Breaking News
ΠΑΡΑΝΟΜΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΣΠΕΡΝΟΥΝ ΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΣΤΗΝ ΟΡΕΣΤΙΑΔΑ! ΕΙΣΒΑΛΛΟΥΝ ΚΑΙ ΛΕΗΛΑΤΟΥΝ ΑΝΕΞΕΛΕΓΚΤΟΙ ΣΠΙΤΙΑ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ! ΚΡΑΥΓΗ ΑΓΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ! (ΒΙΝΤΕΟ)
ΔΙΗΜΕΡΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΙΜΑΜΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ – ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ ΚΑΙ ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ
ΜEΧΡΙ ΠΟΥ ΘΑ ΦΤAΣΕΙ Ο ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜOΣ ΗΠΑ-ΚIΝΑΣ;-ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ;
ΠΏΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ AUKUS;
Η ΨΕΥΔΗΣ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ: ΕΝΑΝ ΧΡΟΝΟ ΜΕΤΑ, ΜΙΑ ΣΤΑΘΕΡΗ ΕΙΡΗΝΗ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΝΑ ΔΙΑΦΕΥΓΕΙ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ
ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΖΑΕΦ ΑΠΕΤΡΕΨΑΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
ΑΠΑΓΟΡΕYΕΤΑΙ Η ΕIΣΟΔΟΣ ΣΤΟ ΚOΣΟΒΟ ΟΧΗΜAΤΩΝ ΜΕ ΣΕΡΒΙΚEΣ ΠΙΝΑΚIΔΕΣ – ΜΕ ΟΔΟΦΡAΓΜΑΤΑ ΑΠΑΝΤΟYΝ ΟΙ ΣEΡΒΟΙ
LIVE: ΟΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 3Η ΔΟΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΥ
ΡΩΣIΑ: ΠΥΡΟΒΟΛΙΣΜΟI ΣΕ ΠΑΝΕΠΙΣΤHΜΙΟ ΣΤΗ ΣΙΒΗΡIΑ
ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ: ΚΑΘΩΣ ΤΑ ΡΕΚΟΡ ΣΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΤΑΡΡΙΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΕΝΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΑΛΛΟ, Η ΜΟΣΧΑ ΚΑΝΕΙ ΠΑΙΓΝΙΔΙ
Uncategorized
OΧΙ EΞΟΔΟΣ: ΓΙΑΤΙ Η ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ*

Του Steven A. Cook*

Η έξοδος από τη Μέση Ανατολή δεν είναι μια καλή πολιτική. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να έχει κρίσιμα συμφέροντα εκεί που αξίζει να προστατευθούν, ακόμη και αν πολιτικές, τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές έχουν κάνει αυτά τα συμφέροντα λιγότερο ζωτικά από όσο πριν από δεκαετίες. Πρέπει τώρα να υιοθετηθεί ο πιο ρεαλιστικός και υλοποιήσιμος στόχος της δημιουργίας και της διατήρησης της σταθερότητας.

Το ιστορικό της αμερικανικής αποτυχίας στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες δύο δεκαετίες είναι μακρύ και απογοητευτικό. Η πιο προφανής καταστροφή ήταν η εισβολή στο Ιράκ το 2003. Αλλά το πρόβλημα ξεκίνησε πολύ πριν από αυτό το φιάσκο. Η νίκη των ΗΠΑ στον Ψυχρό Πόλεμο, το «τρίτο κύμα» του εκδημοκρατισμού σε όλο τον κόσμο, και ο πλούτος που παρήγαγε η παγκοσμιοποίηση ήταν θετικές εξελίξεις, αλλά επίσης παρήγαγαν ένα τοξικό μείγμα αμερικανικής αλαζονείας και υπεροχής. Σε όλο το πολιτικό φάσμα, αξιωματούχοι και αναλυτές πίστευαν ότι οι κοινωνίες της Μέσης Ανατολής χρειάζονταν την βοήθεια της Ουάσινγκτον και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν την δύναμή τους με εποικοδομητικούς τρόπους στην περιοχή. Αυτό που ακολούθησε ήταν άκαρπες αναζητήσεις για μετασχηματισμό αραβικών κοινωνιών, επίλυση της ισραηλινο-παλαιστινιακής σύγκρουσης, εξάλειψη του τζιχαντισμού, και τερματισμός της ανάπτυξης πυρηνικής τεχνολογίας στο Ιράν. Το γεγονός ότι πέντε αραβικές χώρες βρίσκονται τώρα σε διάφορα στάδια κατάρρευσης συμβάλλει σε μια γενική αίσθηση στην Ουάσινγκτον ότι η προσέγγιση των ΗΠΑ απαιτεί ριζική αναθεώρηση.

25052021-1.jpg

Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στο Ριάντ, στην Σαουδική Αραβία, τον Μάιο του 2017.

