Breaking News
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ (+VIDEO)
ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΛΒΙΝΙ ΣΤΗΝ Ε.Ε ΓΙΑ «ΑΝΤΙΠΟΙΝΑ»
Η ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ – Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΘΕΛΕΙ ΚΑΙ ΑΛΛΑ
ΣΥΝΕΛΗΦΘΗ Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ RENAULT-NISSAN-MITSUBISHI
ΒΟΙΩΤΙΑ: ZHMIA 730.000 ΣΤΗ ΔΕΗ ΑΠΟ ΛΕΗΛΑΣΙΑ 217 ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΩΝ
ΧΑΜΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΚΛΟΠΕΣ HIGH TECH ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΠΟΥ ΣΟΥ ΕΠΙΤΡΕΠΟΥΝ ΝΑ ΜΠΕΙΣ ΜΕΣΑ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙ
ΠΛΑΦΟΝ ΣΤΙΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ «ΘΥΜΑΤΑ» ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ
ΤΑ «ΣΥΝΟΡΑ» ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΜΠΑΙΝΟΥΝ ΣΤΟ ΣΤΟΧΑΣΤΡΟ
ΤΖΕΦΡΙ ΠΑΊΑΤ ΣΤΟ REPOSITIONING GREECE: Η ΕΛΛΑΔΑ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΚΟΜΒΟΣ
Η ΑΓΚΥΡΑ ΜΕ ΝΟΤΑΜ ΣΤΗΝΕΙ «ΝΟΜΙΚΑ» ΣΚΗΝΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ
TOYΡΚΙΚΟΙ ΤΥΧΟΔΙΩΚΤΙΣΜΟΙ ΕΠΙ ΧΑΡΤΟΥ
ΟΛΟΕΝΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΑΥΤΟΕΞΟΡΙΣΤΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
ΣΤΡΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΗΝΩΜΕΝΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, ΑΝ ΔΕΝ ΓΙΝΕΙ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒREXIT
ΟΛΙΚΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ
O AΡΚΑΣ ΓΙΑ ΤΟ «ΚΑΘΑΡΟ ΜΥΑΛΟ» ΤΟΥ ΤΣΙΠΡΑ ΣΤΗΝ «ΚΟLOTUMBA» TOY 2015: Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΧΕΙ ΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΤΟ ΜΥΑΛΟ
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΩΝ ΣΑΙΑ ΤΣΑΟΥΣΙΔΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΤΥΠΟ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ (VIDEO)
ΟΙ ΓΥΜΝΟΙ ΚΟΥΡΟΙ , ΣΥΜΒΟΛΟ ΟΛΟΚΛΗΡΗΣ ΕΠΟΧΗΣ
ΜΠΑΡΟΥΤΙ… ΜΥΡΙΖΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ, ΟΠΟΥ ΦΥΓΕΙ ΦΥΓΕΙ ΟΙ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΚΟΡΥΦΗ ΤΑΫΓΕΤΟΥ: ΕΝΑΣ ΑΙΩΝΙΟΣ ΙΕΡΟΣ ΤΟΠΟΣ

Του Παναγιωτη Αλιμηση∗

Ο Ταΰγετος,το ψηλότεροκαι μεγαλοπρεπέστερο βουνό της Πελοποννήσου, ήδη από τα προϊστορικά χρόνια αποτέλεσε ένα ασφαλές καταφύγιοκαι τόπο λατρείας,για τους πληθυσμούς που ρίζωσαν στις πλαγιές του.Οι δυσπρόσιτες κορυφές σε όλο σχεδόν το μήκος της οροσειράς,έγιναν η βάση για την δημιουργία οικισμών, κάστρων, ναών, πύργωνκαι ιερών, πολλά από τα οποία σώζονται μέχρι τις μέρες μας μαρτυρώντας ένα ένδοξο όσο και πολυκύμαντο παρελθόν.

