Η Meduza, μια ανεξάρτητη ρωσόφωνη ειδησεογραφική ιστοσελίδα, ανέμενε ότι θα είχε προβλήματα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Αλλά δεν περίμενε ότι τα προβλήματα θα προέρχονταν από τις δυτικές κυρώσεις, όπως σημειώνει το πρακτορείο Bloomberg σε δημοσίευμά του.

Αμέσως μετά την ανακοίνωση των κυρώσεων, οι Ρώσοι αναγνώστες άρχισαν να παραπονιούνται ότι οι πληρωμές μέσω Stripe προς τη Meduza – που έχει έδρα στη Λετονία – δεν περνούσαν, αφού η εταιρεία πληρωμών αναγκάστηκε να διακόψει την υπηρεσία της στη χώρα.

“Δεν μπορούσαμε να προβλέψουμε ότι οι κυρώσεις των δυτικών κυβερνήσεων θα έρχονταν πρώτες και θα κατέστρεφαν το crowdfunding μας”, αναγκάζοντας τη Meduza να στραφεί στα κρυπτονομίσματα και να βασίζεται για πρώτη φορά εξ ολοκλήρου σε χρήματα από ξένους, δήλωσε ο αρχισυντάκτης Ivan Kolpakov.

Αφού ο Πούτιν απαγόρευσε ουσιαστικά την ανεξάρτητη δημοσιογραφία για τον πόλεμο, είναι πολύ σημαντικό να μπορεί ο ελεύθερος Τύπο της Ρωσίας να μπορέσει να συνεχίσει να λειτουργεί και να βρει τρόπο να μπορεί να μεταδίδει ειδήσεις για τη χώρα από το εξωτερικό, καθώς οι νέοι περιορισμού είχαν ως αποτέλεσμα εκατοντάδες ντόπιοι δημοσιογράφου να εγκαταλείψουν τη Ρωσία.

Η άνευ προηγουμένου καταστολή ανάγκασε πολλά ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης να κλείσουν ενώ αρκετοί πόροι έχουν μπλοκαριστεί εξαιτίας της κυβερνητικής λογοκρισίας. Η Novaya Gazeta, της οποίας ο εκδότης Dmitry Muratov κέρδισε πέρυσι το Νόμπελ Ειρήνης, ανέστειλε την έκδοσή της τον Μάρτιο, αφού οι ρυθμιστικές αρχές της εξέδωσαν προειδοποιήσεις σχετικά με την κάλυψή της, ενώ η συχνότητα του ραδιοφωνικού σταθμού Ekho Moskvy στα FM παραδόθηκε σε κρατικό προπαγανδιστικό μέσο. 

Το Κρεμλίνο στόχευσε επίσης τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μπλοκάροντας το Facebook και το Instagram της Meta Platforms Inc. για “εξτρεμιστικές” δραστηριότητες. Η Roskomnadzor, η υπηρεσία λογοκρισίας του διαδικτύου, έχει επιβάλει πρόστιμα και προειδοποιήσεις στην Google της Alphabet Inc. για τις πολιτικές της στο YouTube. Το TikTok ανέστειλε το live-streaming στη Ρωσία λόγω των περιορισμών. 

Εν μέσω της καταστολής των μέσων ενημέρωσης, η δημοτικότητα του Πούτιν έχει εκτοξευθεί, αν και δεν είναι σαφές πόσο ακριβείς και έμπιστες είναι οι δημοσκοπήσεις στη Ρωσία. Σε μια έρευνα του Μαρτίου από το ανεξάρτητο Levada Center, το 83% ενέκρινε τις ενέργειες του Πούτιν ως προέδρου, σε μια αύξηση κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και το υψηλότερο ποσοστό από το 2017.

Η Meduza συνεχίζει να δημοσιεύει έρευνες, συμπεριλαμβανομένου ενός πρόσφατου δημοσιεύματος για τις φερόμενες φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της ρωσικής κατοχής σε μια πόλη κοντά στο Κίεβο. Το Κρεμλίνο από τη μεριά του αρνείται ότι τα στρατεύματά του έχουν διαπράξει εγκλήματα πολέμου. 

Το περιεχόμενο είναι αποκλεισμένο στη Ρωσία, αναγκάζοντας τους χρήστες στην κύρια αγορά της Meduza να χρησιμοποιούν εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN) για να έχουν πρόσβαση σε αυτό. 

