ΓΙΑΙΡ ΓΚΟΛΑΝ: ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΣΦΟΔΡΟΤΕΡΟΥ ΕΠΙΚΡΙΤΗ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΝΕΤΑΝΙΑΧΟΥ

Γράφει ο Κωνσταντίνος Νικολετόπουλος*

Πρόλογος : Ο υποστράτηγος εν αποστρατεία Γιαίρ Γκολάν αποτελεί έναν από τους πιο προοδευτικούς πολιτικούς στη σύγχρονη πολιτική σκηνή του Ισραήλ. Η αξιοσημείωτη στρατιωτική του θητεία, σε συνδυασμό με την σφοδρή κριτική του στην κυβέρνηση Νετανιάχου, τον έχουν κάνει εξαιρετικά αγαπητό σε ένα σημαντικό μέρος της ισραηλινής κοινωνίας. Ποιος όμως είναι ο Γιαίρ Γκολάν ;

Τα πρώτα χρόνια

Οι πρόγονοί του εγκαταστάθηκαν στην ισραηλινή επικράτεια πολλά χρόνια πριν την αναγνώριση της ύπαρξης του κράτους του Ισραήλ. Η μητέρα του έφυγε το 1921, σε πολύ μικρή ηλικία, από την πρώην Σοβιετική Ένωση. Ο πατέρας του ήταν γερμανός εβραίος που μετανάστευσε στο Ισραήλ το 1935 λόγω των διώξεων που βίωναν οι εβραίοι από τους Ναζί εκείνη την εποχή. Ο Γιαίρ Γκολάν γεννήθηκε στις 14 Μαίου του 1962. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ και ακολούθως έκανε μεταπτυχιακό στο τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ.

Η έναρξη της στρατιωτικής του θητείας

Η στρατιωτική του θητεία ξεκινάει το 1980, παράλληλα με τις σπουδές του. Εισήλθε στην ταξιαρχία αλεξιπτωτιστών. Τη διετία 1980-1982 εκπαιδεύτηκε πάνω στη διεξαγωγή ειδικών επιχειρήσεων. Το 1982 ξεκινά ο πρώτος πόλεμος του Λιβάνου. Η μονάδα του εγκαταστάθηκε ανατολικά της κορυφογραμμής Bir Addadhar. Ενεπλάκη σε σφοδρές συγκρούσεις με τον Συριακό στρατός, ο οποίος είχε αποστείλει στον Λίβανο 22.000 άντρες. Οι επιχειρήσεις τις οποίες διεξήγαγε τον επηρέασαν βαθιά, καθώς ήταν η πρώτη πολεμική σύρραξη που λάμβανε μέρος, σε πολύ νεαρή ηλικία. Το 1993 έγινε διοικητής του τάγματος μαθητών της σχολής αξιωματικών.

Η ανάληψη της διοίκησης της ταξιαρχίας Ναχάλ

Το 2000, σε ηλικία μόλις 38 ετών, ο Γκολάν ανέλαβε την διοίκηση της ταξιαρχίας Ναχάλ. Το Δεκέμβριο του 2000 η ταξιαρχία Ναχάλ διενήργησε επιδρομή στο χωριό Εσίρα αλ-Σαμαλία και συνέλαβες 14 μαχητές της Χαμάς . Το 2004 ο Γιαίρ Γκολάν ανέλαβε τη διοίκηση της μεραρχίας Γαλιλαίας. Εκείνη την περίοδο βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη η Ισραηλινή αποχώρηση από την Λωρίδα της Γάζας.

Η Επιχείρηση στο συνοριακό πέρασμα της Αμόνας

Το 2006 το σύνολο της Μεραρχίας της Γαλιλαίας πραγματοποίησε επιδρομή στη συνοριακή περιοχή της Αμόνας. Σκοπός της επιχείρησης ήταν η απομάκρυνση των εποίκων, οι οποίοι είχαν εγκατασταθεί παρανόμως. Ο Γκολάν και οι άντρες του συνάντησαν τη σφοδρή άρνηση των εποίκων, με αποτέλεσμα να υπάρξουν βίαια επεισόδια. Συνέπεια των επεισοδίων ήταν ο τραυματισμός 300 ανθρώπων, στην πλειοψηφία τους έποικοι.