Η επιβλητική παράσταση του ορεινού όγκου, η γεωλογική ιστορία, η εναλλαγή του τοπίου, το απαράμιλλο φυσικό κάλλος, τα ένδοξα μνημεία του Μυστρά, οι θρύλοι και οι παραδόσεις, έλκουν καθημερινά τουρίστες, περιηγητές και φυσιολάτρες.

Καμία όμως κορυφή ή πλαγιά του Ταϋγέτου, του «αγαθού γέροντα» όπως τον ονόμασε ο Νικηφόρος Βρεττάκος, δεν προκαλεί τόσο το ενδιαφέρον όσο η ψηλότερη κορυφή τουο Προφήτης Ηλίας ή το Ταλετόν των ΑρχαίωνΕλλήνων. Κάθε χρόνο από τις 18 μέχρι τις 20 του Ιουλίου, πλήθος προσκυνητών από όλη την Ελλάδα ανεβαίνουν με κόπο στο πλάτωμα της πυραμιδοειδούς κορυφής όπου δεσπόζει το ταπεινό πλινθόκτιστο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία. Σε υψόμετρο 2.407 μέτρα, από το βράδυ της παραμονής στις 19 του μήναοι πιστοί παρακολουθούνμε ευλάβεια την Θεία Λειτουργεία στον ασκεπή ναό και μόλις πέσει το σκοτάδι,ανάβουν φωτιά με λιβάνιόπως προστάζει το έθιμο.

Μάλιστα, όσοι φτάσουν εκεί την ώρα που ανατέλλει ή δύει ο Ήλιος, θα γίνουν μάρτυρες της εντυπωσιακής τριγωνικής σκιάς της που σχηματίζεται το πρωί στον Μεσσηνιακό κόλπο και το απόγευμα στον κάμπο της Λακωνίας!

Σύμφωνα με την προφορική παράδοση, φωτογραφικά ντοκουμέντα και μαρτυρίες, πρόκειται για ένα προσκύνημα που λαμβάνει χώρα τουλάχιστον τους τελευταίους δυομε τρείς αιώνες. Στις ξερολιθιές του ναού και των πέριξ αυτού κτισμάτων, διακρίνονται χαραγμένα ονοματεπώνυμα με ημερομηνίεςπου φτάνουν στα προεπαναστατικά χρόνια.

Ωστόσο, το ερώτημαπου έχει απασχολήσει τις τελευταίες δεκαετίες κυρίως ντόπιους ερευνητές, είναι η ύπαρξη ή μη ‘θρησκευτικής συνέχειας’σε αυτή την ψηλή κορυφή. Αν δηλαδή υπάρχει αδιάσπαστη λατρευτική δραστηριότητα στον Προφήτη Ηλία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Συνήθως, η «βουτιά» στο παρελθόνγια κάποιον που μελετάει ένα δύσκολο ιστορικό ζήτημα, γίνεται για την καλύτερη δυνατή τεκμηρίωση. Βέβαια, εύκολα διαπιστώνει κανείς ότι ανατρέχοντας προς τα πίσω οι πηγές που αναφέρονται αποκλειστικά στην κορυφή του Ταϋγέτου είναι ελάχιστες και ενίοτε προβληματικές. Οι μόνες ολοκληρωμένες και σαφείς αναφορές που ρίχνουν φως στην έρευνα, προέρχονται από τα «Λακωνικά» του αρχαίου περιηγητή Παυσανία, από ένα Βυζαντινό Χρυσόβουλο του 14ου αιώνα και από μια μαρτυρία του Ιταλού περιηγητή Κυριάκου του Αγκωνίτη.

Στόχος, άλλωστε, του παρόντος άρθρου είναι η ανάδειξη της ιστορικής πραγματικότητας απαλλαγμένη από συναισθηματισμούς και ανορθολογικές προσεγγίσεις.

