Σ’ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΕΠΑΦΕΣ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΙ ΣΥΖΗΤΕΙΤΑΙ. ΑΛΛΑ ΟΙ ΔΙΑΡΡΟΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΕΣ.

Στην εξέλιξη αυτών των διμερών επαφών υπήρξαν και κάποιες τομές. Όπως το ανακοινωθέν της Μαδρίτης με το οποίο η Αθήνα αναγνώρισε ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας στο Αιγαίο – και η κυβέρνηση Σημίτη έβαλε φαρδιά πλατιά την υπογραφή της.Ακόμη και οι Τούρκοι απορούν πώς από τη μια η Ελλάδα αποδέχεται τέτοιες συμφωνίες και από την άλλη τις αναιρεί επί του πρακτέου. Και ορισμένοι από την ελληνική πλευρά υποστηρίζουν πως η έννοια του ζωτικού συμφέροντος δεν υπάρχει κατοχυρωμένη στο διεθνές δίκαιο. Τι είναι το ζωτικό συμφέρον, αναρωτιούνται.Για πολλά χρόνια το αθηναϊκό σύστημα ταλανίζει την ελληνική κοινή γνώμη με την εμμονή του στο Διεθνές Δίκαιο με βάση το οποίο πρέπει να επιλύονται οι διαφορές. Αλλά στη διεθνή σκηνή δεν υπάρχει μόνο το Διεθνές Δίκαιο. Υπάρχει και το ζωτικό συμφέρον ή το στρατηγικό συμφέρον. Αφορά κυρίως χώρες που έχουν τέτοια συμφέροντα και μπορούν να τα υποστηρίξουν. Η Ελλάδα δεν φαίνεται να έχει, και κυρίως δεν μπορεί να τα υποστηρίξει. Εδώ αδυνατεί να υποστηρίξει αποτελεσματικά τα κυριαρχικά δικαιώματα, ή ακόμη και την επέκταση των χωρικών της υδάτων, δικαίωμα που της δίνει το Δίκαιο της Θάλασσας. Θα διακηρύξει στρατηγικά συμφέροντα;Στρατηγικό συμφέρον της Ελλάδας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η Μεγάλη Ιδέα. Αλλά μετά την ανεπιτυχή εκστρατεία όλοι οι πολιτικοί, ακόμη και σήμερα, ξορκίζουν τη σύλληψή της.Με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χώρα, ορθώς επιλέγει το Διεθνές Δίκαιο. Αλλά δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι το παγκόσμιο παιχνίδι ισχύος δεν διαδραματίζεται όπως το θέλει η Αθήνα.Σε πρόσφατο άρθρο του στο War on the Rocks, ο Ράιαν Γινγέρας, καθηγητής στο Τμήμα Υποθέσεων Εθνικής Ασφάλειας στη Ναυτική Μεταπτυχιακή Σχολή των ΗΠΑ  και ειδικός στην ιστορία της Τουρκίας, των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής αφού αναφέρεται ιστορικά στον διαμεσολαβητικό ρόλο των ΗΠΑ στη διαμάχη μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ως τις μέρες μας, θέτει το ερώτημα τι θα κάνουν σήμερα οι ΗΠΑ αν κληθούν να αποφασίσουν μεταξύ των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και των στρατηγικών συμφερόντων της Τουρκίας.Η συμπεριφορά της Τουρκίας μπορεί να ερμηνευθεί μόνο στη βάση αυτής της διατύπωσης. Η ηγεσία της δεν αναλώνεται σε αναφορές στο Διεθνές Δίκαιο, αν και όταν χρειάζεται προσπαθεί να διατυπώσει τη δική της άποψη (Διεθνές Δίκαιο αλά τούρκα), με υπόβαθρο πάντα τα στρατηγικά της συμφέροντα. Και όταν επικαλείται το μήκος των ακτογραμμών της και την παρουσία των ελληνικών νησιών μπροστά τους, ουσιαστικά θέλει να πει ότι δεν μπορεί κανείς να περιορίσει τα στρατηγικά της συμφέροντα. Το Δίκαιο για την Τουρκία έπεται των συμφερόντων.Ο Αμερικανός καθηγητής που προαναφέρθηκε θέτει στο άρθρο του ορισμένα ζωτικής σημασίας ζητήματα, αφού προηγουμένως αναφέρεται στη βελτίωση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και στην επιδείνωση των σχέσεων Ουάσινγκτον-Άγκυρας.