Μια νέα συναίνεση έχει σχηματιστεί μεταξύ των ελίτ της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ: είναι καιρός η Ουάσινγκτον να αναγνωρίσει ότι δεν έχει πλέον ζωτικά συμφέροντα στην περιοχή και να μειώσει σε μεγάλο βαθμό τις φιλοδοξίες της, να μειώσει τις δυνάμεις της, και ίσως ακόμη και να τερματίσει την εποχή των «ατελείωτων πολέμων» αποσυρόμενη εντελώς από τη Μέση Ανατολή. Μετά από δύο δύσκολες δεκαετίες, τέτοια επιχειρήματα μπορεί να φαίνονται συναρπαστικά. Αλλά η έξοδος από τη Μέση Ανατολή δεν είναι μια καλή πολιτική. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να έχει κρίσιμα συμφέροντα εκεί που αξίζει να προστατευθούν, ακόμη και αν πολιτικές, τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές έχουν κάνει αυτά τα συμφέροντα λιγότερο ζωτικά από όσο πριν από δεκαετίες. Ωστόσο, αντί να χρησιμοποιούν την δύναμη των ΗΠΑ για να αναδιαμορφώσουν την περιοχή, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να αγκαλιάσουν τον πιο ρεαλιστικό και υλοποιήσιμο στόχο για την δημιουργία και την διατήρηση της σταθερότητας.

Δυστυχώς, όλη η χαλαρή συζήτηση τα τελευταία χρόνια για την απόσυρση [των ΗΠΑ] έχει υπονομεύσει την επιρροή της Ουάσιγκτον. Χάρη στην αντίληψη μεταξύ των ηγετών της Μέσης Ανατολής ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προτίθενται να παραιτηθούν από τον ηγετικό τους ρόλο, η Κίνα και η Ρωσία έχουν αναδειχθεί ως εναλλακτικοί μεσίτες ισχύος: μια αρνητική εξέλιξη όχι μόνο για την Ουάσινγκτον αλλά και για τους λαούς της περιοχής. Για να αποφευχθεί ένα χειρότερο σενάριο, στο οποίο οι περιφερειακοί φορείς παίρνουν τα πράγματα στα χέρια τους, σπέρνοντας περισσότερη αστάθεια, περισσότερο χάος, και περισσότερη αιματοχυσία, η Ουάσιγκτον πρέπει να ξεφύγει από αυτό, να καταλάβει τα πραγματικά συμφέροντά της στη Μέση Ανατολή, και να σχεδιάσει μια στρατηγική για να τα προωθήσει.

 

Εξόδος

Εκείνοι που ζητούσαν αποκλιμάκωση, περικοπές, ή απόσυρση από τη Μέση Ανατολή ήταν κάποτε βοώντες εν τη ερήμω. Όχι πια: αυτό που κάποτε ήταν μια περιθωριακή θέση έχει γίνει η συμβατική σοφία. Πάρτε, για παράδειγμα, τρία μέρη στην περιοχή που έχουν βασανίσει την Ουάσιγκτον την τελευταία δεκαετία: η Συρία, η Λιβύη και το Ιράν. Το 2011, λίγες μοναχικές φωνές υποστήριξαν την στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ, αφότου ο δικτάτορας της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ, κινήθηκε για να συντρίψει μια λαϊκή εξέγερση. Εν τω μεταξύ, η αντίθεση στην χρήση βίας στο Κογκρέσο, στον Λευκό Οίκο, στο Πεντάγωνο, και μεταξύ του σχολιαστών της εξωτερικής πολιτικής, ήταν συντριπτική. Ομοίως, την ίδια χρονιά, όταν ο Λίβυος ισχυρός άνδρας, Muammar al-Qaddafi, απείλησε να βρει διέξοδο από μια εξέγερση μέσω μιας σφαγής, οι περισσότεροι αξιωματούχοι και αναλυτές των ΗΠΑ συμφώνησαν ότι ο αμερικανικός ρόλος πρέπει να περιοριστεί στην δημιουργία ζώνης απαγόρευσης πτήσεων για να αποτρέψει το καθεστώς να χρησιμοποιήσει αεροπορικές δυνάμεις. Το ερώτημα του τι πρέπει να γίνει για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δημιούργησε περισσότερη συζήτηση από ό, τι οι συγκρούσεις στην Συρία και την Λιβύη, και μια σειρά από σημαντικές φωνές υποστήριξαν την στρατιωτική δράση των ΗΠΑ. Όμως, η πρωταρχική διαφωνία δεν ήταν για το αν θα χρησιμοποιηθεί βία ή αν θα συνεχιστεί η διπλωματία, αλλά για το κατά πόσον η συμφωνία που τελικά έφτιαξε η κυβέρνηση Ομπάμα αντιπροσωπεύει το καλύτερο δυνατό διπλωματικό αποτέλεσμα.

