Ορισμένες από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες της φετινής ξηρασίας στην Ευρώπη δεν έρχονται από ένα θερμόμετρο, αλλά από τα ποτάμια και τα χωράφια. Στον Δούναβη, η μεγάλη υποχώρηση της στάθμης του νερού έφερε ξανά στην επιφάνεια ναυάγια γερμανικών πολεμικών πλοίων από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Την ίδια ώρα, στη Βρετανία οι αγρότες καταγράφουν σημαντικές απώλειες στις καλλιέργειες, καθώς η έλλειψη βροχοπτώσεων έχει αφήσει το έδαφος χωρίς τα απαραίτητα αποθέματα υγρασίας.

Το φαινόμενο δεν αφορά πλέον μόνο την αγροτική παραγωγή. Η μειωμένη στάθμη μεγάλων ευρωπαϊκών ποταμών δημιουργεί προβλήματα στη ναυσιπλοΐα, επηρεάζει την παραγωγή ενέργειας και προσθέτει νέες πιέσεις σε οικονομικές δραστηριότητες που εξαρτώνται από το νερό.

Στη Βρετανία, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο άμεση. Ο Ιούλιος ήταν ο ξηρότερος που έχει καταγράψει ποτέ το Met Office για την Αγγλία, με τους αγρότες να βλέπουν τις αποδόσεις αρκετών καλλιεργειών να υποχωρούν.

Από τα χωράφια του Σάφολκ στην ανησυχία για την επισιτιστική ασφάλεια

Στο Σάφολκ, ο 62χρονος αγρότης Τζον Πόουζι είδε τη φετινή περίοδο συγκομιδής να εξελίσσεται διαφορετικά από ό,τι περίμενε. Η οικογένειά του καλλιεργεί την περιοχή εδώ και γενιές, όμως οι σημερινές συνθήκες τον κάνουν να κοιτάζει με μεγαλύτερη ανησυχία τα επόμενα χρόνια.

Οι αποδόσεις σε καλλιέργειες όπως βρώμη, σιτάρι και κτηνοτροφικός βίκος ήταν χαμηλότερες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι απώλειες έφτασαν το 25% έως 30%.

«Όλοι οι φόβοι μας επιβεβαιώθηκαν όταν βγάλαμε τις θεριζοαλωνιστικές μας μηχανές στο χωράφι και διαπιστώσαμε ότι, στην πραγματικότητα, η απόδοση ήταν… μειωμένη κατά 25 έως 30 τοις εκατό», ανέφερε ο Πόουζι.

Ο ίδιος περιέγραψε την ξηρασία ως μια κατάσταση που μοιάζει να μην τελειώνει, ενώ δεν έκρυψε την ανησυχία του για την επόμενη ημέρα: «Ανησυχώ για τα επόμενα χρόνια».

Η προσαρμογή στις νέες συνθήκες έχει ήδη αρχίσει στο αγρόκτημά του. Ο Πόουζι δοκιμάζει καλλιέργειες όπως φάβα και ρεβίθια, που μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα σε θερμότερες και πιο άνυδρες συνθήκες, ενώ εφαρμόζει και πρακτικές με περισσότερα από ένα είδη φυτών στο ίδιο χωράφι.

Για τον ίδιο, η αλλαγή στον τρόπο καλλιέργειας δεν είναι πλέον θεωρητική συζήτηση. Είναι ζήτημα που αφορά την καθημερινή λειτουργία μιας αγροτικής επιχείρησης.

Η ξηρασία αλλάζει τι μπορεί να φτάσει στο τραπέζι

Οι επιπτώσεις φαίνονται και σε προϊόντα που αποτελούν μέρος της καθημερινής διατροφής στη Βρετανία. Η καθηγήτρια Νικόλα Κάννον από το Royal Agricultural College σημείωσε ότι η παραγωγή μπιζελιών έφτασε μόλις στο «50 τοις εκατό αυτού που θέλαμε».

Η έλλειψη νερού είχε ξεκινήσει αρκετούς μήνες νωρίτερα. «Υπήρχε πολύ λίγη υγρασία από τον Μάρτιο», ανέφερε.

Στο αγρόκτημα του Πόουζι, η εικόνα ήταν ακόμη πιο δύσκολη για την κινόα, καθώς η φετινή παραγωγή χάθηκε. «Απλά δεν είχαμε καθόλου βροχή», είπε. «Τα μόνα πράγματα που άρχισαν να μεγαλώνουν ήταν τα φύλλα του αγριοσέλινου και τα γαϊδουράγκαθα».

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται σε μία καλλιέργεια. Όσο μειώνονται οι αποδόσεις, αυξάνεται η πίεση στο εισόδημα των παραγωγών και περιορίζεται η δυνατότητα επενδύσεων σε νέες τεχνικές ή διαφορετικά είδη καλλιέργειας.

Ο πρόεδρος της National Farmers’ Union, Τομ Μπράντσοου, προειδοποίησε ότι η συνέχιση των σημερινών συνθηκών θα μπορούσε να οδηγήσει σε ελλείψεις ορισμένων προϊόντων. «Έχουμε θεωρήσει την προμήθεια τροφίμων μας δεδομένη για πάρα πολύ καιρό», ανέφερε στο BBC.