 Με τα μάτια του Παυσανία

Οι αρχαίοι Σπαρτιάτες, όπως και όλοι σχεδόν οι Έλληνες, θεωρούσαν τις ψηλότερες κορυφές των βουνών ιερές αποδίδοντας τους συχνά θεϊκές ιδιότητες. Εκεί ανήγειραν τους ναούς, τα ιερά ή τους βωμούς για να είναι κοντά στον «Θεό Ήλιο», μια συνήθης πρακτική που χάνεται στα βάθη της προϊστορίας.

Ο μεγάλος ιστορικός και περιηγητήςτης αρχαιότητας Παυσανίας, Έλληνας με καταγωγή από τη Λυδία της Μικρά Ασίας, είναι ίσως ο μοναδικός συγγραφέας που κατέγραψε αυτή την πανελλήνια θρησκευτική τελετουργία. Φιλομαθής και λάτρης της περιπέτειας, επισκέφθηκετην υπό ρωμαϊκή κατοχή Ελλάδα μεταξύ του 150 με 165 μ.Χ, εποχή που η θρησκεία του Δωδεκάθεου είχε αρχίσει να παρακμάζει, συνυπάρχοντας πλέον με αμέτρητες εξελληνισμένες θεότητες της Ανατολής. Το πολύτομο έργο του με τίτλο «Ελλάδος Περιήγησης» θεωρείται ο πρώτος ταξιδιωτικός οδηγόςστον κόσμο,καθώς αναφέρει με χαρακτηριστική λεπτομέρεια, δρόμους, μνημεία, δημόσια κτήρια, καταλύματα, ιστορικές τοποθεσίες, έθιμα κτλ. Τις εντυπώσεις του από το ταξίδι στη Σπάρτη και τη Λακεδαίμονα αποτύπωσε στον τόμοπου είναι γνωστός ως «Λακωνικά».

Φτάνοντας εκεί μέσω της αρχαίας Πελλάνας, ο ακούραστος αυτός ταξιδιώτης δεν άφησε σχεδόν τίποτα να ξεφύγει από την προσοχή του. Ιδιαίτερη εντύπωση του προξένησε η ψηλότερη κορυφή τουΤαϋγέτου, την οποία όπως αναφέρει,οι ντόπιοι θεωρούσαν ιερή: «Άκρα δε του Ταϋγέτου Ταλετόν υπέρ Βρυσεών ανέχει. Ταύτην Ηλίου καλούσιν ιεράν και άλλα τε αυτόθι Ηλίω θύουσι και ίππους»(1). Ο Παυσανίας μας λέει σε απλή μετάφραση ότι «στη ψηλότερη κορυφή του Ταϋγέτου το Ταλετόν που υψώνεται πάνω από τις Βρυσέες, (αρχαία τοποθεσία μεταξύ των χωριών Καλύβια Σοχάς και Ξηροκαμπίου), και που οι αρχαίοι ονομάζουν ιερή, θυσιάζουν άλογα στον θεό Ήλιο».

Η… διαφορετική άποψη

Πολλές πηγές της αρχαιότητας, προκαλούνσυχνά διχογνωμία μεταξύ των ιστορικών για την πραγματική ερμηνεία τους. Έτσι και στο θέμα που εξετάζουμε, ορισμένοι μελετητές πιστεύουν ότι το Ταλετόν που αναφέρει ο Παυσανίας δεν αφορά την ψηλότερη κορυφή, αλλά ένα μικρότερο υψόμετρο κοντά στη πεδιάδα. Μια από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι εκείνη του φιλέλληνα Γερμανούαρχαιολόγου Prott, ο οποίος τον περασμένο αιώνα έδωσε τη δική του αιρετική άποψη. Κατά τη διάρκεια ανασκαφών στα Καλύβια Σοχάς το 1905,ψάχνοντας να βρει το περίφημο «Λακωνικό Ιερό», υποστήριξε ότι το Ταλετόν βρίσκεται σε χαμηλότερο ύψος, τοποθετώντας το σε ένα προβούνιπλησίον του ορεινού οικισμού Σοχά. Όμως ο Prott μίλησε κάπως αόριστα, αφού δεν προσδιόρισε ακριβώς σε ποια κορυφή βρισκόταν τουποτιθέμενο ιερό ούτε παρουσίασε κάποια ‘ειδική’ μελέτη. Επιπλέον, στην περιοχή που έδειξε ο ίδιος αλλά και στον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο που περικλείει τον οικισμό, δεν έχει βρεθεί μέχρι σήμερα κάποιο αρχαιολογικό λείψανο που να παραπέμπει σε ναό ή βωμό.