ΤΙ ΘΑ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΗΠΑ ΑΝ Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΩΘΗΣΕΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΣΕ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΑΔΙΕΞΟΔΟ;

Η πρώτη επιλογή που αναφέρει είναι να πιέσουν την Ελλάδα να κάνει παραχωρήσεις. Στην αμερικανική αντίληψη η πίεση αυτή δεν βρίσκεται μακράν της διεθνούς πρακτικής. Ούτε και οι Αμερικανοί ομνύουν τόσο πολύ στο Διεθνές Δίκαιο. Ως υπερδύναμη γέρνουν περισσότερο στο συμφέρον απ’ ό,τι στο δίκαιο.Η περίπτωση της Θάλασσας της Νότιας Κίνας, στην οποία η Κίνα συμπεριφέρεται όπως η Τουρκία στην καθ’ ημάς, είναι χαρακτηριστική. Στην μεν πρώτη περίπτωση η Ουάσινγκτον αντιδρά και απειλεί, στη δεύτερη, τη δική μας, αρκείται σε εξισορροπητικές παραινέσεις. Και σε εκκλήσεις στην Τουρκία να ακολουθήσει το δρόμο του διαλόγου, ως ΝΑΤΟϊκός σύμμαχος!Στη δεύτερη περίπτωση οι ΗΠΑ δεν έχουν άλλη επιλογή από το να ενεργήσουν ως de facto εγγυητής της εδαφικής κυριαρχίας της Ελλάδας. Και εδώ ο Ράιαν Γινγέρας αναπτύσσει ένα ενδιαφέρον σκεπτικό το οποίο αξίζει να προσέξουν οι διαμορφωτές της εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.«Η υιοθέτηση αυτού του ρόλου», γράφει ο Αμερικανός καθηγητής, «ακόμη κι αν αποτρέπει την Άγκυρα βραχυπρόθεσμα, θέτει τους Αμερικανούς πολιτικούς στην αντιφατική θέση να πρέπει να σχεδιάσουν μια πιθανή στρατιωτική σύγκρουση με ένα συμμαχικό κράτος. Η απλή υπόδειξη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένουν μια σύγκρουση με τον τουρκικό στρατό αναμφίβολα θα εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ακεραιότητα της συμμαχίας του ΝΑΤΟ – πόσο μάλλον για το μέλλον της Τουρκίας ως εταίρου των ΗΠΑ.»Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες υποχρεωθούν να υπερασπιστούν την Ελλάδα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Ουάσινγκτον μπορεί να αναγκαστούν να κάνουν κάτι ακόμη πιο βαθύ: Να φανταστούν ξανά την Τουρκία ως άμεσο ανταγωνιστή ή αντίπαλο.»[…] Ο σχεδιασμός ασφαλείας των ΗΠΑ, καθώς και η αμυντική στρατηγική του ΝΑΤΟ στο σύνολό της, εξαρτάται από την υποστήριξη της Τουρκίας ως συμμάχου τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Μέση Ανατολή. Επομένως, η επανασύλληψη της Τουρκίας με ανταγωνιστικούς όρους θα είχε ως αποτέλεσμα μια ευρύτερη γεωστρατηγική επαναξιολόγηση για τους Αμερικανούς σχεδιαστές.

»ΟΠΩΣ ΜΙΑ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΡΩΣΙΑ, ΜΙΑ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΤΟΥΡΚΙΑ ΔΥΝΗΤΙΚΑ ΘΕΤΕΙ ΣΕ ΚΙΝΔΥΝΟ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΡΟΗ ΤΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΜΑΥΡΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ.

»Η αντιμετώπιση αυτής της πιθανής απειλής θα οδηγούσε σε νέες αμυντικές δεσμεύσεις, όπως η επέκταση των δεσμών ασφαλείας με την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο. Ενώ λίγοι στις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να επιθυμούν να δουν αυτές τις αλλαγές να πραγματοποιούνται, οι περιστάσεις μπορεί να απαιτήσουν από την Ουάσινγκτον να αναγνωρίσει τις τουρκικές εχθροπραξίες ως αποσταθεροποιητική δύναμη στον κόσμο».Εν κατακλείδι, επειδή το «παιχνίδι» ακόμη διαμορφώνεται, καλό είναι να μην βάζουμε το χέρι στο Ευαγγέλιο υποστηρίζοντας ως βεβαία την άποψη που μας ευχαριστεί και μας ευνοεί περισσότερο. Πόσο μάλλον τη στιγμή που το αμερικανικό 19FortyFive θεωρεί τη διαμάχη Ελλάδας-Τουρκίας ως μια από τις πέντε διαμάχες που μπορούν να εξελιχθούν σε Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο.