Του Παναγιώτη Αλιμήση

Τα τελευταία 28 χρόνια τα Σκόπια κατάφεραν να πείσουν μεγάλο, αν όχι το μεγαλύτερο μέρος της διεθνούς κοινότητας ότι είναι η πραγματική Μακεδονία. Διαδοχικές κυβερνήσεις με αποκορύφωμα εκείνη του εθνικιστή Νικολά Γκρουέφσκι, έριξαν την Ελλάδα σε μια διπλωματική παγίδα γνωστή στους διεθνείς διπλωματικούς κύκλους ως «lose-lose», που σημαίνει σε απλή γλώσσα ‘ήττα’ σε κάθε έκβαση του διαλόγου μεταξύ των διπλωματικών αποστολών. Με λίγα λόγια η Ελλάδα απέτυχε να εστιάσει το πρόβλημα με τα Σκόπια στο ‘ταυτοτικό ζήτημα’ τον αλυτρωτισμό και την ιστορία, θέτοντας σε προτεραιότητα μόνο το όνομα και τον γεωγραφικό προσδιορισμό.

Ως συνέπεια, οι γείτονες βρήκαν το πεδίο… ελεύθερο εστιάζοντας έντεχνα στη προώθηση της ψευτομακεδονικής ταυτότητάς τους σε τρίτες χώρες, όπως ο Καναδάς, μια χώρα στην οποία βρίσκεται η μεγαλύτερη κοινότητα σκοπιανών. Η λεγόμενη ενδιάμεση συμφωνία του 1995 ήταν για πολλού το πρώτο λάθος βήμα. Έδωσε το όνομα «ΠΓΔΜ» δηλαδή Πρώην Γιουγκοσλαβική… ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ και στην πραγματικότητα παγίωσε στις συνειδήσεις το όνομα Μακεδονία όχι μόνο γεωγραφικά αλλά και πολιτισμικά. Η Ελλάδα αντιδρούσε πάντα σπασμωδικά και με πανικό (με μοναδική ίσως εξαίρεση την στάση Καραμανλή στο Βουκουρέστι το 2008 που έθεσε το ζήτημα του αλυτρωτισμού) χωρίς να προτάσσει την ιστορία της και τις αρχαιολογικές πηγές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να παρουσιάζουν οι σκοπιανοί πολιτικοί και προπαγανδιστές διανοούμενοι την Ελλάδα ως «αδιάλλακτη» που αρνείται το… δικαίωμα του «αυτοπροσδιορισμού» των «Μακεδόνων»! Χαρακτηριστικό είναι άλλωστε ότι οι περισσότερες χώρες του ΟΗΕ μεταξύ αυτών και οι ΗΠΑ, αποκαλούν ήδη τα Σκόπια Δημοκρατία της Μακεδονίας…

Μέχρι τώρα δυστυχώς η συζήτηση περιφέρεται γύρω από το αν θα βρούμε το κατάλληλο όνομα που θα είναι κυρίως γεωγραφικό. Λες και οι κάτοικοι των Σκοπίων θα αυτοαποκαλούνται «Μακεδοβαρδάριδες» ή «Πρωην-γιουγκοσλαβομακεδόνες» και όχι Μακεδόνες. Μη πάμε όμως και πολύ μακριά. Το πρόβλημα ξεκινάει από την Ελλάδα. Κατά καιρούς πολλοί Έλληνες πολιτικοί αποκάλεσαν το γειτονικό κρατίδιο Μακεδονία προσπαθώντας μετά -όπως συμβαίνει πάντα- να ανασκευάσουν. Πως λοιπόν να λυθεί ένα χρόνιο πρόβλημα στην πραγματική του διάσταση, όταν η κληρονομιά τη Μακεδονίας γίνεται αντικείμενο «παζαριού» στο όνομα του δικαιώματος και του αυτοπροσδιορισμού; Πως είναι δυνατόν να υπάρξει ελπίδα για ουσιαστική λύση όταν οι σοβαροί ιστορικοί έχουν σχεδόν «αποκλειστεί» από τον δημόσιο διάλογο, δίνοντας έδαφος στους νέας κοπής ιστορικούς και δημοσιογράφους που έχουν καταλάβει τα ΜΜΕ και τα πανεπιστήμια, προωθώντας τις… προοδευτικές τους θεωρίες ως επιστήμη;      

Η… μαγική συνταγή

Στο ερώτημα αν έστω και τώρα υπάρχει περιθώριο για μια αξιοπρεπή διαπραγμάτευση, η απάντηση είναι η εξής: H ελληνική διπλωματία καλείται να κινηθεί σε δυο άξονες.

Αρχικά πρέπει να καμφθεί όσο περισσότερο γίνεται ο αλυτρωτισμός των σκοπιανών, ο οποίος αποτελεί τον βασικό λόγο διαιώνισης του προβλήματος. Εδώ η ελληνική πλευρά μπορεί και πρέπει να βάλει στο τραπέζι τα ιστορικά δίκαια όπως κάνουν συστηματικά και ύπουλα οι Σκοπιανοί. Ο ΥΠΕΞ των Σκοπίων Νίκολα Ντιμιτρόφ, δήλωσε προκλητικά πως δεν υπάρχει αποκλειστικότητα στην κληρονομιά της Μακεδονίας φανερώνοντας έτσι πως ο διακαής πόθος της πολιτικής ελίτ της χώρας του δεν είναι τόσο το όνομα, όσο ο σφετερισμός της ιστορικής κληρονομιάς.

Δεύτερον, το ζήτημα πρέπει να κλείσει γρήγορα γιατί η διαιώνισή του δημιουργεί αρνητικές παρενέργειες στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο της Ελλάδας. Η Άγκυρα, αν και φαινομενικά αμέτοχη στο ζήτημα, στην πραγματικότητα έχει τα δικά της σχέδια. Ο τουρκική νέο-οθωμανική στρατηγική, στηρίζει ταυτόχρονα τους Αλβανούς και τους Σλάβους εθνικιστές των Σκοπίων, με σκοπό να ενισχύσει τον μουσουλμανικό άξονα (Αλβανία, Σκόπια, Κόσσοβο, Βουλγαρία), και ταυτόχρονα να διχάσει Σλάβους και Έλληνες (το Ορθόδοξο στοιχείο).

Εν κατακλείδι, η… μαγική συνταγή της λύσης είναι μία. Να πείσει η Ελλάδα την άλλη πλευρά να εγκαταλείψει τους αλυτρωτισμούς και να δεχθεί την πραγματική της ταυτότητα που δεν είναι άλλη από την Σλαβική. Ότι έγινε τον 7^ο και 8^ο αιώνα μ. Χ με την κάθοδο και εισβολή των σλαβικών φύλων και τον βίαιο εκτοπισμό ενός μέρους του ελληνικού πληθυσμού στην βαλκανική χερσόνησο, δεν μπορεί να αλλάξει την ιστορική πραγματικότητα. Επιπλέον, μια οριστική ρήξη με τα Σκόπια θα έχει αρνητικές συνέπειες για τις οικονομίες των δυο χωρών και ο μόνος νικητής θα αναδειχθεί η Τουρκία.

*Ο Παναγιώτης Αλιμήσης είναι δημοσιογράφος. Έχει σπουδάσει σύγχρονη ιστορία και Διεθνείς Σχέσεις στο Πανεπιστήμιο London Metropolitan του Λονδίνου

Share on Facebook

Tweet