Ίσως το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα της αλλαγής στις απόψεις του κατεστημένου σχετικά με την χρήση βίας στη Μέση Ανατολή ήταν η αντίδραση των ΗΠΑ στην επίθεση του Σεπτεμβρίου του 2019 [1] σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην Σαουδική Αραβία, για την οποία οι περισσότερες Δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών πιστεύουν ότι διεξήχθη από το Ιράν. Για το μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων 40 ετών, πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν να υπερασπίζονται τις πετρελαιοπηγές του Περσικού Κόλπου. Ωστόσο, όταν μια φαινομενικά ιρανική επίθεση έβγαλε προσωρινά σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου έξω από την αγορά, οι ειδικοί της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής σε όλο το πολιτικό φάσμα εξέφρασαν ανησυχίες όχι για την επιθετικότητα του Ιράν αλλά για τις δυνητικά σοβαρές συνέπειες μιας στρατιωτικής αντίδρασης των ΗΠΑ. Ένας τέτοιος [αυτο]περιορισμός μπορεί να ήταν κατάλληλος, αλλά η σχεδόν απουσία συζήτησης ήταν αξιοσημείωτη. Σε τελική ανάλυση, η πιο σημαντική στρατηγική λογική για την παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή -και η δικαιολογία για δαπάνες δισεκατομμυρίων δολαρίων επί δεκαετίες για να διασφαλιστεί η στρατιωτική κυριαρχία των ΗΠΑ στην περιοχή- ήταν η ανάγκη διατήρησης της ελεύθερης ροής ενεργειακών πόρων από τον Περσικό Κόλπο.

Περισσότερο από την απλή αποκάλυψη μιας εκτεταμένης απροθυμίας να χρησιμοποιηθεί βία, η μη συζήτηση σχετικά με το αν θα υπάρξει στρατιωτική αντίδραση στις επιθέσεις έδειξε ένα βαθύτερο πρόβλημα: την έλλειψη κοινού πλαισίου για την σκέψη σχετικά με τα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή. Το σύνολο των συμφερόντων που διαμόρφωσαν μακροχρόνια την πολιτική των ΗΠΑ προς τη Μέση Ανατολή έχει χάσει σε σημασία. Εν τω μεταξύ, η πάντα περίπλοκη περιοχή έχει γίνει ακόμη πιο περίπλοκη. Απέναντι σε αυτές τις νέες πραγματικότητες, μια μορφή αναλυτικής εξάντλησης έχει εγκατασταθεί μεταξύ αξιωματούχων και αναλυτών των ΗΠΑ -μια συλλογική παραίτηση που εξηγεί εν μέρει την ευρεία ελκυστικότητα της αποχώρησης και της απόσυρσης.

Καθ’ όλη την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και κατά την πρώτη δεκαετία αυτού του αιώνα, η εξασφάλιση φθηνής βενζίνης για τους Αμερικανούς καταναλωτές, η υποστήριξη της ασφάλειας του Ισραήλ, η καταπολέμηση των τρομοκρατών, και η πρόληψη της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής ήταν όλοι στόχοι που οι Αμερικανοί και οι ηγέτες τους έδειξαν προθυμία να δαπανήσουν πόρους και ακόμη και να θυσιάσουν ζωές για να τους πετύχουν. Και οι τέσσερις παραμένουν σημαντικοί, αλλά έχουν γίνει λιγότερο κρίσιμοι τα τελευταία χρόνια. Η έκρηξη της υδραυλικής ρηγμάτωσης ή αλλιώς fracking, επέτρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες να γίνουν ενεργειακά ανεξάρτητες (ή σχεδόν). Αυτό έχει δημιουργήσει ερωτήματα μεταξύ των πολιτικών ηγετών και αναλυτών σχετικά με το αν η προστασία της ελεύθερης ροής ορυκτών καυσίμων από τη Μέση Ανατολή αξίζει την επένδυση για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το Ισραήλ εξακολουθεί να απολαμβάνει σημαντική υποστήριξη από τις ΗΠΑ, αλλά οι δημογραφικές και πολιτικές αλλαγές στις Ηνωμένες Πολιτείες πιθανότατα θα μειώσουν την γενναιοδωρία της Ουάσιγκτον στις επόμενες δεκαετίες. Και είναι όλο και πιο δύσκολο να ισχυριστεί κανείς ότι το Ισραήλ χρειάζεται ακόμη βοήθεια από τις ΗΠΑ. Το Ισραήλ είναι μια πλούσια χώρα με προηγμένη οικονομία που είναι καλά ενσωματωμένη με τον υπόλοιπο κόσμο, ειδικά στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ του [2] είναι ισοδύναμο με εκείνο της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου και η στρατηγική θέση του Ισραήλ δεν ήταν ποτέ καλύτερη. Το Ιράν παραμένει μια πρόκληση, αλλά οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις μπορούν να αποτρέψουν την Τεχεράνη και τους συμμάχους της και οι Ισραηλινοί έχουν έναν πολύ πιο εξελιγμένο στρατό από οποιονδήποτε από τους γείτονές τους. Το Ισραήλ έχει αναπτύξει τους δεσμούς του με τις αραβικές χώρες στον Περσικό Κόλπο, συμπεριλαμβανομένης της ομαλοποίησης των σχέσεων με το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα -ακόμη και καθώς έχει ενισχύσει την μισού αιώνα δέσμευσή του στην Δυτική Όχθη. Με απλά λόγια, το Ισραήλ δεν είναι πλέον ένας καταπολεμούμενος σύμμαχος.