Αντίθετα, αρκετοί φιλόλογοι θεωρούν ότι «Άκρα»-λέξη που τονίζει ο Παυσανίας-δηλώνει το απώτατο σημείο σε ύψος και στη περίπτωση ενός βουνού την ψηλότερη κορυφή. Οι Αρχαίοι μας πρόγονοι για λόγους τιμής και σεβασμού, είναι λογικό να διάλεγαν την πιο επιβλητική τοποθεσία για τη λατρεία τους προς τον Θεό Ήλιο παρά ένα προβούνι! Παρόλα αυτά, για λόγους ιστορικής ακρίβειας και επιστημονικής ορθότηταςη «επίμαχη» πρόταση στο αρχαίο κείμενοτων «Λακωνικών»χρήζει περαιτέρω μελέτης.

Το Χρυσόβουλο

Για την περίοδο που ξεκινά από τα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια μέχρι τις Σταυροφορίες, δεν υπάρχουν γραπτές ή προφορικές πηγές. Ειδικότερα, στο διάστημα 1000 ετών που μεσολαβεί από τους πρώτους βυζαντινούς αιώνες (4ος αιώνας μ.Χ.) μέχρι τον 14ο αιώνα επικρατεί σιωπή. Ωστόσο, το γεγονός ότι ήδη από τον 2ο μ.Χ. αιώνα διαδίδεται ταχύτατα ο Χριστιανισμός στην Ευρώπη, πρέπει με σχετική βεβαιότητανα θεωρηθεί ότι η ψηλότερη κορυφή του Ταϋγέτου κράτησε τη θρησκευτική της σημασία αλώβητη, με τη μόνη διαφορά πως ο Θεός Ήλιος ‘αντικαταστάθηκε’ από τον Προφήτη Ηλία.

Μεταξύ 6ου και 7ου αιώνα σλαβικές φυλές από τον βαλκανικό βορρά, εποίκησαν εκτεταμένα την Πελοπόννησο ιδρύοντας πολλές αυτοδιοικούμενες κοινότητες στον Ταΰγετο και τον Πάρνωνα, που ονομάστηκαν «σ(κ)λαβηνίες». Στα πρώτα χρόνια της εγκατάστασής τους προκάλεσανμια πρόσκαιρη εθνολογική αναστάτωση, ενώ δεν έλειψαν και περιπτώσεις αιματηρών συγκρούσεων με την κεντρική εξουσία. Ανεξάρτητα, πάντως, από την δυναμική διείσδυσή τους στα ελληνικά εδάφη, ουδέποτε κατάφεραν να υποσκελίσουν την βυζαντινή κυριαρχία. Με βασικό άξονα την εποικιστική πολιτική που εφάρμοσαν διαδοχικές ηγεσίεςαπό κοινού με την Εκκλησία, οι Σλάβοι δέχθηκαν τελικά τον Χριστιανισμό ως ανώτερη πολιτιστική έκφραση και απορροφήθηκαν από τον ενισχυμένο γηγενή ελληνικό πληθυσμό. Το μόνο που άφησαν ως ανάμνηση της παρουσίας τους, είναι μερικά τοπωνύμια και ελάχιστες λέξεις ποιμενικού χαρακτήρα.

Ο εκχριστιανισμός των Σλάβων ίσως να επιτρέπει το συμπέρασμα πως η κορυφή ήταν και για τους ίδιουςιερή τοποθεσία με την ίδια ακριβώς σημασία που είχε για τους Έλληνες. Μόλις προς τις αρχές του 14ου αιώνα, εποχή που οι πληθυσμοί στον Ταΰγετο έχουν πυκνώσει, εμφανίζεται ένα Χρυσόβουλο (αυτοκρατορικό νομοθέτημα) του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ανδρόνικου Παλαιολόγου Β’ το οποίο οριοθετούσε την τότε Μητρόπολη Μονεμβασίας. Η έκδοσή του υπολογίζεται στο 1314 και είναι η δεύτερη σημαντικότερη πηγή μετά από εκείνη του περιηγητή Παυσανία. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του κειμένου στην ψηλότερηκορυφή,την οποία οι ντόπιοιαποκαλούσαν Πενταδάκτυλο (Ο Ταΰγετος ονομαζότανκαι Πενταδάκτυλος εξαιτίας των αντερεισμάτων των πέντε ψηλότερων κορυφών που υπερβαίνουν τα 2.000 μέτρα).

Αναλυτικά τοαπόσπασμα:«…Από δη ταύτης της σεβάσμιας Μονής, διέρχεται (το όριο) δια του πεδίου και καταντά (καταλήγει) εις την απέναντι Θεία Μονή της υπεραγίας Θεοτόκου την εις όνομα τιμωμένην και αυτής της Ελεούσηςούσαν πλησίον της κόμης Αρκασά (βυζαντινή κωμόπολη ανατολικά του Ξηροκαμπίου). Είτα απέρχεται εις εταίρανκόμηνονομαζομένηςΣοχά, προς την ποσί του όρους Ταϋγέτου, κακείθεν ανέρχεται εις την τούτον κορυφή ένθα ην ευκτήριον του Προφήτου Ηλιούεπικεκλημένον (αποκαλούμενο)Πεντεδάκτυλο και πάλιν κατέρχεται κατά δεξιάν εις ευκτήριον έτερον αυτού του Προφήτου Ηλιού…»(2).

 Το Χρυσόβουλο αναφέρεται ξεκάθαρα σε εκκλησάκι (ευκτήριον) του Προφήτη Ηλία, τονίζοντας μάλιστα πως βρίσκεται σε μια από τις κορυφές που ονομάζεται «Πεντε(α)δάκτυλος». Πράγματι, η ψηλότερη κορυφή του Ταϋγέτου είναι μία εκ των πέντε αντερεισμάτων του, συνεπώς δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολίαγια ποιο σημείο του βουνού γίνεται λόγος.

Η μαρτυρία του «Αγκωνίτη»

Σχετική με την έρευνα και εξίσου διαφωτιστική είναι και η μαρτυρία του Κυριάκου του«Αγκωνίτη». Πρόκειται φυσικά για… παρατσούκλι που του κόλλησαν πιθανότατα οι Λάκωνες, απλά γιατί καταγόταν από την Ανκόνα της Ιταλίας. Το πραγματικό του όνομα ήταν Κυριάκο Ντε Πιτσίκολι (Ciriakode Pizzicolli) και για πολλούς είναι ίσως ο πιο σημαντικός Ευρωπαίος περιηγητής που επισκέφθηκε την Πελοπόννησο. Ο Αγκωνίτης έφτασε στη Λακωνία το 1447, έξι χρόνια πριν από την Άλωση της Πόλης, και η αναφορά του στην ψηλότερη κορυφή του Ταϋγέτου έρχεται να «δέσει» τόσομε τον Παυσανία όσο και με το βυζαντινό Χρυσόβουλο. Ερχόμενος από την Καρδαμύλη της Μεσσηνιακής Μάνης, μέσω μιας επικίνδυνης πλην όμως ειδυλλιακής διαδρομής, κατέληξε στον Αρκασάόπου συνομίλησε για αρκετή ώρα με τους κατοίκους. Εκείνοι, αφού πρώτα τον καλωσόρισαν στη συνέχεια του μίλησαν για το πανηγύρι(!) ανήμερα της γιορτής του Προφήτη Ηλία.

