ΙΣΤΟΡΙΑ
ΕΛΛΗΝΕΣ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΕΣ ΤΟ 1821

Του Χρήστου Στρυφτού∗

Συνειρμικά όταν αναφερόμαστε στο ιστορικό γεγονός της Ελληνικής Επανάστασης επικεντρωνόμαστε γεωγραφικά στην Στερεά Ελλάδα, στην Ήπειρο και φυσικά στην Πελοπόννησο. Λιγότερο «διαφημισμένη» είναι η συμβολή της κοιτίδας του Ελληνισμού στην Εθνεγερσία, η οποία δεν είναι άλλη από την Μικρά Ασία. Είναι αξιοσημείωτη λοιπόν η συμμετοχή των Ελλήνων Μικρασιατών στον Αγώνα του Έθνους, παρόλο που το σύνολο της μέχρι τώρα ιστοριογραφίας αποκαλύπτει πολύ λίγες πηγές οι οποίες παρουσιάζουν ανθρώπους και γεγονότα.

Αρχικά αστικά κέντρα της Μικράς Ασίας αρχίζουν και λειτουργούν μυστικά υπέρ του Αγώνα. Συγκεκριμένα στην Σμύρνη υπάρχει αναφορά πως συστάθηκε η “Φιλόμουσος και Φιλάνθρωπος Γραικική Εμπορική Εταιρία” η οποία στήριζε οικονομικά την Επανάσταση. Ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα ηττάται ο Οθωμανικός στόλος στην ναυμαχία της Κρήνης στο Τσεσμέ και για αντίποινα σφαγιάζονται περίπου 1000 Σμυρνιοί. Μετά την έκρηξη της Επανάστασης σημειώνεται τον Ιούνιο του 1821 η ηρωική  αντίσταση των Κυδωνιατών, όπου είχε το αποτέλεσμα την κατάληψης της πόλης τους από τον Ιμπραχίμ. Ακολούθησαν οδυνηρές σφαγές, διωγμοί των ελληνικών πληθυσμών, το Αϊβαλί καταστράφηκε ολοσχερώς ενώ λεηλατήθηκε το Κουσάντασι. Οι Κυδωνιάτες και οι Αїβαλιώτες συνασπίζονται σε στρατιωτικές ομάδες οπλαρχηγών όπου δρουν ενεργά στον ελλαδικό χώρο. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο Δημ. Καπανδάρος από το Αϊβαλί όπου πολέμησε τον Δράμαλη, ο Δημήτριος Μοσχονησιώτης από την Κυδωνία γνωστός για την δράση του στο Παλαμήδι το 1822 και  οι αδελφοί Πίσσα Αїβαλιώτες στην καταγωγή. Άξιο να σημειωθεί είναι πως αρκετές πληροφορίες αντλούμε για τον αγώνα Κυδωνιατών το 1821 από τα Απομνημονεύματα του Ευστράτιου Πίσσα ο οποίος αναφέρει πως έπεσαν πέντε χιλιάδες Κυδωνιάτες στον Αγώνα.

Επίσης αρκετοί Σμυρνιοί εύποροι και επιφανείς μυήθηκαν στην Φιλική Εταιρεία με σκοπό να βοηθήσουν υλικά και οικονομικά την Επανάσταση. Ο Σμυρνιός Γιαννάκος Καρόγλου ήταν εκείνος ο οποίος συγκρότησε την «Ιωνική Φάλαγγα», ένα στρατιωτικό σώμα που απαρτίζονταν από Έλληνες κυρίως Μικρασιάτες  το οποίο συμμετείχε δυναμικά στην μάχη της Αράχοβας, στην πολιορκία της Ακροπόλεως ακόμη και στην εκστρατεία για την απελευθέρωση της Χίου το 1827. Από την Σμύρνη κατάγονταν και ο γιατρός  Νικόλαος Χορτάκης, ο οποίος ξεχώρισε για την συνεισφορά του ιδρύοντας στο χωριό Χρυσό των Δελφών ένα νοσοκομείο με σκοπό την φροντίδα των τραυματισμένων και ταλαιπωρημένων πολεμιστών του Αγώνα. Επιπλέον ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η πορεία του Χατζησάββα Καισαρέα από την Καππαδοκία  ο οποίος από γενίτσαρος κατόρθωσε να ξεφύγει και να ενταχθεί στο σώμα του καπετάνιου Πλαπούτα. Τέλος η ιστορική έρευνα μας αποκαλύπτει μεγάλο αριθμό Μικρασιατών εντεταγμένων σε ελληνικά ναυτικά πολεμικά πλοία όπως π.χ ο πυρπολητής Γεώργιος Σεβαστός από τα Μοσχονήσια, ο πυροβολιστής Περόγλου Κωνσταντίνος από την Έφεσο, ο Ερυθραιώτης ναύτης Ιωάννης Κουκούλης και ο Σμυρνιός πλοίαρχος Φιλλίπου Μαργαρίτης. Το 1821 οι Μικρασιάτες ως αναπόσπαστο τμήμα Ελληνισμού πολέμησαν για την Ελευθερία, ένα ιδανικό όπου εκατό χρόνια μετά το 1922  θα τους μοιάζει πλέον ξένο…!

 

Πηγές                                                                              

Τάκης Σαλκιτζόγλου,¨Η Μικρά Ασία στην επανάσταση του 1821”, εκδόσεις του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού, Αθήνα 2010

Γ. Αναστασιάδη, “Η συμβολή των Μικρασιατών εις την εθνικήν αναγέννησιν”, Μικρασιατικά Χρονικά, τεύχ. 1, 1938

Αρχοντία Β. Παπαδοπούλου, “Οι Έλληνες Μικρασιάτες στον κατά θάλασσαν Αγώνα του 1821”, περ. Ναυτική Επιθεώρηση, ΥΙΝ.

 

∗ Ο Χρήστος Στρυφτός έιναι ιστορικός

                      

Related Post

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *