ΑΠΟΨΕΙΣ
ΑΓΙΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ: ΕΝΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ

Τι μας θύμισε η επιτυχημένη ταινία «Ο άνθρωπος του Θεού» για τη σημασία της εκπαίδευσης.

Γράφει ο Δρ. Δημήτρης Γκίκας∗

Στον απόηχο της εξαιρετικής ταινίας «Ο άνθρωπος του Θεού», η οποία περιγράφει τη ζωή του σύγχρονου Αγίου Νεκταρίου Αιγίνης, είναι εμφανές ότι το έργο κατάφερε να εκκινήσει συζητήσεις για ζητήματα που, εδώ και πολλές δεκαετίες, είχαν περάσει στα αζήτητα. Ένα από αυτά αφορά στην «κουλτούρα» της σύγχρονης εκπαίδευσης και των στόχων που αυτή θέτει.

Από τις σημαντικές δραστηριότητες του Νεκταρίου Πενταπόλεως, κατά κόσμον Αναστασίου Κεφαλά, υπήρξε αυτή που αφορούσε στην εκπαίδευση. Διετέλεσε Διευθυντής στη Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή Αθηνών, στην οποία φοιτούσαν όχι μόνο τα αυριανά στελέχη του κλήρου της εποχής, αλλά και γόνοι ευκατάστατων οικογενειών, με εντελώς άλλες φιλοδοξίες. Πολύ γρήγορα, ο Νεκτάριος έδωσε το στίγμα της εκπαιδευτικής του σκέψης μέσα από πολλά παραδείγματα. Σε φιλονικία , για παράδειγμα, μαθητών της Σχολής, αρνήθηκε να τιμωρήσει τους φιλονικούντες, αλλά αυτοτιμωρήθηκε (!) με ασιτία τριών ημερών, θεωρώντας εαυτόν υπαίτιο για το γεγονός ότι δεν είχε καταφέρει να εμπνεύσει τους μαθητές του σε μια στάση ζωής διαφορετική από αυτήν που, μέχρι τότε, πρέσβευαν. Σε άλλο γεγονός, εμφανίστηκε ξυπόλητος σε μάθημα, διότι λίγο νωρίτερα είχε δωρίσει τα παπούτσια του σε έναν φτωχό συνάνθρωπο, δίνοντας μ’ αυτόν τον τρόπο ένα αξεπέραστο παράδειγμα ανθρωπιάς και αλληλεγγύης στους μαθητές του.

Η διδασκαλία δια του παραδείγματος (όχι τα ανούσια κηρύγματα), η ενεργή μορφή αλληλεγγύης (όχι ο «αλληλέγγυος» πολιτικαντισμός και τα «φράγκα» που τον συνοδεύουν), το πραγματικό ενδιαφέρον και η αγάπη για το λειτούργημα του δασκάλου και για τους μαθητές του (όχι η υπαλληλική διάσταση) θα έπρεπε να διδάσκονται σήμερα σε Σεμινάρια που αφορούν την εκπαίδευση και τις σύγχρονες μορφές διδασκαλίας.

Τελικά, ποιος ο ρόλος του σύγχρονου δασκάλου; – να ένα ερώτημα που μπορεί να γεννήσει η ταινία που περιγράφει τον βίο ενός ανθρώπου που έγινε Άγιος, επειδή ήταν (και) ένας ξεχωριστός δάσκαλος. Ο δάσκαλος – διαχειριστής της γνώσης, που είναι άριστα καταρτισμένος και προετοιμασμένος, που διαχειρίζεται την τάξη και τους μαθητές του, τελικά πόσο μετράνε; Πόσο καλύτερο κάνουμε τον κόσμο σήμερα οι δάσκαλοι, με αυτά που διδάσκουμε, με τον τρόπο που τα διδάσκουμε, με το είδος της σχέσης που αναπτύσσουμε με την πολιτική και εκπαιδευτική ηγεσία, με τους συναδέλφους μας, με τους γονείς και κηδεμόνες, με τους ίδιους τους μαθητές μας;

Θεωρώ ότι η ταινία ανοίγει εξαιρετικά αυτό το θέμα, καθώς ένα σημαντικό της μέρος εστιάζει στη διδακτική δραστηριότητα του Αγίου Νεκταρίου. Αυτό, από μόνο του, θέτει άβολα ερωτήματα για τους οπαδούς της «προοδευτικής» εκπαίδευσης: τελικά ένα σχολείο μπορεί να παραγάγει καλύτερους ανθρώπους δίνοντας έμφαση μόνο στην κοσμική, άθρησκη παιδεία; Βγάζουμε καλύτερους ανθρώπους εστιάζοντας μόνο στη στείρα γνώση, στις μηχανιστικές τεχνικές εκμάθησης; Γεννά καλύτερους ανθρώπους η τυφλή πίστη στην επιστήμη, στους υλικούς τομείς πολιτισμού, στην ιδέα ότι ο άνθρωπος πρέπει μόνο να είναι επιτυχημένος επαγγελματικά, καταξιωμένος κοινωνικά, ανεπτυγμένος οικονομικά; Τι μπορεί να προσφέρει σε ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα η Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση, με τα μεγαλειώδη πνευματικά ζητήματα που μπορεί να «ανοίξει»;

Άβολα κι αμείλικτα ερωτήματα για τους «εραστές» κοινωνιών δίχως πνευματική, ηθική, θρησκευτική ταυτότητα…

*Ο Δρ Δημήτριος Ε. Γκίκας είναι εκπαιδευτικός, με σπουδές στους τομείς της Θεολογίας, της Φιλολογίας, της Φιλοσοφίας της Επιστήμης και της Πολιτικής Φιλοσοφίας. Είναι διδάκτωρ Πολιτικής Φιλοσοφίας του Ιονίου Πανεπιστημίου. Έχει διδάξει σε κορυφαίους ιδιωτικούς Οργανισμούς δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Είναι μέλος της φημισμένης παγκόσμιας εκπαιδευτικής πλατφόρμας “100mentors”, ασκώντας τον ρόλο του εκπαιδευτικού μέντορα σε ελληνικούς και διεθνείς εκπαιδευτικούς οργανισμούς όλων των βαθμίδων. Ειδικεύεται, εκπαιδευτικά και ερευνητικά, σε ζητήματα Θρησκειολογίας, Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας, Πολιτικής Φιλοσοφίας, Φιλοσοφίας της Επιστήμης, Πολιτικής Επιστήμης και Ηγεσίας. Έχει διατελέσει Επιστημονικός και Ακαδημαϊκός Συνεργάτης σε πολλούς πολιτιστικούς, επιστημονικούς και εκδοτικούς φορείς. Έχει συγγράψει πλήθος βιβλίων, ενώ άρθρα, έρευνες και μελέτες του έχουν δημοσιευτεί σε Ελληνικούς και διεθνείς επιστημονικούς, δημοσιογραφικούς και ιστορικούς εκδοτικούς οργανισμούς. Υπήρξε επί σειρά ετών αρθρογράφος και επιστημονικός συνεργάτης του γνωστού ιστορικού περιοδικού «Ιστορικά Θέματα». Είναι Σύμβουλος 1ης Κοινότητας του Δήμου Καλλιθέας.

(Το άρθρο εκφράζει αποκλειστικά προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη)

Related Post

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *