Γράφουν οι Κωνσταντίνος Φίλης και Αθανάσιος Δρούγος*

Στις 14 Μαΐου, εκτός απροόπτου, η Τουρκία ψηφίζει στις πιο κρίσιμες κάλπες των τελευταίων δεκαετιών. Απέναντι σε μία αδύναμη και κατακερματισμένη αντιπολίτευση, ο Ερντογάν θα κάνει τα πάντα για να παραμείνει «ισόβιος σουλτάνος». Για το διακύβευμα των εκλογών και τις παράλληλες εκλογικές αναμετρήσεις σε Αθήνα και Άγκυρα μίλησαν στο Newsbomb.gr οι διεθνολόγοι Κωνσταντίνος Φίλης και Αθανάσιος Δρούγος.

Ο Ερντογάν διεκδικεί μία τρίτη δεκαετία στο τιμόνι της Τουρκίας, σε μία σκληρή όπως προβλέπεται εκλογική «μάχη» που θα διαμορφώσει όχι μόνο το μέλλον της Τουρκίας, αλλά και τους γεωπολιτικούς και οικονομικούς συσχετισμούς από την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα, μεχρι τις ευρωπαΐκές πρωτεύουσες, την Κεντρική Ασία και την Αφρική. «Ό,τι συμβαίνει στην Τουρκία δεν μένει μόνο στην Τουρκία», προεξοφλούν οι αναλυτές που κατατάσσουν τις εκλογές που θα πραγματοποιηθούν όπως όλα δείχνουν στις 14 Μαΐου στη γείτονα, στις σημαντικότερες αναμετρήσεις του 2023.

Ο Ερντογάν θέλει πάση θυσία να παρατείνει τον πολιτικό του χρόνο, μετά τις εκλογές που θα αποφασίσουν όχι μόνο τον επόμενο ηγέτη της Τουρκίας, αλλά και το πώς θα συνεχίσει να ισορροπεί η χώρα ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, πώς θα «ανασάνει» η πληγωμένη οικονομία της και ποιο ρόλο θα διαδραματίσει για την άμβλυνση -ή την όξυνση- των συγκρούσεων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.

Αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη πρόκληση της θητείας του και τρομαγμένος για την επόμενη ημέρα σε περίπτωση ήττας, ο Ερντογάν μπορεί να γίνει απρόβλεπτος και επικίνδυνος, ενώ μοιράζει αφειδώς χρήματα και υποσχέσεις, παίζει το «χαρτί» του εθνικισμού και υπερασπίζεται τη θρησκευτική ευλάβεια, τη διπλωματία που υποστηρίζεται από τον στρατό και τα χαμηλά επιτόκια. Αν χάσει, οι αντίπαλοί του υπόσχονται ριζικές αλλαγές.

Οι δυτικοί ηγέτες θα χαρούν να δουν «την πλάτη» του Ερντογάν. O Toύρκος πρόεδρος υπονόμευσε την ασφάλεια του ΝΑΤΟ με την απόκτηση συστημάτων πυραυλικής άμυνας από τη Ρωσία, απογοήτευσε τη συμμαχία εμποδίζοντας την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας, απείλησε επανειλημμένα να «πλημμυρίσει» την Ευρώπη με πρόσφυγες και τους τελευταίους μήνες, εκτόξευσε ολοένα και πιο πολεμική ρητορική προς την Ελλάδα. Οι σχέσεις της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον έχουν ενταθεί σε σημείο που κορυφαίοι Τούρκοι αξιωματούχοι κατηγορούν συστηματικά τις ΗΠΑ ότι υποστηρίζουν ένα πραξικόπημα κατά του Ερντογάν και συνεργάζονται με τρομοκρατικές ομάδες.

Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη θα ήταν καλύτερα χωρίς την ανατρεπτική επιρροή του Ερντογάν στις παγκόσμιες υποθέσεις έγραφε πρόσφατα η Washington Post ειδικά καθώς η αντιπαράθεσή τους με τον Βλαντιμίρ Πούτιν εντείνεται. Η χρησιμότητά του ως συνομιλητή είναι άλλωστε περιορισμένη, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος προβάλλει τον εαυτό του ως παγκόσμιο «παίκτη» που διαμορφώνει ισορροπίες. Αν και βοήθησε στη σύναψη συμφωνίας για τη διασφάλιση της συνεχούς ροής σιτηρών και φυτικών ελαίων από την Ουκρανία το περασμένο καλοκαίρι, ο Ερντογάν φαίνεται ότι δεν είχε καμία επιρροή στον «φίλο» Ρώσο πρόεδρο.

Τι διακυβεύεται για την Τουρκία

Εάν ο Ερντογάν ηττηθεί, λέει ο Σινάν Ουλγκέν, διευθυντής της δεξαμενής σκέψης EDAM της Κωνσταντινούπολης, «ο διάδοχός του θα μεταμορφώσει την Τουρκία σε έναν διαφορετικό παράγοντα εξωτερικής πολιτικής, που θα νιώθει πιο άνετα με τη θέση της ως δυτικό έθνος». Αλλά ακόμα κι αν συμβεί αυτό, κανείς δεν πρέπει να περιμένει μια γρήγορη στροφή 180 μοιρών.