Ταυτόχρονα, η τρομοκρατία δεν έχει πλέον οτιδήποτε κοντά στην βαρύτητα που είχε κάποτε στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν υπέστησαν άλλη μαζική επίθεση στην κλίμακα των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου [2001], το Ισλαμικό Κράτος (ή ISIS) έχει εξαφανιστεί στο Ιράκ και την Συρία και, στην εποχή της COVID-19, οι Αμερικανοί φαίνεται να έχουν περισσότερο φόβο από τα τετριμμένα καθήκοντα της καθημερινότητας παρά από την τρομοκρατία. Επιπλέον, όπως επιχειρηματολογούν οι υποστηρικτές της απόσυρσης, η τρομοκρατία είναι σε μεγάλο βαθμό συνάρτηση της παρουσίας των ΗΠΑ στην περιοχή, καθώς οι εξτρεμιστές την εκμεταλλεύονται για να δώσουν αξία στις τζιχαντιστικές εκκλήσεις τους για αντίσταση σε έναν αιρετικό καταπιεστή. Τουλάχιστον, όπως λέει το επιχείρημα, με λιγότερες δυνάμεις των ΗΠΑ στην περιοχή, η απειλή για τους Αμερικανούς εγχωρίως θα μειωθεί.

Τέλος, η αιτία της μη διάδοσης [των όπλων μαζικής καταστροφής] δέχθηκε ένα καταστροφικό χτύπημα από την κακότυχη εισβολή στο Ιράκ, η οποία διαφημίστηκε κυρίως ως αποστολή αφοπλισμού του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν. Αυτό ήταν ένα εξαιρετικό λάθος δεδομένου ότι το Ιράκ στην πραγματικότητα δεν είχε όπλα μαζικής καταστροφής [3]. Στον βαθμό που ενδιαφέρονται καθόλου για το ζήτημα, οι περισσότεροι Αμερικανοί, συμπεριλαμβανομένων πολλών στην κοινότητα της εξωτερικής πολιτικής, βλέπουν τώρα τη μη διάδοση ως ένα πρόβλημα που επιλύεται καλύτερα μέσω της διπλωματίας -ή τουλάχιστον ένα πρόβλημα που δεν απαιτεί το είδος της στρατιωτικής υποδομής που οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν επί του παρόντος στην περιοχή.

 

Παραμονή

Εάν η διαφύλαξη της ροής του πετρελαίου, η προστασία του Ισραήλ, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, και η αποτροπή της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής δεν καθιστούν πλέον τη Μέση Ανατολή προτεραιότητα για την αμερικανική εξωτερική πολιτική ή δεν δικαιολογούν μια σημαντική στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ εκεί, τότε τι μπορεί να το κάνει; Η απάντηση είναι ότι, όταν γίνεται σωστή διαχείριση, η παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή προσφέρει έναν βαθμό σταθερότητας σε ένα μέρος του κόσμου που πλήττεται από βία, καταρρέοντα κράτη, και αναδυόμενους απολυταρχικούς. Μια Μέση Ανατολή που διαμορφώνεται από υψηλό βαθμό συμμετοχής των ΗΠΑ δύσκολα αποτελεί προπύργιο της φιλελεύθερης δημοκρατίας και της ευημερίας. Αλλά μια πραγματικά μετα-αμερικανική Μέση Ανατολή θα ήταν ακόμη χειρότερη.

Ξεκινήστε με το Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπόρεσαν να εξαναγκάσουν ή να δελεάσουν την Ισλαμική Δημοκρατία να εγκαταλείψει την επιδίωξη πυρηνικών όπλων, να σταματήσει την υποστήριξή της σε τρομοκρατικές ομάδες, ή να τερματίσει την βάναυση καταστολή των πολιτών της. Σε αυτό το σημείο, η Ουάσιγκτον θα πρέπει να απαλλαγεί από αυτούς τους στόχους. Αντ’ αυτών, πρέπει να ακολουθήσει μια πιο αποτελεσματική και λιγότερο επικίνδυνη πολιτική: την ανάσχεση. Αυτό θα σήμαινε το να αποσύρει την αλλαγή καθεστώτος από το τραπέζι αλλά να περιορίσει την άσκηση της ιρανικής εξουσίας στην περιοχή με την θέσπιση σιωπηρών κανόνων σχετικά με την αποδεκτή συμπεριφορά του Ιράν. Ωστόσο, η ανάσχεση δεν είναι απλώς μια άσκηση στο σκληρό διπλωματικό παιχνίδι˙ απαιτεί την παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων και την αξιόπιστη απειλή της χρήσης τους.