Οι επιστήμονες βλέπουν αλλαγές σε ολόκληρο το σύστημα τροφίμων

Η συζήτηση έχει πλέον μεταφερθεί από το ύψος της φετινής σοδειάς στον τρόπο με τον οποίο θα οργανωθεί η γεωργία τα επόμενα χρόνια.

Ο ειδικός σε θέματα επισιτιστικής ασφάλειας Τίμοθι Μπέντον τάσσεται υπέρ ενός λιγότερο εντατικού μοντέλου παραγωγής. Όπως ανέφερε, χρειάζεται «ένα πιο κυκλικό και ποικιλόμορφο γεωργικό σύστημα», το οποίο θα μπορούσε να μειώσει την εξάρτηση από εισαγωγές προϊόντων και λιπασμάτων.

Ο ίδιος εκτιμά ότι οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής θα ενταθούν και ότι τα συστήματα παραγωγής τροφίμων θα πρέπει να προσαρμοστούν.

«Η διατροφή δεν είναι απλώς τροφή, είναι αυτό που καλλιεργείς, που παράγεις, καθώς και τα προϊόντα και οι διαδικασίες που απαιτούνται για να φτάσει στον ευρύ πληθυσμό», δήλωσε.

Η Νικόλα Κάννον βλέπει επίσης αλλαγές στις ίδιες τις διατροφικές επιλογές της Βρετανίας. Η ίδια πειραματίζεται με την καλλιέργεια σόγιας, εξετάζοντας την πιθανότητα να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης αλλαγής στη βρετανική γεωργία.

Ο Δούναβης υποχωρεί και αποκαλύπτει τα σημάδια μιας άλλης εποχής

Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τα χωράφια του Σάφολκ, η εικόνα του Δούναβη προσφέρει ένα διαφορετικό στιγμιότυπο της ίδιας πίεσης που δέχονται οι υδάτινοι πόροι.

Η στάθμη του ποταμού έχει υποχωρήσει τόσο ώστε να εμφανιστούν ναυάγια γερμανικών πολεμικών πλοίων που βυθίστηκαν κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η εικόνα είναι εντυπωσιακή, όμως πίσω από αυτήν υπάρχει ένα πρακτικό πρόβλημα για την Ευρώπη.

Οι χαμηλές στάθμες των ποταμών μπορούν να περιορίσουν τη μεταφορά εμπορευμάτων, αυξάνοντας την πίεση σε εφοδιαστικές αλυσίδες που χρησιμοποιούν τους μεγάλους ευρωπαϊκούς υδάτινους δρόμους.

Παράλληλα, η έλλειψη νερού επηρεάζει την ενέργεια, καθώς ορισμένες μονάδες παραγωγής εξαρτώνται από επαρκείς ποσότητες νερού για τη λειτουργία και την ψύξη τους.

Έτσι, η φετινή εικόνα δεν αφορά μόνο τις αγροτικές περιοχές. Το νερό συνδέεται πλέον άμεσα με τη μεταφορά προϊόντων, την ηλεκτροπαραγωγή και την επάρκεια τροφίμων.

«Η επισιτιστική ασφάλεια είναι εθνική ασφάλεια»

Η βρετανική κυβέρνηση έχει ήδη συνδέσει το ζήτημα της επάρκειας τροφίμων με την εθνική ασφάλεια. Εκπρόσωπος του πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ δήλωσε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα: «Η επισιτιστική ασφάλεια είναι εθνική ασφάλεια».

Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει επενδύσεις σε υποδομές ύδρευσης, μεταξύ άλλων και εννέα νέους ταμιευτήρες, με στόχο την ενίσχυση των διαθέσιμων αποθεμάτων νερού.

Για τον Μπέντον, όμως, η προσαρμογή θα απαιτήσει περισσότερα από νέες υποδομές. «Η αλλαγή θα είναι πολύ πιο δαπανηρή», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι «η κατάσταση θα επιδεινωθεί τις επόμενες δεκαετίες».

Στο Σάφολκ, ο Πόουζι βλέπει το ζήτημα από την πλευρά του ανθρώπου που πρέπει κάθε χρόνο να βγάλει μια σοδειά από το ίδιο έδαφος. Αν οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν, εκτιμά ότι «οι αγρότες θα αναγκαστούν να κλείσουν τις επιχειρήσεις τους».

«Αυτό θα σημαίνει είτε υψηλότερες τιμές είτε ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να συνεχίσει να στηρίζει τους αγρότες», πρόσθεσε.

Από τον Δούναβη μέχρι τα χωράφια της Αγγλίας, η συζήτηση για την ξηρασία στην Ευρώπη έχει πλέον περάσει από το περιβάλλον σε μια σειρά καθημερινών δραστηριοτήτων: τι καλλιεργείται, πόσο παράγεται, πώς μεταφέρονται τα προϊόντα και πόσο νερό υπάρχει διαθέσιμο για την οικονομία και την κοινωνία.

Πηγή: Νewsbeast.gr

Share on Facebook

Tweet