Ο Γκολάν ήταν ένθερμος υποστηρικτής της ισραηλινής αποχώρησης από την Γάζα εκείνη την περίοδο. Για τον ισραηλινό υποστράτηγο, το κύριο ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να υπάρξει λύση δυο κρατών ή όχι. Αλλά το αν μια συνεχιζόμενη ισραηλινή παρουσία στη Γάζα ήταν ευρύτερα χρήσιμη για το εβραϊκό κράτος ή όχι. Ο ίδιος από τότε υποστήριζε τον πλήρη διαχωρισμό των δυο κοινοτήτων, με μεταφορά του αραβόφωνου πληθυσμού του Ισραήλ στην Παλαιστίνη.

Η ανάληψη της Βόρειας Διοίκησης

Το 2008 ο Γκολάν ανέλαβε διοικητής της ισραηλινής Βόρειας Διοίκησης, τομέας ευθύνης της οποίας είναι τα σύνορα Ισραήλ –Λιβάνου. Ο Γκολάν χαρακτήρισε ως «απειλή» την Χεζμπολάχ, ωστόσο τόνισε ότι δεν είχε εκείνη την περίοδο τις δυνατότητες να προκαλέσει σοβαρά πλήγματα εναντίον του Ισραήλ. Κατά την διάρκεια της θητείας του χαρακτήρισε την κατάσταση στα σύνορα Ισραήλ- Λιβάνου σοβαρή, αλλά όχι κρίσιμη. Η στρατιωτική θητεία του Γκολάν ολοκληρώθηκε το 2017 καθώς ο ισραηλινός υποστράτηγος αποστρατεύτηκε τον Μάιο εκείνου του έτους.

Η έναρξη της πολιτικής του καριέρας

Το 2019 ο Γιαίρ Γκολάν ήταν ένας εκ των ιδρυτών του Δημοκρατικού Κόμματος του Ισραήλ, ανοίγοντας έτσι την αυλαία στην πολιτική του διαδρομή. Ο κύριος Γκολάν δήλωσε ότι κατεβαίνει στον πολιτικό στίβο γιατί βλέπει ότι η ισραηλινή κοινωνία δεν εμπιστεύεται τους θεσμούς του κράτους. Μάλιστα χαρακτήρισε την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Νετανιάχου ως «άκρως διεφθαρμένη». Υποστήριξε ότι ο ισραηλινός πρωθυπουργός υπονομεύει τους δημοκρατικούς θεσμούς στη χώρα. Στις εκλογές του 2020 το δημοκρατικό κόμμα έλαβε 8 έδρες στο Κοινοβούλιο.

Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023

Την 7η Οκτωβρίου 2023 το Ισραήλ βιώνει την χειρότερη τρομοκρατική επίθεση στην ιστορία του, καθώς 1.200 μαχητές της Χαμάς επιτέθηκαν σε πολλά σημεία της ισραηλινής επικράτειας. Αποτέλεσμα της επίθεσης ήταν ο θάνατος 1.000 Ισραηλινών και η αιχμαλωσία 251 ισραηλινών πολιτών που οδηγήθηκαν ως όμηροι στη Λωρίδα της Γάζας.

Ο απόστρατος Ισραηλινός υποστράτηγος, συγκλονισμένος με τα τεκταινόμενα στα σύνορα Ισραήλ Γάζας , φόρεσε ξανά τη στρατιωτική του στολή και έσπευσε στη διοίκηση εσωτερικού μετώπου, όπου ενημερώθηκε από τους αξιωματικούς για την δραματική κατάσταση. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι οι απόστρατοι αξιωματικοί των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων εξακολουθούν να παραμένουν στην εφεδρεία.

Ερχόμενος σε συνεννόηση με το διοικητή πήγε κατευθείαν στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Κατάφερε να διασώσει 7 ισραηλινούς πολίτες από το φλεγόμενο Φεστιβάλ Νόβα. Ο ίδιος εντούτοις θεωρεί μέχρι και σήμερα ότι δεν έκανε κάτι το ιδιαίτερα ηρωικό.