Πολλοί στην αμερικανική κοινότητα της εξωτερικής πολιτικής ελπίζουν ότι υπό μια διαφορετική προεδρική διοίκηση, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επανέλθουν στο Κοινό Συνολικό Σχέδιο Δράσης του 2015 (2015 Joint Comprehensive Plan of Action), στο οποίο το Ιράν συμφώνησε να περιορίσει επαληθευμένα [4] τις πυρηνικές του δραστηριότητες με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων ή να διαπραγματευτούν μια νέα συμφωνία. Αλλά η περιφερειακή δυναμική δεν προσφέρεται για ένα τέτοιο αποτέλεσμα. Ανεξάρτητα από το πόσο καλά φτιαγμένη θα είναι μια νέα συμφωνία, θα κάνει το Ισραήλ, την Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να ανατριχιάσουν. Αυτές οι χώρες θα έκαναν ό, τι μπορούν για να υπονομεύσουν οποιαδήποτε νέα συμφωνία, ανεξάρτητα από το πόσο στρατιωτικό υλικό θα τους πρόσφεραν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε αντάλλαγμα για την σύμφωνη γνώμη τους. Και ακόμη κι αν συγκατένευαν, όλο αυτό το υλικό θα τους καθιστούσε πολύ πιο εύκολο το να προσπαθήσουν να υπονομεύσουν την συμφωνία χρησιμοποιώντας αυτά τα όπλα εναντίον του Ιράν ή των πληρεξουσίων του. Με αυτόν τον τρόπο, μια προσπάθεια σταθεροποίησης της περιοχής μέσω διαπραγματεύσεων θα μπορούσε κάλλιστα να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.

25052021-2.jpg

Διαδηλωτές στο Κάιρο, στην Αίγυπτο, τον Σεπτέμβριο του 2012. Mohamed Abd El Ghany / Reuters

Η ανάσχεση, ωστόσο, δύσκολα θα σήμαινε απλώς να επιτραπεί στους Ιρανούς να αναπτύξουν πυρηνικά όπλα˙ η στρατηγική δεν αποκλείει τον διάλογο, τις κυρώσεις ή την χρήση βίας για την αποτροπή αυτού του αποτελέσματος. Στην πραγματικότητα, θα περιλαμβάνει ένα μείγμα και των τριών. Η ανάσχεση δεν θα είναι χαριτωμένη, και κανένας που την επιδιώκει δεν θα κερδίσει βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Αλλά υπόσχεται κάτι που είναι τουλάχιστον εφικτό: μια μείωση των εντάσεων στον Περσικό Κόλπο.

Το Ιράν δύσκολα είναι η μόνη πηγή τέτοιων εντάσεων. Αν και έχουν μειωθεί, ομάδες τζιχαντιστών όπως η Αλ Κάιντα και το ISIS εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρή απειλή. Εκείνοι που υποστηρίζουν κάποια μορφή απόσυρσης συχνά επιχειρηματολογούν ότι η μείωση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή μπορεί να μετριάσει αυτόν τον κίνδυνο. Ωστόσο, είναι ευσεβείς πόθοι να πιστεύουμε ότι η τζιχαντιστική τρομοκρατία θα έφθινε μετά την αναχώρηση του τελευταίου Αμερικανού στρατιώτη. Οι ιδεολογίες που προωθούν τον εξτρεμισμό είναι σταθερά εδραιωμένες στην περιοχή, και καλούν σε βία κατά των αιρετικών ανεξάρτητα από το αν αυτοί καταλαμβάνουν κάποια συγκεκριμένη περιοχή.

Για την καταπολέμηση αυτής της επίμονης απειλής, αυτό που χρειάζεται η Ουάσιγκτον δεν είναι ένας «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας» που να βασίζεται σε οράματα αλλαγής καθεστώτων, προώθηση της δημοκρατίας, και «νίκη των καρδιών και του μυαλού», αλλά μια ρεαλιστική προσέγγιση που να εστιάζεται στην συλλογή πληροφοριών, την αστυνομική εργασία, την πολυμερή συνεργασία, και την συνετή εφαρμογή βίας όταν απαιτείται. Βάζοντας στην άκρη την στομφώδη ρητορική «Πρώτα η Αμερική», η Εθνική Στρατηγική για την Αντιτρομοκρατία (National Strategy for Counterterrorism) της διοίκησης του Τραμπ το 2018 προσφέρει έναν αρκετά καλό οδικό χάρτη [5], απορρίπτοντας την ψευδή ελπίδα ότι η Ουάσινγκτον μπορεί να διορθώσει την πολιτική της περιοχής, ενώ θέτει μια προσέγγιση για την αντιτρομοκρατία που έχει την πιθανότητα να μειώσει το πρόβλημα σε διαχειρίσιμο επίπεδο.

Εν τω μεταξύ, ακόμη και στην εποχή του fracking (στμ: υδραυλική ρηγμάτωση, ένας τρόπος εξαγωγής υδρογονανθράκων από σχιστολιθικά πετρώματα), το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής θα παραμείνει σημαντικό για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όμως, η προστασία των θαλάσσιων διαύλων μέσω των οποίων διακινείται ένα σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου απαιτεί πολύ μικρότερο στρατιωτικό αποτύπωμα από εκείνο που έχει καθιερώσει η Ουάσιγκτον τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Αρκεί μια μικρή ομάδα πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ με συμπλήρωμα μαχητικών αεροσκαφών που βρίσκονται σε αεροπορικές βάσεις στην περιοχή ή σε αεροπλανοφόρο. Η εκ νέου ευθυγράμμιση των πόρων των ΗΠΑ με αυτόν τον τρόπο θα είχε το πρόσθετο πλεονέκτημα της μείωσης του κινδύνου ότι οι μελλοντικοί Αμερικανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα μπουν στον πειρασμό να ακολουθήσουν σχέδια που έχουν μικρή, αν έχουν κάποια, σχέση με την ελευθερία της πλοήγησης, καθιστώντας έτσι την υπερέκταση λιγότερο πιθανή.