Το κοινό της προσαρμόστηκε γρήγορα, καθώς η Meduza ώθησε τους αναγνώστες να κατεβάσουν την εφαρμογή ειδήσεων και να ακολουθήσουν το κανάλι τους στο Telegram. Ο Kolpakov είπε ότι αισθάνονται σαν μια ομάδα επιζώντων σε ένα καταφύγιο που προειδοποιεί ότι “θα έρθει η αποκάλυψη”.

Η Meduza έχασε περίπου το ένα τρίτο του κοινού της μετά τους περιορισμούς. Και υπάρχουν ακόμα λογαριασμοί να πληρωθούν Τώρα, αντί να βασίζεται σε δωρεές από τους περίπου 30.000 Ρώσους αναγνώστες που το υποστήριζαν πριν από τον πόλεμο, το Meduza ζητά από το διεθνές κοινό του να στείλει δολάρια, ευρώ ή κρυπτονομίσματα το συντομότερο δυνατό για να βοηθήσει τους 25 δημοσιογράφους του να επανεγκατασταθούν κυρίως στη Ρίγα. 

Η σελίδα δωρεών τους περιλαμβάνει οδηγίες για το πώς να αγοράσει κάποιος Bitcoin και Ethereum μέσω Binance ή, για όσους ανησυχούν για την ανωνυμία, έναν βήμα προς βήμα οδηγό για την αποστολή μη ανιχνεύσιμων πληρωμών μέσω Monero. Τα πορτοφόλια Bitcoin και Ether που παρατίθενται στον ιστότοπο της Meduza διέθεταν κρυπτονομίσματας αξίας περίπου 230.000 δολαρίων σε τρέχουσες τιμές.

Η Svetlana Reiter είναι μία από τους δημοσιογράφους της Meduza που μετακόμισε στη Ρίγα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Στις δύο εβδομάδες μετά την άφιξή της, τρεις πηγές της την μπλόκαραν αποτελεσματικά στις εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων. Η Reiter πιστεύει ότι αυτό αποτελεί απόδειξη “ότι όλοι είναι φοβούνται τώρα” να μιλήσουν σε εξόριστα μέσα ενημέρωσης. Ακόμα κι έτσι, οι δημοσιογράφοι της Meduza εξακολουθούν να συμμετέχουν στην καθημερινή τηλεδιάσκεψη του εκπροσώπου του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.

Η διαταραχή στον τρόπο λειτουργίας λειτούργησε για την ίδια ως αφύπνιση για το πόσο επισφαλής ήταν πάντα η δημοσιογραφία στη Ρωσία, όπου σχεδόν 60 δημοσιογράφοι σκοτώθηκαν τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. 

“Για μια στιγμή, νομίζω ότι ξεχάσαμε ότι ζούμε σε αυτή την πραγματικά παράξενη πραγματικότητα”, δήλωσε η Reiter.

Όσοι παραμένουν στη Ρωσία αντιμετωπίζουν εκφοβισμό ή και χειρότερα πράγματα. Λίγο μετά το κλείσιμο της Novaya Gazeta, ο Muratov δέχθηκε επίθεση από δύο άνδρες σε ένα τρένο με κόκκινη μπογιά αναμειγμένη με ασετόν. Σε ένα άλλο περιστατικό, ο συντάκτης της Ekho Moskvy, Alexei Venediktov, δημοσίευσε εικόνες από ένα κεφάλι γουρουνιού που είχε μείνει έξω από το διαμέρισμά του με ένα αντισημιτικό αυτοκόλλητο.

Aboard a train to Samara, somebody attacked Nobel Peace Prize laureate and Novaya Gazeta editor-in-chief Dmitry Muratov with red paint laced with the solvent acetone. “This is for our boys!” the assailant shouted. Muratov’s eyes now burn, he wrote in a statement. pic.twitter.com/ny0Fjefo42

— Kevin Rothrock (@KevinRothrock) April 7, 2022

Για τη Meduza, η οποία ιδρύθηκε στη Ρίγα το 2014 κατά τη διάρκεια μιας προηγούμενης καταστολής των μέσων ενημέρωσης μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, το πάγωμα της χρηματοδότησης δεν είναι η πρώτη φορά που χρειάστηκε να αλλάξει το επιχειρηματικό της μοντέλο. Όταν η Ρωσία χαρακτήρισε τον ιστότοπο “ξένο πράκτορα” πέρυσι, σε μια κίνηση που απαιτεί να αναρτά μια ογκώδη δήλωση αποποίησης ευθύνης σε κάθε άρθρο και ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα διαφημιστικά έσοδα εξανεμίστηκαν μέσα σε μία νύχτα.