Η ανάληψη της ηγεσίας του κόμματος των δημοκρατών

Το 2024 οι δημοκρατικοί και οι εργατικοί ενώθηκαν δημιουργώντας ένα κοινό πολιτικό φορέα με την ονομασία<< Δημοκράτες>>. Το Μάιο του 2024 ο Γιαίρ Γκολάν εξελέγη πρόεδρος του κόμματος με ποσοστό 95%. Κύριος αντίπαλος του κόμματος είναι η ακροδεξιά, όπως χαρακτήρισε ο ίδιος ο Γκολάν την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Νετανιάχου. Το Κόμμα του έχει 4 έδρες στο Κοινοβούλιο.

Η κριτική του στην Κυβέρνηση Νετανιάχου για τον πόλεμο στη Γάζα

Στις 20 Μαίου 2025 επιτέθηκε με ιδιαίτερη σφοδρότητα στην κυβέρνηση Νετανιάχου κατηγορώντας την ότι έχει μετατρέψει τον Ισραηλινό στρατό σε μια πολεμική μηχανή που σκοτώνει για χόμπι μικρά παιδιά στη Λωρίδα της Γάζας. Χαρακτήρισε τους ισραηλινούς στρατιώτες γενναίους. Αλλά και σύσσωμη την κυβέρνηση Νετανιάχου- Μπενκβίρ ως «διεφθαρμένη».

Στις 8 Ιανουαρίου 2026 ο Γκολάν απέκλεισε κάθε συνεργασία με τους Νετανιάχου και Μπενκβίρ, χαρακτηρίζοντας το δημοκρατικό κόμμα του Ισραήλ ως την μοναδική κεντρώα και φιλελεύθερη παράταξη. Ο ισραηλινός υποστράτηγος τάσσεται υπέρ της λύσης των δυο κρατών, καλώντας όμως την παλαιστινιακή αρχή να αναλάβει τις ευθύνες της και να συντρίψει την ισλαμική τρομοκρατία.

Υποστήριξε ότι η συνεχιζόμενη παρουσία του Ισραηλινού στρατού στην Γάζα αμαυρώνει την εικόνα των Ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων . Για τον Γκολάν, η Χαμάς μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου μπορεί να εξοντωθεί μόνο με στενή συνεργασία Ισραήλ -Παλαιστινιακής αρχής.

Ο πόλεμος με το Ιράν

Την 28η Φεβρουαρίου 2026, ΗΠΑ και Ισραήλ εξαπολύουν επίθεση στο Ιράν με στόχο την αλλαγή του καθεστώτος των Μουλάδων, τη συντριβή των φρουρών της επανάστασης, καθώς επίσης και τη διακοπή της χρηματοδότησης από πλευράς του Ιράν προς την Χεζμπολάχ και την Χαμάς. Μετά από 2 μήνες συγκρούσεων, ο Γιαίρ Γκολάν θεωρεί ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου ενεπλάκη σε πόλεμο με το Ιράν χωρίς ουσιαστική στρατηγική και θέτοντας μη ρεαλιστικούς στόχους. Κατά τον Γκολκάν, το Ισραήλ πέραν της εξόντωσης μεγάλου μέρους της ιρανικής ηγεσίας, του ναυτικού, και της αεροπορίας, δεν έχει πετύχει τους βασικούς στόχους του που είναι η αλλαγή καθεστώτος και η εξόντωση των φρουρών της επανάστασης. Αντίθετα, ο Ισραηλινός υποστράτηγος θεωρεί ότι ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν εμπλακεί σε έναν πόλεμο από τον οποίο δεν μπορούν πλέον να αποσυρθούν, και ο οποίος έχει δημιουργήσει τεράστια αστάθεια στη Μέση Ανατολή και όχι μόνο.

Συμπεράσματα : Ο Γιαίρ Γκολάν έχει μια 38άχρονη θητεία που, κατά την άποψη μου, είναι ιδιαίτερα αξιόλογη και πολύπλευρη. Έχοντας ρεαλιστικές θέσεις, αποτελεί μια ελπίδα για την ειρήνη στην Μέση Ανατολή. Βεβαίως, αν βρεθεί σε ένα κυβερνητικό σχήμα, η προώθηση της πολιτικής του για τη Μέση Ανατολή θα χρειαστεί πολύ χρόνο για να υλοποιηθεί , καθώς η εφαρμογή της προϋποθέτει στενή συνεργασία του Δυτικού κόσμου με την Παλαιστινιακή αρχή.

https://news.walla.co.il/item/2682933