Ο λόγος στον ίδιο:«…Φτάσαμε τέλος στο χωριό της Σπάρτης που λέγεται Αρκασάς. Κοιτάζοντας από την πεδιάδα, στην ανατολική βάση του όρους Ταΰγετος-οι κάτοικοι τον αναφέρουν ως Άγιο Ηλία- και προς τις χιονοσκέπαστες κορυφές του βουνού, οι ντόπιοι μας έδειξαν το ιερό παρεκκλήσι του Προφήτη Ηλία. Παρότι σε όλη την Ελλάδα ακόμα και στον καιρό μας οι Έλληνες τιμούν τις ψηλότερες κορυφές των βουνών, ως ιερά του ίδιου του Προφήτη, αυτοί πιστεύουν πως ο ζωντανός αθάνατος Ηλίας, κατοικεί ειδικά σε αυτή την ψηλή κορυφή και στις 20 Ιουλίου την ημέρα που γίνεται η γιορτή και το πανηγύρι του, βεβαιώνουν ότι εμφανίζεται ανάμεσα στα πυρακτωμένα κόκκινα σύννεφα με όλη του την λαμπρότητα. Τόσο ισχυρό είναι ακόμη στον καιρό μας το θρησκευτικό δέος μεταξύ των απλοϊκών χωρικών…»(3).

Λέγοντας ο Αγκωνίτηςπως οι ντόπιοι γιόρταζαν τον Προφήτη Ηλία με… πανηγύρι, σημαίνει ότι είχε δημιουργηθεί ένας τοπικός θρύλος γύρω από το όνομα του Αγίου,που προφανώς ήταν αποτέλεσμα πολυετούς λατρείας και ταύτισης των κατοίκων με το βουνό. Δεν αποκλείεται αυτή η λατρείαμε τις μεταφυσικές δοξασίες που περιγράφει ο Ιταλός, να έχει αφετηρία ακόμα και στα πρώιμα χριστιανικά χρόνια.

Άλλες αναφορές

Σε μια αρχαία επιγραφή του 1ου αιώνα μ.Χ, που βρέθηκε πριν μερικά χρόνια στον Ταΰγετο, γίνεται αναφορά στον «Δία του Ταλετού». Σε αυτή διαβάζουμε: «ΔιίΤαλετίτα [και Αυξησία] Δαμοία»(4). Πιθανόνγια κάποιο απροσδιόριστο χρονικό διάστημα της ελληνιστικής περιόδου, ο πατέρας του Ελληνικού Πάνθεου να λατρευόταν παράλληλα με τον Θεό Ήλιο Απόλλωνα. Αυτό όμως είναι απλά μια υπόθεση και τίποτα παραπάνω. Δυστυχώς η συγκεκριμένη επιγραφή, αν και σημαντική για την έρευνα,δεν μπορεί να θεωρηθεί ισχυρό αποδεικτικό τεκμήριο.

Για τον «Προφήτη Ηλία»έγραψεκαι ο μεγάλος Ρωμαίος φιλόσοφος Κικέρων. Σε ένα από τα έργα του σχετικά με τους Έλληνες φιλόσοφους και την αρχαία ελληνική επιστήμη, κάνει λόγο για «το παρατηρητήριο του Αναξίμανδρου στην κορυφή του Ταϋγέτου»(5). Τα αστρονομικά όργανα παρατήρησης μαζί με την απαραίτητη υποδομή τους, θα βρίσκονταν στην κορυφή πριν ο χώρος μετατραπεί σε ιερό προσκύνημα. Πάντως, αρχαιολογικά λείψανα που να πιστοποιούν ή να αφήνουν έστω υπόνοια για ύπαρξη αστεροσκοπείου δεν έχουν εντοπιστεί.