Ίσως η μεγαλύτερη αλλαγή στην προσέγγιση της Ουάσιγκτον στην περιοχή πρέπει να είναι στις σχέσεις της με το Ισραήλ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρέπει πλέον να είναι προστάτες του Ισραήλ. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή η Ουάσιγκτον θα έπρεπε να τιμωρήσει το Ισραήλ για την συμπεριφορά του στην Λωρίδα της Γάζας και στην Δυτική Όχθη, η οποία κατέστησε αδύνατη την λύση δύο κρατών. Αντίθετα, αντικατοπτρίζει την επιτυχία της πολιτικής των ΗΠΑ, η οποία επιδίωξε να διασφαλίσει την ασφάλεια και την κυριαρχία του Ισραήλ. Και τα δύο έχουν πλέον καθιερωθεί πέραν πάσης αμφιβολίας.

Οι Αμερικανοί ηγέτες πρέπει να θέλουν καλές σχέσεις με ένα ισχυρό και ασφαλές Ισραήλ. Όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν χρειάζεται πλέον να παρέχουν στο Ισραήλ βοήθεια. Προς τον σκοπό αυτό, οι δύο χώρες πρέπει να συμφωνήσουν αμοιβαία να καταργήσουν την στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ κατά την επόμενη δεκαετία. Λόγω των δημογραφικών και πολιτικών αλλαγών στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο τερματισμός αυτής της βοήθειας είναι πιθανό να έρθει στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον. Μια συμφωνία για την σταδιακή κατάργησή της με προγραμματισμένο και προβλέψιμο τρόπο θα έδινε στους Ισραηλινούς κάποιον λόγο στο πώς θα εξελιχθεί η διαδικασία και θα αποφευχθεί ένα εναλλακτικό σενάριο στο οποίο η αμερικανική βοήθεια καθίσταται υπό όρους -μια μορφή τροποποίησης συμπεριφοράς. Ακόμη και χωρίς στρατιωτική βοήθεια, η συνεργασία ΗΠΑ-Ισραήλ θα παραμείνει ισχυρή. Οι δύο χώρες θα επωφεληθούν αμοιβαία από την συνεχιζόμενη συνεργασία στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και της τεχνολογίας. Οι αντίπαλοι του Ισραήλ θα αγωνιστούν να δημιουργήσουν απόσταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Ιερουσαλήμ.

 

Το Κόστος της Αδράνειας

Έτσι μοιάζει με μια ρεαλιστική πολιτική των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή: να περιορίζει το Ιράν, να επανεξοπλίζει τον αγώνα κατά της τρομοκρατίας για να μειώνει τις αντιπαραγωγικές του παρενέργειες, να αναδιοργανώσει στρατιωτικές εγκαταστάσεις για να δώσει έμφαση στην προστασία των θαλάσσιων διαύλων, και να αποκλιμακώσει την σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ ώστε να αντικατοπτρίζει τη σχετική ισχύ του Ισραήλ. Μια τέτοια προσέγγιση θα αφήσει ανεκπλήρωτες τις υψηλές φιλοδοξίες που έχουν επιδιώξει οι Αμερικανοί: την εξάπλωση της δημοκρατίας, την ανατροπή της θεοκρατίας του Ιράν, την επίλυση της ισραηλινο-παλαιστινιακής σύγκρουσης. Αλλά θα αποφύγει επίσης τις καταστροφές που θα προκύψουν εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχωρήσουν. Για να δούμε πώς θα μοιάζει η περιοχή σε αυτό το σενάριο, πρέπει απλώς να δούμε τα πρόσφατα επεισόδια στα οποία η αδράνεια των ΗΠΑ συνέβαλε σε καταστροφικά αποτελέσματα.

Ας πάρουμε, για παράδειγμα, την στρατιωτική παρέμβαση υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας [6] στην Υεμένη, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2015. Το κόστος αυτής της αναποδιάς ήταν υψηλό, ειδικά για τους πολίτες της Υεμένης: αμέτρητοι αριθμοί [ατόμων] τραυματίστηκαν και περίπου 13.500 έχασαν την ζωή τους, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, πολλοί λόγω της εκδήλωσης χολέρας που έγινε δυνατή από την έντονη καταστροφή που προκλήθηκε από τους σαουδαραβικούς βομβαρδισμούς. Ο πόλεμος έχει επίσης αποσταθεροποιήσει την Αραβική Χερσόνησο, καθιστώντας πιο δύσκολο για την Ουάσιγκτον να αντιμετωπίσει τον εξτρεμισμό και να προστατεύσει την ελεύθερη ροή ενέργειας. Κανένα από αυτά τα αποτελέσματα δεν ήταν προκαθορισμένο και ορισμένα από αυτά ενδέχεται να είχαν μετριαστεί ή να είχαν αποφευχθεί εντελώς εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν σηματοδοτήσει την επιθυμία τους να εγκαταλείψουν τη Μέση Ανατολή.

