικοί, χωρίς επαρκή εκπαίδευση, απλά και μόνο επειδή είναι αφοσιωμένοι στον τούρκο πρόεδρο. Γεννιούνται λοιπόν εύλογα ερωτήματα για το εάν η Τουρκία θα καταφέρει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της συμφωνίας. Η Σαουδική Αραβία από την άλλη φαίνεται να είναι η μόνη που μπορεί να καλύψει πλήρως στις υποχρεώσεις που άπτονται της συμφωνίας .
https://www.dawn.com/news/2020987
https://www.reuters.com/world/asia-pacific/saudi-arabia-turkey-pakistan-sign-joint-
defence-deal-amid-regional-turmoil-2026-08-07/
https://www.csis.org/analysis/could-pakistani-saudi-defense-pact-be-first-step-toward-nato-
style-alliance
https://tribune.com.pk/story/2622735/attack-on-one-attack-on-all
https://www.msb.gov.tr/SlaytHaber/9db56551f42d41d381abdba998d00944
https://www.iranintl.com/en/202608071886
https://www.newsbomb.gr/ellada/ethnika/story/1757315/thalassia-parka-pos-ta-analyoun-
stin-tourkia—i-galazia-patrida-perna-apo-ti-theoria-stin-praksi
https://www.aa.com.tr/en/americas/trump-very-happy-over-signing-of-mecca-joint-
defense-agreement/4029020

Share on Facebook

Tweet