Ο Ερντογάν είχε στη διάθεσή του 20 χρόνια για να δημιουργήσει τους τουρκικούς θεσμούς, την κυβέρνηση, τον στρατό, τον ακαδημαϊκό κόσμο, το θρησκευτικό κατεστημένο και τα μέσα ενημέρωσης, με τη ριζοσπαστική κοσμοθεωρία του. Αν υπάρξει νέος πρόεδρος από το καλοκαίρι, θα χρειαστεί να διαλύσει το οικοδόμημα που έχτισε ο Ερντογάν. Το έργο θα είναι ακόμα πιο δύσκολο γιατί το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKΡ) θα διατηρήσει σημαντική παρουσία στο κοινοβούλιο, που σίγουρα θα αντισταθεί με μανία στην αλλαγή.

Ο Ερντογάν χρειάστηκε μια δεκαετία για να υπονομεύσει το κοσμικό βαθύ κράτος που έχτισε ο Κεμάλ Ατατούρκ, ο ιδρυτής της σύγχρονης Τουρκίας και το AKP είχε άνετη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο σε όλη εκείνη την περίοδο. Ο λεγόμενος και ως ο πιο ισχυρός ηγέτης από τότε που ο Κεμάλ Ατατούρκ ίδρυσε τη σύγχρονη τουρκική δημοκρατία έναν αιώνα πριν, ο Ερντογάν και το ισλαμιστικό κόμμα του έχουν απομακρύνει την Τουρκία από το κοσμικό όραμα του ιδρυτή της. Έχει συγκεντρώσει την εξουσία και κυβερνάει ως απόλυτος άρχοντας, με έδρα ένα παλάτι… 1.000 δωματίων στην Άγκυρα, καθορίζοντας την πολιτική για την οικονομία, την ασφάλεια, τις εσωτερικές και διεθνείς υποθέσεις της Τουρκίας.

Οι επικριτές καταγγέλλουν ότι η κυβέρνησή του έχει φιμώσει τους διαφωνούντες έχει διαβρώσει τα ανθρώπινα δικαιώματα και έχει θέσει το δικαστικό σύστημα υπό την πλήρη κυριαρχία του, κατηγορία που αρνείται ο ίδιος και οι οικείοι του. Μόνιμη επωδός του ότι προστατεύει τους πολίτες απέναντι σε απειλές για την ασφάλειά τους, όπως είναι η απόπειρα πραξικοπήματος το 2016.

Οι οικονομολόγοι λένε ότι οι εκκλήσεις του για χαμηλά επιτόκια έκαναν τον πληθωρισμό να εκτιναχθεί σε υψηλό 24 ετών πέρυσι (85%) και τη λίρα να χάσει το ένα δέκατο της αξίας της έναντι του δολαρίου την τελευταία δεκαετία. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν δεσμευτεί να αποκαταστήσουν την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, να επαναφέρουν την πολυφωνία και να εισαγάγουν ένα νέο σύνταγμα που θα κατοχυρώνει το κράτος δικαίου.

Οι διεθνείς προεκτάσεις

Στα χρόνια του Ερντογάν, η Τουρκία ανέπτυξε στρατιωτική ισχύ στη Μέση Ανατολή και πέρα από αυτήν, εξαπολύοντας τέσσερις εισβολές στη Συρία, πραγματοποιώντας επίθεση εναντίον Κούρδων μαχητών εντός του Ιράκ και στέλνοντας στρατιωτική υποστήριξη στη Λιβύη και το Αζερμπαϊτζάν.

Η Τουρκία πρωταγωνίστησε σε μια σειρά από διπλωματικές συγκρούσεις με περιφερειακές δυνάμεις, τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ, καθώς και μια αντιπαράθεση με την Ελλάδα και την Κύπρο για τα θαλάσσια σύνορα της ανατολικής Μεσογείου, μέχρι που άλλαξε ρότα πριν από δύο χρόνια και επιδίωξε προσέγγιση με ορισμένους αντιπάλους.

* Ο Κωνσταντίνος Φίλης είναι εκτελεστικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου (ΙΔΙΣ) και Επικεφαλής του Τομέα Ρωσίας-Ευρασίας & ΝΑ Ευρώπης. Είναι, επίσης, αναλυτής διεθνών θεμάτων του ομίλου Ant1.

*Ο Αθανάσιος Ε Δρούγος είναι Διεθνολόγος – Γεωστρατηγικός Αναλυτής

Παρουσίαση: Νατάσα Παυλοπούλου

(To άρθρο εκφράζει αποκλειστικά προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη)

Πηγή: Newsbomb.gr

Share on Facebook

Tweet