Οι Σαουδάραβες προχώρησαν στην [στρατιωτική] παρέμβαση αφότου οι αμερικανικές ενέργειες σηματοδοτούσαν μια προτίμηση της οπισθοχώρησης έναντι μιας κρίσης στην περιοχή. Πρώτον, παρακολούθησαν καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν από το Ιράκ, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε το Ιράν να γίνει η κυρίαρχη δύναμη στην ιρακινή πολιτική˙ επέτρεψαν στο καθεστώς Άσαντ στην Συρία να συντρίψει μια εξέγερση ευρείας βάσης, με την βοήθεια των προστατών του στην Τεχεράνη και τη Μόσχα˙ και διαπραγματεύτηκαν μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν. Αυτό ήταν πολύ ανησυχητικό για τους Σαουδάραβες, τροφοδοτώντας τους φόβους τους ότι αφέθηκαν στο έλεος του ιρανικού καθεστώτος και στην προσπάθειά του για περιφερειακή ηγεμονία. Στην συνέχεια, το 2014, μια ομάδα που ονομάζεται Ansar Allah (κοινώς γνωστή ως Χούθι) ανέτρεψε την κυβέρνηση της Υεμένης στην Sanaa. Οι Σαουδάραβες -αντιμέτωποι με αυτό που θεωρούσαν ότι ήταν η υποστήριξη της Τεχεράνης προς τους Χούθι και η αμερικανική αδιαφορία για την αυξανόμενη ισχύ του Ιράν- ένιωσαν υποχρεωμένοι να πάνε σε πόλεμο.

Οι φόβοι των Σαουδαράβων ότι δεν θα μπορούσαν πλέον να βασίζονται στους Αμερικανούς προστάτες τους ενισχύθηκαν αφού η κυβέρνηση Τραμπ αρνήθηκε να ανταποκριθεί με βία σε μια σειρά από ιρανικές προκλήσεις το καλοκαίρι του 2019, συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας. Εάν το Ριάντ φθάσει να αισθανθεί ότι η Ουάσινγκτον αποδεσμεύθηκε πραγματικά, θα μπορούσε να λάβει μέτρα για την προστασία του που κάποτε φαίνονταν αδιανόητα, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης των δικών του πυρηνικών όπλων. Αν ο Σαουδάραβας πρίγκιπας Mohammed bin Salman είναι τόσο ορμητικός, θεληματικός και αλαζονικός όσο πιστεύεται ευρέως, μπορεί να αποφασίσει ότι μόνο ένα πυρηνικό οπλοστάσιο μπορεί να προσφέρει στην Σαουδική Αραβία την ασφάλεια που χρειάζεται και το περιθώριο ελιγμών που επιζητεί στην σύγκρουση με Ιράν. Εάν οι Σαουδάραβες έπαιρναν αυτή την πορεία, τα αποτελέσματα θα ήταν καταστροφικά.

Το Ιράκ είναι ένα άλλο μέρος όπου η έξοδος των ΗΠΑ θα έκανε πολύ περισσότερη ζημιά παρά καλό -παρόλο που, για τους υποστηρικτές της απόσυρσης, το Ιράκ αντιπροσωπεύει την αρχική αμαρτία της λανθασμένης πολιτικής της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή των τελευταίων δύο δεκαετιών και ως εκ τούτου είναι ένα από τα πρώτα μέρη στην περιοχή από τα οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποσυρθούν. Σήμερα, το Ιράκ βρίσκεται σε τελική κατάρρευση και βαρύνεται με στρώματα σύνθετων πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων. Η πολιτική τάξη και οι θεσμοί της χώρας είναι εντελώς διεφθαρμένοι. Ακόμα κι έτσι, θα ήταν λάθος μια αποχώρηση τώρα. Η εισβολή του 2003 ήταν μια στρατηγική γκάφα -αλλά το ίδιο θα ήταν να αφήνονταν οι Ιρακινοί στις ορέξεις των τρομοκρατών και του καθεστώτος που βρίσκεται δίπλα.