 Τέλος,ο γαλλικής καταγωγής και… αμφιλεγόμενος περιηγητής Γκι Λα Γκουλετιέρ, (LaGuilletiere) επηρεασμένος απ’ το εξερευνητικό πνεύμα της Αναγέννησης, ήρθε στη Λακωνία στα τέλη του 17ου και αποτύπωσετην καθημερινότητα των κατοίκων. Μεταξύ άλλων, έγραψε πως οι Μανιάτες«λατρεύουν ιδιαίτερα την Παναγία τον Άη Δημήτρη και τον Άη Γιώργη που θεωρούν προστάτη τους, ενώ στις κορυφές των βουνών, βλέπεις αμέτρητα εκκλησάκια αφιερωμένα τα περισσότερα στον Άη Λιά»(6). Ποιος ξέρει; Μπορεί ανάμεσα στα πολλά εκκλησάκια που είδε ο Γάλλος, να ήταν και αυτό του Προφήτη Ηλία στην ψηλότερη κορυφή του Ταϋγέτου.

Συμπέρασμα

Μελετώντας προσεκτικά τις γραπτές μαρτυρίες που ξεκινούν με τον Παυσανία και φτάνουν έως τον Λα Γκουλετιέρ, διαπιστώνεται ότι το ψηλότερο σημείο της οροσειράς, είναι μια ιερή τοποθεσία με αδιάκοπη,ή τουλάχιστον μακρόχρονη κατά διαστήματαθρησκευτική συνέχεια. Μπορεί οιπηγές να χρονολογούνται με διαφορά… αιώνων η μία από την άλλη, έχουν όμως κοινά χαρακτηριστικά και βεβαιώνουνπως ο συγκεκριμένος χώρος ήταν ανέκαθεν ιερός,στεγάζονταςδύο μεγάλες θρησκείες. Οι αναφορές για θυσίες αλόγων, πανηγύρια και ανθρώπους που πιστεύουν ότι είδαν τον Προφήτη Ηλία στο άρμα του να πετά, δεν αφήνουν παρά ελάχιστο περιθώριο αμφισβήτησης της διαχρονικής ιερότητας της «πυραμίδας» του Ταϋγέτου.

Εν τέλει, στο κείμενο έγινε προσπάθεια να δημιουργηθεί για τον αναγνώστη η καλύτερη δυνατή εικόνα, με ό,τι στοιχείο υπήρχε διαθέσιμο. Άλλωστε, οι πηγές δεν τελειώνουν ποτέ. Όλο και σε κάποιο νέο εύρημα θα «σκοντάψουν» οι αρχαιολόγοι και οι ερευνητές του μέλλοντος.

 Βιβλιογραφία-παραπομπές:

1) «Κορινθιακά – Λακωνικά» (τόμος ΙΙ), Νικόλαος Παπαχατζής, Εκδοτική Αθηνών

2) «Τα Τσίντζινα», Παντελής Μούτουλας, Αλφειός 2010

3) «Λακωνικό Ημερολόγιο 2011 – Γιορτές και πανηγύρια στη Λακωνία», Ιδιομορφή(Μετάφραση:Παρασκευάς Ματάλας)

4) «Λακωνικό Ημερολόγιο 2015 – Ταΰγετος», Ιδιομορφή (Δημητριάδης Γ.Μ, «Οι Ολύμπιοι θεοί και οι λατρευτικαί επικλήσεις των στην αρχαία Λακωνία» Λακ. Σπ., τ13ος σσ 307-356)

5) «Οι Αστρονόμοι της Αρχαίας Ελλάδος», Ευάγγελος Σπανδάγος-Ρούλα Σπανδάγου- Δέσποινα Τραυλού, Αίθρα 2000

6)«Ξένοι Ταξιδιώτες στην Ελλάδα» (τόμος Α: 333μ.Χ.– 1700)Κυριάκος Σιμόπουλος, Στάχυ 1999

 

∗ Ο Παναγιώτης Αλιμήσης είναι Ιστορικός και Διεθνολόγος

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό «Αδούλωτη Μάνη Λακωνία Οδός» τεύχος 4ο Αύγουστος 2018

 

 

 

 

 

 

 

Related Post

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ζώδια από το zodia123.gr

Πηγή: Λογισμικό "Σήμερα"

error: Content is protected !!