Τώρα η Ρωσία εξετάζει το ενδεχόμενο επέκτασης του νόμου της για τους ξένους πράκτορες, ώστε ο χαρακτηρισμός να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και αν τα άτομα ή οι ομάδες δεν λαμβάνουν χρηματοδότηση από το εξωτερικό. Η Ρωσία έχει χαρακτηρίσει δεκάδες ανεξάρτητες ομάδες, δημοσιογράφους και ακτιβιστές ως “ξένους πράκτορες” βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας, η οποία ψηφίστηκε για πρώτη φορά πριν από μια δεκαετία.

Οι περιορισμοί έχουν επίσης επηρεάσει τα διεθνή μέσα ενημέρωσης στη Ρωσία. Το Bloomberg News ανέστειλε τη λειτουργία του στη Ρωσία. Η Bloomberg LP, μητρική εταιρεία του Bloomberg News, ανέστειλε αργότερα όλες τις δραστηριότητές της στη χώρα.

Ορισμένοι ειδησεογραφικοί οργανισμοί που χρηματοδοτούνται από ξένες κυβερνήσεις χαρακτηρίστηκαν ως ξένοι πράκτορες.

Με τη Ρωσία όλο και περισσότερο να βρίσκεται εκτός ορίων, η Λετονία, μια βαλτική χώρα περίπου 2 εκατ. κατοίκων με μεγάλο ρωσόφωνο πληθυσμό, έχει γίνει σπίτι για τα εξόριστα μέσα ενημέρωσης. 

Η πρωτεύουσά της, η Ρίγα, έχει γίνει ένας από τους κύριους προορισμούς, μαζί με την Τιφλίδα στη Γεωργία και την Κωνσταντινούπολη στην Τουρκία, για τους Ρώσους δημοσιογράφους που αναζητούν να ξεφύγουν από τη λογοκρισία του Πούτιν μετά την ψήφιση ενός νόμου που επισύρει ποινή φυλάκισης έως και 15 ετών για τη διάδοση “ψεύτικων” ειδήσεων σχετικά με αυτό που το Κρεμλίνο αποκαλεί “ειδική στρατιωτική επιχείρηση” στην Ουκρανία.

Μέσα όπως η Deutsche Welle και το Radio Free Europe/Radio Liberty έχουν μεταφέρει εκεί τις ρωσικές υπηρεσίες τους, ενώ ο νέος ευρωπαϊκός βραχίωνας της Novaya Gazeta θα εκδίδεται στη Ρίγα.

Ο Jamie Fly, διευθύνων σύμβουλος του χρηματοδοτούμενου από την αμερικανική κυβέρνηση RFE/RL, δήλωσε ότι οι περιορισμοί θα τους κάνουν να βασίζονται περισσότερο στους ελεύθερους επαγγελματίες και στο περιεχόμενο που δημιουργείται από τους χρήστες, μεθόδους που έχουν χρησιμοποιήσει σε άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν, και θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τις προσπάθειες προσέγγισης του κοινού τους. 

“Δεν μπορείτε απλώς να προωθήσετε μια διεύθυνση URL και να υποθέσετε ότι όλοι θα έρθουν εκεί και θα παρακολουθήσουν αυτή τη ζωντανή μετάδοση ενός προγράμματος”, δήλωσε ο Fly. 

Προς το παρόν, η Meduza συγκεντρώνει περίπου τα μισά από αυτά που χρειάζεται για να αναπτυχθεί, αναγκάζοντάς την να επιζεί στο όριο, σύμφωνα με τον Kolpakov, ο οποίος αρνήθηκε να αποκαλύψει πόσα χρήματα συγκεντρώνει από δωρεές. 

Και οι δημοσιογράφοι του ιστότοπου εξακολουθούν να προσαρμόζονται στο νέο τους σπίτι έξω από τη Μόσχα. Ο Alexey Kovalyov, ερευνητικός συντάκτης της Meduza, δεν μπορεί πλέον να συναντηθεί προσωπικά με υψηλόβαθμες κυβερνητικές πηγές και δεν είναι πλέον πεπεισμένος ότι οι ιστορίες του θα αλλάξουν τη γνώμη των Ρώσων αναγνωστών.

Κάνει τώρα τη δουλειά του για κάποια μέρα στο μέλλον, όταν ελπίζει ότι θα υπάρξει μια ρωσική δίκη για εγκλήματα πολέμου. Η αλλαγή στη νοοτροπία του έγινε πιο εμφανής όταν η φίλη του Kovalyov, η Ρωσίδα δημοσιογράφος Oksana Baulina, σκοτώθηκε όταν έκανε ρεπορτάζ από το Κίεβο.

Πηγή: Capital.gr

Share on Facebook

Tweet