Οι αμερικανικές αντιτρομοκρατικές αποστολές στο Ιράκ προσφέρουν έναν σχετικά φθηνό τρόπο για να βοηθήσουν τους Ιρακινούς να κρατήσουν το ISIS και άλλους εξτρεμιστές σε απόσταση και, στην διαδικασία, να συμβάλουν στην ανάπτυξη στρατιωτικών θεσμών και θεσμών ασφαλείας που μπορούν να ενισχύσουν την ανεξαρτησία του Ιράκ. Το Ιράκ πιθανότατα δεν θα είναι ποτέ απαλλαγμένο από την ιρανική επιρροή, αλλά δεν χρειάζεται να μείνει τόσο αδύναμο ώστε η Τεχεράνη να μπορεί να συνεχίζει να χρησιμοποιεί την χώρα για να προωθήσει τα κακοήθη περιφερειακά συμφέροντά της. Για τους υποστηρικτές της απόσυρσης, αυτό θα ακούγεται σαν μια ολίσθηση σε μια αέναη αποστολή στο Ιράκ. Όμως, η εμπειρία του παρελθόντος δείχνει ότι η δήλωση νίκης και η επιστροφή στην πατρίδα μπορεί να έχει σοβαρές και αρνητικές συνέπειες για το Ιράκ και την περιοχή. Απλώς σκεφτείτε τι συνέβη την τελευταία φορά που η Ουάσιγκτον αποφάσισε να το κάνει αυτό, το 2011: ένα αποτέλεσμα ήταν η άνοδος του ISIS, το οποίο τελικά έσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες πίσω στο Ιράκ ούτως ή άλλως.

Μια τελική, και λιγότερο οικεία, περιοχή στην οποία η απόσυρση των ΗΠΑ από τη Μέση Ανατολή θα έκανε τα πράγματα χειρότερα είναι η ανατολική Μεσόγειος, όπου οι εντάσεις για το καθεστώς της Κύπρου, τα θαλάσσια σύνορα, και η πρόσβαση σε κοιτάσματα φυσικού αερίου θέτουν μια ζαλιστική σειρά χωρών, συμπεριλαμβανομένων πολλών συμμάχων του ΝΑΤΟ και διαφόρων στρατηγικών εταίρων των ΗΠΑ, τη μια εναντίον της άλλης. Όχι μόνο αυτές οι περίπλοκες και σχετικές διαμάχες δημιούργησαν μια επικίνδυνη κατάσταση στην θάλασσα, αλλά απειλούν να επιδεινώσουν την ήδη ζοφερή κατάσταση στην γειτονική Λιβύη, όπου ένας εμφύλιος πόλεμος συνεχίζει να μαίνεται και έχει προσελκύσει πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου και της Τουρκίας [ 7], που σχεδόν συγκρούστηκαν τους τελευταίους μήνες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απουσιάζουν εμφανώς από την σκηνή, εκτός από μια σειρά από καλά συγχρονισμένες ναυτικές αποστολές κατά την διάρκεια του καλοκαιριού, οι οποίες φάνηκαν να αποθερμαίνουν τις εντάσεις στιγμιαία. Όμως, μια έλλειψη εμπλοκής των ΗΠΑ σε αυτές τις σιγοβράζουσες συγκρούσεις θα αύξανε τις πιθανότητες να ξεφύγουν από κάθε έλεγχο.

 

Τι  Πραγματίκα έχει  Σημασία

Θα ήταν ευλογία αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούσαν απλά να τερματίσουν τους «αέναους πολέμους» τους και να απομακρυνθούν από τη Μέση Ανατολή. Αλλά αυτό δεν θα ήταν τρόπος διεξαγωγής εξωτερικής πολιτικής. Θα υπήρχαν οφέλη από την έξοδο από την περιοχή, αλλά θα υπερέβαιναν κατά πολύ το κόστος.

Η Ουάσιγκτον έχουν επιβαρυνθεί στη Μέση Ανατολή επειδή έχασε από τη ματιά της το τι έχει σημασία στην περιοχή. Οι πρώτες δύο δεκαετίες αυτού του αιώνα ήταν μια εποχή στην οποία σχεδόν όλα ήταν δικαιολογημένα με όρους των συμφερόντων των ΗΠΑ. Ο στόχος τώρα πρέπει να είναι να αποσαφηνιστεί το ποια πράγματα είναι σημαντικά και να ταιριάξουν οι εθνικοί πόροι για την προστασία αυτών των πραγμάτων. Η δήλωση ήττας και η επιστροφή στην πατρίδα δεν θα λύσει τίποτα.

*Ο Steven A. Cook είναι ανώτερος συνεργάτης για σπουδές της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής στην έδρα Eni Enrico Mattei στο Council on Foreign Relations.

*Το άρθρο αυτό έχει δημοσιευθεί στο τεύχος αριθ. 68 (Φεβρουάριος – Μάρτιος 2021) του Foreign Affairs The Hellenic Edition.

Σύνδεσμοι:
[1] https://www.reuters.com/article/us-saudi-aramco-attacks-iran-exclusive-i…
[2] https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?locations=IL&most_re…
[3] https://www.washingtonpost.com/politics/2019/03/22/iraq-war-wmds-an-inte…
[4] https://www.armscontrol.org/factsheets/JCPOA-at-a-glance
[5] https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2018/10/NSCT.pdf
[6] https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423
[7] https://www.independent.co.uk/news/world/africa/egypt-turkey-libya-deplo…

Photo: Newsbomb.gr

Copyright © 2021 by the Council on Foreign Relations, Inc. All rights reserved.

Στα αγγλικά: https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2020-10-13/no-exit

 

(To άρθρο εκφραζει αποκλειστικά προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη)

Πηγή: Foreignaffairs.gr 

Related Post

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *